اویل پرایس:‌ ایران موازنه قدرت در اوپک را تغییر می‌دهد

به نوشته پایگاه خبری- تحلیلی اویل پرایس «سال های متمادی، ایران هدف تحریم‌های غرب بود و نه تنها نمی‌توانست نفت خود را به آمریکا و اروپا صادر کند، بلکه با محدودیت‌هایی نیز در زمینه صادرات نفت به بازار آسیا مواجه بود. با لغو تحریم‌ها در ابتدای سال 2016، این کشور به سرعت دست به کار شده تا ضمن افزایش تولید خود، سهم از دست رفته‌اش از بازار نفت را پس بگیرد. اما تولید نفت این کشور همچنان کمتر از میزان تولید عربستان و عراق است. در حالی که عربستان و عراق تولید خود را از سال 2010 به ترتیب 15 و 90 درصد افزایش داده‌اند، ایران در این مدت 17 درصد از تولید خود را از دست داده است. این بدان معناست که ایران نه تنها سهم خود از بازار را به رقبای خود در اوپک واگذار کرده بلکه در طی سال های 2011 تا 2014 و در دوران نفت گران، از افزایش تولید نیز باز مانده است.»

این گزارش می‌افزاید: ایران در تلاش است تا سهم خود از بازار را پس بگیرد. بخش عمده ای از رقابت بر سر سهم بیشتر از بازار در 4 بازار کلیدی جهان که 36 درصد کل تقاضای جهانی را در بر می گیرند در جریان است: اتحادیه اروپا، چین، ژاپن و هند. تحریم‌های اعمال شده بر ایران موجب شده بود که این کشور نتواند در این بازار با کشورهای دیگر رقابت کند. این محدودیت به عربستان امکان داده بود که تولید خود را بالا ببرد و سهم خود را از این 4 بازار کلیدی افزایش دهد. عراق هم توانسته تولید خود را از سال 2011 تقریبا دو برابر کند و سهم عمده‌ای از بازار اتحادیه اروپا، چین و هند را به دست آورد. در فاصله سال‌های 2011 تا 2014 سهم عراق از بازار اتحادیه اروپا از 3 به 7.5 درصد و در چین از 4.7 به 9.7 درصد رسید.

 

از زمان لغو تحریم‌ها، ایران تلاش دارد قراردادهای بزرگ سرمایه‌گذاری با شرکت‌های خارجی در بخش نفت و گاز خود منعقد کند که این قراردادها نه تنها موقعیت این کشور در بازار جهانی را تغییر خواهد داد، بلکه این کشور را به یک رقیب بزرگتر برای عربستان برای رهبری اوپک تبدیل خواهد ساخت.

 

ایران بدین منظور، تلاش دارد مدل جدید قراردادی را جایگزین قراردادهای بیع متقابل قبلی نماید که جذابیتی برای شرکت‌های خارجی نداشتند. گذار ایران از مدل بیع متقابل به قراردادهای سهم بری از تولید، ایران را در موقعیتی منحصر به فرد در درون اوپک قرار می دهد. ایران دارنده سومین ذخایر بزرگ نفتی اوپک است و تنها کشور در بین 3 تولید کننده عمده این سازمان است که بازار خود را به میزان قابل توجهی به روی سرمایه گذاری خارجی باز می‌کند.

 

شرکت سعودی آرامکو همچنان مالک بلامنازع میادین نفتی عربستان است و عراق نیز از طریق قراردادهای خدماتی دسترسی بسیار محدودی برای شرکت‌های خارجی جهت سرمایه‌گذاری در میادین این کشور فراهم ساخته است.

 

اما شرکت‌هایی نظیر بی‌پی و رویال داچ شل به دنبال شرایط قراردادهای بهتر در عراق هستند و مدلی مشابه قراردادهای سهم بری از تولید را ترجیح می‌دهند. افت قیمت نفت و هزینه‌های مقابله با داعش موجب شده تا دولت عراق نتواند به صورت منظم دستمزد شرکت‌های خارجی را پرداخت کند و ناگزیر شود هزینه‌های سرمایه‌گذاری در میادین نفتی را کاهش دهد.

 

در این شرایط، اگر ایران بتواند به شکلی موفقیت‌آمیز از طریق قراردادهای جدید شرکت‌های خارجی را به سرمایه گذاری در میادین خود بکشاند، ورود تکنولوژی و خلاقیت به صنعت نفت و گاز ایران موجب خواهد شد که اوپک شاهد یک تغییر موازنه قدرت در درون خود به سمت ایران باشد.

 

ورود تکنولوژی شرکت‌های خارجی به میادین قدیمی و زیرساخت‌های نفتی ایران می‌تواند ایران را بعد از پشت سر گذاشتن عراق به رقیب جدی عربستان در اوپک بدل سازد.