بازتاب دیدارهای دیپلماتیک روحانی وظریف

به گزارش اقتصاد نیوز، سر خط خبرهای هفته گذشته به امکان دیدار اوباما و روحانی اختصاص داشت که در همین رابطه، الن‌ ایر سخنگوی فارسی‌زبان وزارت امورخارجه آمریکا با اشاره به امکانپذیر بودن دیدار روحانی و اوباما به خبرآنلاین می گوید: قراری بر این دیدار نیست اما مکالمه تلفنی سال پیش بین آنها نشانگر آن است که به‌طور اصولی آقای اوباما آمادگی تعامل مستقیم با جناب آقای دکتر روحانی را دارد، پس تا اندازه‌ای بستگی به میل جناب آقای دکتر روحانی دارد.

البته ابراز تمایل دوباره مسوولان آمریکایی برای این دیدار، با سدی از جنس پارلمان مواجه است؛چندی پیش تشکلی موسوم به «کمیته صیانت از منافع ایران» در مجلس اعلام موجودیت کرد که در جدیدترین اقدام خود روحانی را تهدید نمود درصورت دیدار با «اوباما» طرح «عدم‌کفایت» سیاسی او را پیگیری خواهد کرد. حمید ابوطالبی، معاون سیاسی دفتر رئیس جمهور در صفحه شخصی خود در توئیتر با اشاره به اینکه در دولت قبل به مدت دوسال مذاکرات مخفیانه با آمریکا انجام می شد، می آورد: از زمانی که در دولت جدید تعاملات ایران و آمریکا علنی شد، خبرشدگان نگران شدند، واعتراضات شروع شد.

وی به بهانه سفر رئیس جمهور به نیویورک برای شرکت در شصت و نهمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل به تشریح دو گرایش موجود درخصوص آمریکا می پردازد و می نویسد: چندین سال پیش که در مرکزتحقیقات استراتژیک در بحث سیاست خارجی در اسناد بالادستی شرکت می کردم دو گرایش مطرح بود: یکی تقابل، ودیگری تعامل سازنده. او فاش می کند که درزمان ِگرایش ِتقابل، گفتگوبا آمریکا درسطح معاونین وزیردریک کشورعربی،نزدیک به دوسال انجام می گرفته و نامه هایی نیز در سطح سران هم ردوبدل می شده است، با این تفاوت که نه کسی ازآن گفتگوها و تبادل نامه ها باخبربود، ونه باخبران امکان اعتراض داشتند.

ابوطالبی با اشاره به تماس تلفنی اوباما با دکتر روحانی که سال گذشته در اولین حضور رئیس جمهور در مجمع عمومی سازمان ملل متحد صورت گرفت، نوشت: سطح مذاکرات مخفی معاونین وزیر به مذاکرات شفاف وزرای خارجه ارتقاءیافت و تعاملات ایران و آمریکاعلنی شد.معاون سیاسی دفتر رئیس جمهور در ادامه با اشاره به عزیمت دکتر روحانی به نیویورک برای شرکت درمجمع عمومی سازمان می نویسد: از زمانی که ایشان درمصاحبه اخیرخود گفت دراین اجلاس شرکت خواهدکرد حدس و گمان ها هم شروع شد، نامه نگاری ها وسخنرانی ها و پیش بینی ها آغازگشت که مبادا ایشان با اوباما روبرو شود. نماینده معرفی شده ایران در سازمان ملل این موضوع را یک گام به جلو دانسته و می نویسد: دیگرکسی نگران دیدار وزرای خارجه، یاتماس تلفنی رهبران نیست، آنها ممکن است سال آینده نگران سفرهای رسمی باشند.

کامرون و روحانی؛ دیداری تاریخی
حاشیه‌های احتمالی سفر رئیس جمهور به نیویورک را نباید منحصر به ملاقات با رئیس جمهور آمریکا دانست چرا که رئیس جمهور ایران در جریان شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل با 12 تن از سران و مسئولان بلند پایه‌ی کشورهای جهان نیز ملاقات کرد. نخست وزیر ژاپن ، رئیس جمهور ترکیه، رئیس جمهور فرانسه، رئیس جمهور اتریش، نخست وزیر انگلیس، رئیس جمهور عراق، رئیس جمهور ونزوئلا، نخست وزیر گرجستان، نخست وزیر لبنان سران کشورهایی بودند که با روحانی دیدار و گفت و گو کردند.

از میان این دیدارها نیز اهمیت ملاقات صورت گرفته با دیوید کامرون نخست وزیر انگلیس به مراتب بیش از دیدارهای دیگر بود. دیداری که عمری به درازای عمر 36 ساله انقلاب داشت. صادق زیباکلام با نگارش یادداشتی در روزنامه شرق به این دیدار تاریخی اشاره می کند و می آورد: جزییات مذاکرات و تماس های میان دو کشور البته که دارای اهمیت است اما مهم تر از مفاد مذاکرات میان روحانی و «کامرون»، تبعات سیاسی این دیدار تاریخی است. واقعیت این است که میان «واشنگتن» و «لندن»، انسجام سیاسی عمیقی وجود دارد. این انسجام به لحاظ تاریخی همواره میان آن دو کشور بوده و از فردای جنگ جهانی دوم، جدای از ابعاد تاریخی، یک بعد سیاسی بین المللی مستحکم پیدا کرده است.

