شجاعت اقتصادی

برگزاری جلسات گردهمایی بین المللی صنعت پتروشیمی در تهران در روزهای یکشنبه و دوشنبه 22 و 23 آذرماه جاری فرصتی فراهم آورد تا دست اندرکاران و مدیران داخلی و خارجی این صنعت گرد هم آیند و روند صنعت در ایران و در جهان را مورد بررسی قرار دهند.

این گردهمائی دستاوردهای زیادی خواهد داشت اما شاید مهمترین دستاورد آن که ممکن است مغفول هم واقع شود نگاه به طرح‌های در دست اجرای پتروشیمی در ایران در آینه جهانی است. نمی‌توان از این نکته غافل شد که بسیاری از طرح‌های در دست اجرا در داخل کشور که به هفتاد طرح بالغ می‌شوند به‌دلایل سیاسی و محلی و نه بر اساس توجیهات فنی و اقتصادی مطرح و مورد تصویب قرار گرفته‌اند.

پائین آمدن ناگهانی و دور از انتظار بهای نفت در بازارهای جهانی، به بهره‌برداری رسیدن منابع جدید نفت و در نهایت بازتاب آن بر تولیدات پتروشیمی بسیاری از طرح‌های نفتی را با چالش روبرو کرده است؛ علاوه بر این، افزایش عرضه در بازار محصولات پتروشیمی نیز باعث کاهش قیمت مضاعف این محصولات شده است. به طوری که سودآوری این طرح‌ها را به طور کامل زیر سوال برده و با چالش روبرو کرده است. حتی سود واحدهای در حال تولید نیز که در شرایط بهتری سرمایه‌گذاری شده‌اند ممکن است در شرایط مرزی قرار گیرد.

از سوی دیگر زمان خوراک ارزان به سر آمده و هزینه‌های تولید شامل نیروی انسانی، فاکتورهای محلی ، حمل و نقل و تأمین سرویس‌های جانبی نقش تعیین کننده در سود آوری واحدها پیدا کرده‌اند. نباید فراموش کرد که هزینه سرمایه در ایران بسیار بالاتر از نرم‌های بین‌المللی است و این خود در عملکرد پروژه‌های پتروشیمی نقش حیاتی یافته است.

از مجموعه حدود 70 طرح در دست اجرا بسیاری با مشکلاتی از قبیل محل نامناسب، گرانی هزینه‌های تأمین سرویس‌های جانبی ، پراکندگی جغرافیایی، دوری از بازارهای صادراتی و مشکلات حمل و نقل و موارد مشابه روبرو هستند.

از سوی دیگر به طور معمول در ایران پس از شروع طرح، معمولاً بازنگری اقتصادی در مراحل مختلف اجرای طرح و لحاظ کردن فاکتورهای مهم در سود آوری طرح‌ها انجام نمی‌شود. می‌توان گفت که مدیران و سرمایه‌گذاران ایرانی به دلیل دوری از خصوصیات سرمایه‌گذاری بخش خصوصی اجرای طرح را در هر شرایطی دنبال کرده و شجاعت بازنگری مجدد را ندارند.

مباحث مطرح شده در گردهمائی فوق الذکر این هشدار را به سرمایه‌گذاران و مدیران طرح‌ها و از همه مهم‌تر به شرکت ملی صنایع پتروشیمی به عنوان شرکت مادر تخصصی داد که هر چه سریع‌تر کلیه طرح‌ها را مورد بازبینی مجدد قرارداده و آنهایی را که از سود آوری و اقتصادی بودن فاصله گرفته‌اند با شجاعت متوقف کنند.

ادامه طرح‌های غیراقتصادی بدون تردید علاوه بر اتلاف سرمایه‌های اندک موجود می‌تواند تأثیرات نامطلوب در روند اقتصاد ملی ایجاد کرده و در آینده چالش‌های عمده‌ای برای کشور ایجاد کند. چالش‌هایی که حل آنها در آن مقطع ممکن نبوده و پیامدهای سیاسی، اجتماعی غیر قابل انتظاری به همراه خواهد آورد.

پس چه بهتر که هر چه سریع‌تر مسوولان به این موضوع مهم رسیدگی و از ادامه طرح‌های بدون بازده اقتصادی به هر نحو ممکن و با شجاعت جلوگیری کنند.