ورود مشاوران خارجی به جای مدیران خارجی
به گزارش اقتصادنیوز، به کار گرفتن مقامات خارجی در پست‌های کلیدی در کشورهای دیگر امری معمول است. مانند تجربه انگلستان در استخدام فردی کانادایی در بالاترین جایگاه مقام پولی و بانکی خود یعنی بانک مرکزی انگلستان.
اگرچه این مساله در اقتصاد ایران امری معمول نیست اما چندی پیش وزیر صنعتف معدن و تجارت در نشستی پیشنهاد داده بود مدیران اقتصادی را از خارج از کشور وارد کنیم. محمدرضا نعمت‌زاده گفته بود: من به برخی از شرکت‌ها پیشنهاد واردات مدیران خارجی را دادم که برخی از آنها نیز اقدام به این کار و از این شرایط استقبال کردند.
وی گفته است: همان‌طور که در بخش ورزشی مربی خارجی به کشور می‌آوریم در اقتصاد نیز نیازمند به آوردن مدیران اقتصادی خارجی هستیم.
این نگاه نعمت‌زاده اما موافقان و مخالفان خود را دارد. بهروز هادی زنوز، اقتصاددان باسابقه ایرانی معتقد است چنین پیشنهادی در اقتصاد ایران کاربردی نیست و نمی‌تواند موفق باشد اما پویا جبل‌عاملی اقتصاددان جوان ایرانی چنین پیشنهادی را مطلوب ارزیابی می‌کند و اصرار بر واردات مدیر و اقتصاددان از خارج از کشور دارد.
بهروز هادی زنوز در گفت‌وگو با اقتصادنیوز گفت: در کشور ما خوشبختانه به اندازه کافی مدیران تحصیلکرده و متخصص وجود دارد که دارای تجارب بین‌المللی هستند. بر خلاف گذشته‌های دور ما اکنون در شرایطی هستیم که بسیاری از نشریات ما آخرین اخبار و یافته‌های علمی در حوزه‌های اقتصاد، مدیریت، حقوق و دیگر وارد را در اختیار مدیران قرار می‌دهد و افراد می‌توانند از این مطالب استفاده کنند.
هادی زنوز تاکید می‌کند مشکل کنونی اقتصاد و جامعه ما این نیست که ندانیم مشکل کجاست، مشکل این است که زبان مشترکی میان تصمیم‌سازان – که متخصصان اموز مختلف هستند- و تصمیم‌گیران – که مقامات سیاسی هستند- زبان و نگاه مشترکی وجود ندارد.
وی می‌گوید: اگرچه پیشنهاد به‌کارگیری نیروها و کارشناسان خارجی می‌تواند موثر باشد و در موارد بسیاری تاثیر مطلوبی بگذارد اما چند مانع اساسی در این مسیر وجود دارد؛ اول اینکه میان متخصصان و مجریان زبان مشترکی وجود ندارد. دوم اینکه همواره هر تغییری در اقتصاد و اجتماع منافع عده‌ای را به خطر می‌اندازد و همین گروه‌ها از طرق مختلف مانع اجرای تغییرات می‌شوند. سومین مشکل به گفته وی این است که بستر فرهنگی برای پذیرش نظرات بیگانگان و کارشناسان خارجی وجود ندارد. بها ندادن به نظرات کارشناسی هم دیگر دلیلی است که زنوز عنوان می‌کند.
اما این استاد دانشگاه به طور کلی مساله به‌کارگیری نیروهای خارجی در اقتصاد را رد نمی‌کند و می‌گوید: به جای واردات مدیر یا استخدام کارشناسان، بهتر است ما مشاوران خارجی را برای دوره موقت و کوتاهی به کار بگیریم. مثلا می‌توان از بانک جهانی، سازمان تجارت جهانی، سازمان جهانی کار، بخش‌های عمرانی سازمان ملل و سازمان‌های این چنینی کارشناسانی را به هماکری موقت دعوت کنیم و نظرات کارشناسی آنان در حوزه‌های مختلف را دریافت کنیم. اما دوره آن گذشته که ما تیمی وارد کشور کنیم که مثلا برای ما برنامه توسعه تدوین کنند. ما این توانمندی‌ها را داریم اما می‌توانیم از نظرات کارشناسی کارشناسان جهانی در بخش‌های مختلف کمک بگیریم.
پویا جبل‌عاملی اما معتقد است نباید این تصور وجود داشته باشد که همه آنچه را که دولت نیاز دارد اقتصاددانان داخلی ارائه دهند. هرچند بسیاری از متخصصان داخلی با علم روز آشنا هستند، اما دلیل نمی‌شود دولت از اقتصاددانان بزرگ دنیا مشاوره نگیرد. در اینجا مشاوره به معنای یک ارتباط قوی با اقتصاددانانی است که حاضر شوند بیش از پیش روی اقتصاد ایران متمرکز شوند و توصیه‌های سیاستی خود را به دولت منتقل کنند.
وی می‌گوید: همچنان که امروز کاملاً ثمربخشی استفاده از توان تخصصی بزرگان دنیا در رشته‌های ورزشی برای ایرانیان مشخص شده، می‌توان همین تجربه را در عرصه‌های دیگر نیز دید و در عرصه اقتصاد که رفاه همه شهروندان را دچار تغییر می‌کند، بهره بردن از دانش اقتصاددانان بزرگ دنیا بسیار اهمیت دارد. البته همان‌طور که شما نمی‌توانید فلان مربی خارجی را بیاورید و یک‌روزه از وی بخواهید در فلان مسابقه موفق باشد، اقتصاددانان را نیز باید به استخدام درآورید تا با آشنایی هر چه بیشتر با اقتصاد ایران یا آن بخشی که می‌خواهید از وی بهره برید، توصیه‌های وی بتواند کارساز باشد. از این رو به نظر می‌رسد که با تعریف پروژه‌ها می‌توان از نیروهای متخصص خارجی در زمینه‌های مختلف اقتصادی بهره برد.
البته جبل‌عاملی به یک نکته مهم هم اشاره می‌کند و می‌گوید البته می‌دانیم که حتی اگر بزرگ‌ترین نوبلیست‌ها هم حاضر باشند، در برخی از پست‌های ایرانی کار کنند، نهادهای تصمیم‌گیرنده در ایران هرگز نمی‌پذیرند از خارجی‌ها در این مراتب سازمانی استفاده شود، اما حداقل می‌توان با تعریف پروژه‌های جذاب از این اقتصاددانان بهره جست و این نه پیشنهاد که یک ضرورت است.
