به گزارش اقتصادنیوز، در منطقه خاورمیانه کشورها به دلایل متفاوت یا درحال توسعه هستند یا توسعه یافته، یکی از ویژگی‌های اقتصادهای توسعه یافته به باور بسیاری از کارشناسان داشتن ارتباطات تجاری باز است که می‌تواند نقش به‌سزایی را در پیشرو بودن این کشورها بازی کند. در سمت دیگر ماجرا اما، داستان این مبادلات باز برای کشورهای در حال توسعه به دلایل مختلف اقتصادی با چالش مواجه است.
دلایلی را که اتفاقا به صورت مشترک میان این کشورها و مخصوصا در منطقه خاورمیانه می‌توان مشاهده کردT نرخ ارز شناور یا ارز چند نرخی، قوانین دست و پاگیر و ساختارهای متصلب اقتصادی است که به عقیده کارشناسان اجازه نمی‌دهد تا درهای این کشورهای در حال توسعه باز شوند و تجارت آزاد با دیگر کشورها پیگیری شود.
روشی که در این میان و از سال‌ها پیش به عنوان یک روش جایگزین برای تجارت آزاد در کشورهای خاورمیانه رواج یافت تحت عنوان پیمان‌های همکاری دو جانبه بود. این پیمان‌ها برای مقابله با محدودیت‌‌های داخلی تجارت آزاد شکل گرفت؛ به‌طوری که هر زمان به دلیل فشار تحریم، ناکارآمدی داخلی و بهروه‌وری پایین، وضعیت ارزی در داخل کشوری با محدودیت یا سیستم اقتصادی کشوری با کاهش عرضه ارز مواجه می‌شد، سیاست‌هایی از این دست برای مقابله با این فشارها را اتخاذ می‌کردند.
در این راستا، اولین پیمان پولی در ماه دسامبر سال ۲۰۰۱ بین بانک مرکزی چین و تایلند در قالب طرح "چیانگ مای" امضا شد و تا به امروز بیش از ۵۰ پیمان پولی دوجانبه بین بانک‌های مرکزی کشورهای مختلف امضاء شده تا علاوه بر استفاده از دلار و یورو، پول‌های ملی کشورها نیز در تسویه تجارت بین‌المللی به‌کار گرفته شود. این در حالی است که چین با بیش از ۳۱ مورد بیشترین پیمان پولی را منعقد کرده و ژاپن، کره و روسیه در رده‌های بعدی قرار دارند.
به گزارش اقتصادنیوز، ماجرا تجارت ایران پس از اعمال تحریم‌های بین‌المللی قدری تغییر کرد و اندک اندک این شیوه تجارت با همسایگان در محافل تصمیم‌گیری جای خود را باز کرد؛ تا جایی‌که ایران در ابتدا با کشور چین و در حال حاضر با روسیه، ترکیه و عراق چنین پیمان همکاری‌هایی را دارد.
یک راه در این نوع مبادله این است که، کالایی با کالای دیگر مبادله شود، یا کالایی صادر می‌شود و در مقابل کالایی هم ریال آن، وارد می‌شود. دومين راه نيز استفاده از پول ملی دو کشور است. کشورها با توجه به پایين آمدن ارزش پول ملی خود در مقابل دلار و یورو به دنبال جایگزینی این شیوه هستند تا از پول ملی خود در مبادلات تجاری استفاده کنند. روشی که هنگام اعمال تحریم‌ها علیه روسیه و کاهش ارزش روبل، یا کاهش ارزش لیر ترکیه در مقابل دلار و یورو مورد استفاده این دو کشور قرار گرفت.
اگر چه جزئیاتی از پیمان‌های پولی بین ایران و سه کشور ترکیه، عراق و روسیه منتشر نشده است، اما در مجموع با انعقاد پیمان‌های پولی به عنوان یک روش نوین تجارت با استفاده از پول‌های محلی انجام می‌شود. به عبارتی دیگر به جای استفاده از پول واسط مانند دلار و یورو پول کشورهای مبدا و مقصد مورد مبادله قرار گرفته و دیگر دلار واسطه تجاری نخواهد بود.
بر این اساس هیچ نوع آماری از میزان قراردادهای این پیمان‌ها میان ایران و کشورهای روسیه، ترکیه و عراق و حتی چین اعلام نشده است. این نوع از پیمان‌ها اگرچه در میان کشورهای دیگر از جمله ژاپن و کره نیز رواج دارد اما وجود آن در ایران بیش از هر چیز، نشانی از ضعف اقتصاد در مقابله با وضعیتی است که بارها مسوولان از آن به عنوان تکانه‌های خارجی یاد می‌کنند. پیمان‌نامه به اعتقاد کارشناسان تجارت بین‌الملل کوتاه‌مدت است و برای بلند مدت اقتصاد باید مشکلات ساختاری از جمله ارز چند نرخی، تعامل با دنیا و گسترش تجارت با سازمان تجارت جهانی در دستور کار قرار گیرد.
