به گزارش «اقتصادنیوز» دلایل مختلفی برای کاهش قیمت نفت بیان شده است که برخی از این دلایل اقتصادی و برخی از آنها ژئوپلتیکی است. گفته میشود عربستان برای مقابله با نفت شیل آمریکا دست به این سیاست زده است، اما این نظریه با توجه به محدود بودن تولید نفت شیل و تاثیر اندک آن در بازار نفت دنیا توسط اقتصاددانان رد میشود. پژوهشگران بیان میکنند که دوام تولید نفت شیل بسیار اندک است و این نفت تنها برای مصرف داخلی آمریکا کاربرد دارد.
اگرچه افزایش تولید نفت شیل باعث کاهش وابستگی آمریکا به نفت خاورمیانه و اوپک میشود، ولی با توجه به اینکه این کشور طی دو سال گذشته هم تنها ۱. ۶ درصد از نفت مورد نیاز خود را عربستان تامین میکرد و سهم اعضای اوپک در بازار داخلی این کشور بسیار کم بود، نمیتوان به صحت این مدعا اطمینان داشت.
اما مسایل ژئوپلتیکی مهمترین مساله برای تلاش عربستان در پایین نگه داشتن قیمت نفت است. بزرگترین نگرانی عربستان از افزایش تولید نفت توسط دو کشور ایران و عراق است. اگر این دو کشور با حداکثر توان تولید خود به بازار نفت باز گردند، سهم عربستان در بازار نفت دنیا کم میشود و به همین دلیل هم مانع تراشیهای زیادی در مسیر توافق هستهای غرب با ایران میکند تا از عادی شدن شرایط اقتصادی و سیاسی ایران جلوگیری کند. ایران و عراق دومین و سومین مالک ذخایر تایید شده نفتی در اوپک هستند و افزایش توان تولید نفت این دو کشور میتواند تغییر بزرگی در بازار نفت دنیا ایجاد کند.
بازی ادامه نمییابد
با وجود اینکه این روند کاهشی قیمت نفت در بازار جهانی نگرانیهای زیادی را ایجاد کرده، مساله مهم اینجاست که در آیندهای نه چندان دور این وضعیت تغییر میکند. کارشناسان اقتصادی مرکز مطالعاتی «کاپیتال و اویل» آمریکا بر این باورند که اصلیترین منبع پس انداز و تجمع ثروت در دنیا توسط مالکان نفتی تامین میشود. قیمت حدود ۸۰ دلاری نفت که به زعم بسیاری اقتصاددانان قیمت مناسبی برای این منبع انرژی است باعث تجمع منابع مالی زیادی در دست کشورهای صاحب منابع نفتی میشود و به دنبال آن زمینه را برای سرمایه گذاریهای بیشتر در عرصههای اقتصادی فراهم میکند، ولی اگر قیمت نفت پایین باشد این منبع عظیم مالی در دسترس اقتصاد دنیا نیست و اقتصاد جهان آسیب میبیند.
تحلیلگران بر این باورند قیمت نفت حداکثر برای دو ماه در فاصله ۵۰ تا ۶۰ دلار باقی میماند، ولی پس از آن باید منتظر یک افزایش ناگهانی قیمت باشیم. افزایشی که جهان را به سمت نفت ۸۰ دلاری سوق میدهد و دوباره فعالیت را به چرخه اقتصاد دنیا بازمیگرداند. پیشبینی میشود در سال ۲۰۱۵ میلادی متوسط قیمت هر بشکه نفت در بازار جهانی بین ۶۵ تا ۸۲ دلار آمریکا باشد که این قیمت برای تمامی فعالان عرصه نفت -هم تولید کنندگان و هم مصرف کنندگان نفتی- مناسب است و میتواند نویدبخش رشد اقتصادی در سالهای آتی باشد.
از طرف دیگر با وجود اینکه عربستان سعودی از سودآور بودن تولید نفت حتی با قیمت کمتر از ۲۰ دلار برای این کشور سخن میگوید، ولی برای کشوری که ۹۰ درصد از درآمدش را از صادرات نفت تامین میکند تداوم این مساله در بلندمدت بسیار مخرب است و برای اصلاح این شرایط از تمامی ابزارهای خود بهره خواهد برد. بنابراین از آنجا که قیمت ۵۰ دلاری نفت برای هیچ یک از اعضای جامعه جهانی مطلوب نیست، باید در انتظار افزایش ناگهانی قیمت این منبع انرژی ظرف چند ماه آینده باشیم.