وی ادامه می دهد: در واقع، کمتر موردی را می توان ظرف 70سال اخیر به یاد آورد که «واشنگتن» و «لندن»، پیرامون موضوعی بین المللی با یکدیگر اختلاف نظر داشته باشند. مهم هم نبوده که در انگلستان محافظه کاران بر سر قدرت بودند یا حزب کارگر یا در «کاخ سفید»، جمهوری خواهان ساکن بوده اند یا دموکرات ها. هر دو کشور نیز به یک اندازه با کشور ثالث در دشمنی بوده اند و هر دو به یک اندازه با کشور سوم، دوستی و مراوده داشته اند. مخالفت با صدام و حمله به عراق، مخالفت با دخالت نظامی در سوریه علیه «بشار اسد»، همراهی نکردن با «تل آویو» در عملیات نظامی علیه فلسطینی ها در «غزه»، ایستادگی علیه روسیه در اوکراین و موضع گیری اخیر علیه «داعش» و موارد مهم بین المللی دیگر، نمونه هایی از آن است. این قاعده کلی درخصوص ایران هم ساری و جاری است.

دیدار با کامرون زمینه ساز ملاقات با اوباما
زیباکلام معتقد است که دیدار با کامرون زمینه ساز ملاقات با اوباما خواهد شد و این موضوع را به این صورت به نگارش در می آورد که اگر زمینه های توافق تهران و واشنگتن فراهم نشده بود، در عمل، غیرممکن می شد که بلندپایه ترین مقام کشور انگلستان با رییس جمهور ایران دیدار و گفت وگو می کرد. البته، ممکن است برخی از مخالفان تنش زدایی ایران و ایالات متحده، ما را متهم کنند که به ملاقات نخست وزیر انگلستان و رییس جمهور ایران، بیش از حد، خوش بین شده ایم. آنان تلاش خواهند کرد تا هرطور شده بر موانع ملاقات احتمالی «اوباما» و روحانی بیفزایند. اما مساله، نه ذوق زدگی است نه باور به این مساله که تنش زدایی با آمریکا همه مشکلات ما را یک شبه حل خواهد کرد.

این استاد دانشگاه در پایان این یادداشت تاکید می کند:به هرحال، ملاقات «دیوید کامرون» و حسن روحانی به معنای سبزشدن چراغ مناسبات تهران و واشنگتن نیز خواهد بود. از شکفتن یک گل، البته که بهار نمی شود اما شکفتن یک گل، دست کم طلیعه پایان زمستان روابط می تواند باشد. اگر تا این حد هم خوش بینانه نخواسته باشیم به موضوع نگاه کنیم، پیام ملاقات این دو مسوول ارشد دو کشور، تقویت احتمال دیدار اوباما و روحانی است. هرچند، برای وقوع چنین دیداری، نباید از تاثیرگذاری متغیرهای دیگر هم غافل ماند.

برنامه ریزی برای ارتقای یک رابطه
یکی دیگر از دیدارهای مهم رئیس جمهور در سفر به نیویورک ملاقات با فرانسوا اولاند، رئیس جمهور فرانسه بود. این برای دومین مرتبه در یک سال گذشته بود که سران ایران و فرانسه با یکدیگر دیدار و گفتگو می کردند؛روحانی و اولاند سال گذشته نیز در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک ملاقات کردند. روزنامه فرانسوی 'لو فیگارو'، هفته نامه فرانسوی 'لو پوئن'، خبرگزاری 'روماندی نیوز' سوئیس، روزنامه لبنانی 'لوریان لو ژور' از جمله رسانه هایی بودند که به این دیدار پرداختند.لو پوئن با تیتر 'دست پیش آمده اولاند به سوی روحانی' نوشت: اولاند در این دیدار بررسی همه امکانات را برای یافتن راه حل سیاسی در مساله خاورمیانه ضروری دانست.آنطور که دیگر رسانه های فرانسوی زبان نوشته اند در این دیدار 20 دقیقه ای،مقامات ایران و فرانسه دورنمای همکاری های دو جانبه را که قرار است به محض اعتماد سازی توسط توافق جامع هسته ای آغاز شود، مورد بررسی قرار دادند.

انتقال گاز ایران به اروپا از طریق اتریش
اگرچه جنس بیشتر دیدارهای روحانی با سران کشورهای جهان از نوع سیاست و بر پایه مناسبات حوزه دیپلماسی بود اما در این میان بودند دیدارهایی که براساس مناسبات حوزه اقتصادی تنظیم شده بود.مانند دیدار روسای جمهور ایران و اطریش که در آن بر آمادگی تهران برای اجرایی شدن شبکه انتقال گاز به اروپا از طریق اتریش تاکید شد. روحانی همچنین گسترش همکاری‌های اقتصادی میان ایران و اتریش را متذکر شد و گفت: ایران برای تکمیل برنامه توسعه خود در صدد گسترش شبکه راه‌آهن، توسعه بنادر و صنایع است و در این زمینه از همکاری با اتریش استقبال می‌کند.روحانی در حاشیه شصت و نهمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل دیار اقتصادی دیگری هم با رجب طیب اردوغان،نخست وزیر ترکیه داشت که در آن رسیدن سطح مبادلات تهران و آنکارا به 30 میلیارد دلار را حق دو ملت همسایه و دوست دانست. وی با حمایت از توسعه روابط اتاق های بازرگانی ایران و ترکیه، یادآور شد: ایران از حضور سرمایه گذاران و بخش خصوصی ترکیه در پروژه های خود استقبال می کند و بر توافق ایران و ترکیه برای سرمایه گذاری بخش خصوصی ترکیه در بخش های مختلف انرژی و حمل و نقل و صنعت ایران پایبند است.