چرا ایران حق توسعه کشاورزی ندارد؟
به گزارش اقتصادنیوز، مواجه بودن ایران با بحران کم‌آبی موضوعی است که چندی است توجه مسوولان و کارشناسان را به خود جلب کرده و برای مقابله یا حداقل کنترل آن اقداماتی در دستور کار قرار گرفته است.
همه ساله حدود 90 درصد آب در ایران به مصارف کشاوزی می‌رسد. به زعم بسیاری از کارشناسان بیشترین اتلاف آب نیز در این بخش صورت می‌گیرد که از مهم‌ترین دلایل آن رایج بودن کشاورزی سنتی در ایران و البته ارتقا نیافتن دانش کشاورزی نوین در کشور است.
شاید به همین دلیل است که غالبا توصیه‌های وزارت جهادکشاوزری در زمینه استفاده از آ‌ب‌یاری قطره‌ای و البته در موارد توجه به کشت جایگزین به جای کشت محصولات آب‌بر، چندان نتیجه‌بخش نبوده است.
یکی از اقداماتی که به تازگی در دستور کار قرار گرفته، ممانعت از توسعه کشاورزی در بخشی از مناطق کم‌آب کشور از جمله تهران است.همچنان که چندی پیش خسرو ارتقایی، مدیرعامل آب منطقه‌ای تهران اظهار کرد: در نظریه پایه توسعه استان تهران، هرگونه توسعه در بخش کشاورزی ممنوع اعلام شده است و براساس مصوبات شورای عالی آب نیز هرگونه توسعه کشاورزی حتی با صرفه‌جویی در مصرف آب در استان‌های تهران و سمنان ممنوع است.
در این زمینه، عنایت‌الله بیابانی، قائم‌مقام خانه کشاورز ایران هم به اقتصادنیوز گفت: آینده کشاورزی در ایران قطعاً با بحران آب روبه‌روست و به دلیل وجود این بحران ما حق توسعه کشاورزی را نداریم. ولی عقیده داریم که با برنامه‌هایی مانند بالا بردن دانش کشاورزان، سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی، به کار بستن تکنولوژی مجهز و استفاده از خاک و آب برای بهره‌وری بیشتر، می‌توانیم کشاورزی ایران را پایدار نگه داریم.
وی ادامه داد: در نظر داشته باشیم که کشاورزی زمانی می‌تواند دوام داشته باشد که آب و خاک مناسب وجود داشته باشد و با استفاده از تکنولوژی مناسب ریزش محصولات به دو درصد برسد. همچنین از نتیجه تحقیقات انجام شده درباره استفاده از بذرهای مناسب، همان‌گونه که در دنیا رایج است بهره گرفته شود و کشاورزان از سم‌ها و کودهای کم‌ضرر برای تولید غذای سالم و افزایش بهره‌وری استفاده کنند. از سوی دیگر باید برای قیمت‌های تولیدات ما به نحوی برنامه‌ریزی شود که تولیدات ما با نرخ بین‌المللی آب منطبق باشد.
او با اشاره به حساسیت‌های ایجاد شده در سال‌های اخیر برای کشاورزان در مصرف آب، بیان کرد: به موجب این حساسیت‌های ایجاد شده باید تولیدات کشاورزی خود را با توجه به موضوع آمایش سرزمین و استفاده بهینه از آب با نرخ بین‌المللی آن، انتخاب کنند. طوری که قیمت بین‌المللی تولیدات کشاورزی، با قیمت بین‌المللی آب بخواند وگرنه به منافع ملی ضرر وارد می‌شود. همچنان که اگر هندوانه تولید و آن را به کشورهای دیگر صادر کنیم جز زیان ملی چیزی برایمان نمی‌ماند.وقتی قیمت آب، دو برابر قیمت هندوانه است این منطقی و عقلایی نیست که محصول هندوانه خود را به دیگر کشورها صادر کنیم.
او ادامه داد: کشاورزان باید در نظر بگیرند که اگر آب را مصرف کنیم تا حدی که به جایی برسیم که منابع آبی از بین بروند، دیگر کشاورزی هم وجود نخواهد داشت. این موضوع به این معنی نیست که کشاورزی در معرض تهدید قرار گیرد. بلکه به این معنی است که باید برای کشاورزی طوری برنامه‌ریزی شود که به کشاورزی پایدار برسیم و بر اساس اعتقاد به پایداری کشاورزی، اهمیت خاک و آب تشخیص داده شود و بعد برای چاره‌جویی اقدام شود.
بیابانی همچنین گفت: چاره این است که باید از کشت محصولات آب‌بر فاصله بگیریم و محصولات کشاورزی جایگزین که آب کمتری مصرف می‌کنند به جای محصولات کشاورزی آب‌بر کشت شوند. متاسفانه در بازدیدی که اخیراً از گلخانه‌های اصفهان داشتیم متوجه شدیم در بسیاری از مناطق اصفهان، برنج کشت شده است. در حالی که برنج جزو محصولاتی است که طبق استانداردهای بین‌المللی نباید آن را در مناطقی کشت کرد که از آب چاه، بهره‌برداری می‌شود. بسیاری از این چاه‌ها که برنج اصفهانی از آن تغذیه می‌کند از سرچشمه خشکیده زاینده‌رود، در زمانی که آب آن آزاد می‌شود بهره می‌گیرد و این موضوع به دلیل بی‌توجهی به اهمیت آب و به آگاهی نرسیدن بخشی از کشاورزان رخ می‌دهد.در این زمینه باید دولت اقدام کرده و دستورالعمل‌های صریحی برای انتخاب کشت بهتر داده شود و کشت جایگزین فرهنگ‌سازی شود تا ما بتوانیم جلوی کشت محصولات آب‌بر در مناطق کم‌آب را بگیریم.
بیابانی با بیان اینکه متاسفانه کشاورزی ما در 10 سال گذشته در شاخه‌های مختلف تحقیقات، تکنولوژی و سرمایه‌گذاری زیان‌های زیادی دیده است بر لزوم سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی تاکید کرد و گفت: زمانی که ما برای سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی بهترین شرایط را داشتیم، سرمایه‌گذاری نکردیم و این موضوع باعث ضعف کشاورزی در ایران شد. اکنون نیز دولت باید اقدام به سرمایه‌گذاری در این بخش کند تا بتواند به نحوی کشاورزی را سرپا نگه دارد؛ اگر بودجه‌ای برای سرمایه‌گذاری و اعطای وام‌های بلندمدت بدهد، باعث حفظ جایگاه کشاورزی و بالا رفتن سود این بخش خواهد شد. ولی متاسفانه این اقدامات هنوز انجام نشده و ما همچنان در بخش کشاورزی با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کنیم.
