7 منطقه آزاد تجاری در دستور کار دولت/دولت با راه‌اندازی مناطق آزاد به دنبال چیست؟
مناطق آزاد ایران این روزها در سیبل انتقادات کارشناسان و پارلمان‌نشینان قرار گرفته‌اند. مناطقی که اگرچه با تعاریف خاص خود برای تسهیل تجارت راه‌اندازی شده بودند، اما آن‌گونه که مخالفان عملکردشان می‌گویند، سال‌هاست که از اهداف اولیه خود دور شده‌اند.
آنها قرار بود صادرات‌گرا باشند و سکوی پرتابی برای تجارت خارجی ایران قرار بگیرند؛ اما گویا سمبه واردکنندگان در این مناطق پرزورتر بود و توانستند، گوی سبقت را از صادرات در کل آمار تجارت برون‌مرزی ایران بربایند. حال اما دولت می‌گوید در صحنه جدید بازی اقتصاد ایران پس از تحریم، مناطق آزاد و ویژه اقتصادی باید رنگ و رویی دیگر به خود گیرند و برای جهش‌های بزرگ آماده شوند.
به گزارش اقتصادنیوز، آن‌گونه که برنامه‌های دولت برای ساماندهی مناطق آزاد فعلی و راه‌اندازی مناطق جدید طراحی شده، تعداد محدوده‌هایی که از آنها به مناطق آزاد اقتصادی یاد می‌شود، باید بیشتر شود، اما با کارکردهای خاص خود و عمدتاً با محوریت فناوری‌های جدید. این را اکبر ترکان، رئیس دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی می‌گوید.
او برخورد اخیر مجلسی‌ها با لایحه دولت برای افزایش مناطق آزاد را روایت می‌کند و می‌گوید: «این رفتار مجلس، پاسخی به رفتار خود پارلمان‌نشینان برای افزایش 80 منطقه ویژه اقتصادی جدید به فهرست هشت منطقه‌ای دولت بود که اضافه شدن هشت منطقه جدید را به مناطق آزاد کشور دنبال می‌کرد.» مشروح گفت‌وگوی تجارت فردا با او در پی می‌آید. مهمترین بخش‌های گفت‌وگوی هفته‌نامه تجارت‌فردا(شماره 161) با ترکان را می‌خوانید:
*اگر گفت‌وگوهای ابتدای دولت را مرور کنیم، تمام مسائلی که منتقدان مناطق آزاد این روزها بیان می‌کنند، همان نکاتی است که به عنوان برنامه‌های دولت یازدهم برای مناطق آزاد عنوان شده بود.
* بازگشت از سیاست‌هایی که سال‌های سال در برخی مناطق آزاد کشور پیاده‌سازی شده است و قرار گرفتن در مسیر جدید، کاری زمان‌بر است و تغییر ساختار مناطق آزاد کشور را طلب می‌کند.
*در واقع، هدف تمامی این مناطق، رسیدن به ایستگاه سیاست‌های اقتصاد مقاومتی است؛ ظرف دو سال گذشته هر منطقه دستاوردهایی را در حرکت به سمت رسیدن به ایستگاه داشته است که به طور منظم گزارش‌هایی را ارائه می‌دهد که در هر حوزه به خصوص گسترش تولید و تسهیل آن چه کارهایی انجام شده است.
* هدف ما این است که مصنوعاتی از ایران که ساخت بخش صنعت کشور بوده و از سوی صنعتگران ایرانی ساخته می‌شود، در بازارهای همسایه هم جای خود را باز کنند، چرا که برخی از این مصنوعات به ویژه مصنوعات صنعت پتروشیمی، به راحتی در بازارهای پیشرفته دنیا، جای خود را باز کرده‌اند ولی در کشورهای همسایه صادرات‌شان توجیه دارد. لذا جهت‌دهی بازارهای همسایه برای رونق صادرات هم مهم است.
* کیش مرکز فناوری‌های دریایی شده است. البته مردم عادی این منطقه را به عنوان پایگاه گردشگری می‌دانند، ولی شرکت‌های فناوری دریایی به خوبی کیش را می‌شناسند و از ظرفیت‌های آن خبردار هستند. لوله‌های جداره چاه یا لوله‌های تیونینگ از این منطقه به سکوها حمل می‌شود بنابراین فناوری‌های مربوط به حفاری، به نوعی کیش را پایگاه خود قرار داده است.
*در اروند نیز محور اصلی صنایع نفتی و پالایشی است. آبادان قدیمی‌ترین پالایشگاه کشور است که در محدوده آن هشت پالایشگاه کوچک دیگر شکل گرفته‌اند. چهار تا از این پالایشگاه‌ها به اتمام رسیده است، لذا فناوری‌های حوزه نفت و گاز در اروند متمرکز شده‌اند.
*در حوزه منطقه آزاد ماکو نیز، بستر باز است و رشته تخصصی فناوری پیشرفته هنوز محور قرار نگرفته است. در منطقه آزاد انزلی هم، به دلایل متعدد، حوزه پوشاک مدنظر قرار گرفته و قرار است توسعه‌های چشمگیری در این منطقه آزاد داشته باشیم.
*در مناطق آزاد آتی که در دستور کار راه‌اندازی از سوی دولت قرار دارد، محور اصلی فناوری است. دولت راه‌اندازی هفت منطقه آزاد جدید را در دستور کار خود قرار داده و همه اینها در نقاط مرزی کشور احداث خواهند شد و بر اساس طراحی‌هایی که برای آنها صورت گرفته، قرار است در رابطه با حوزه تجارت خارجی وارد عمل شوند.
* بر این اساس سه نقطه برای تبدیل شدن به مناطق آزاد برای تجارت با کشور عراق در نظر گرفته شده است. یکی از آنها اروند در مرز شلمچه، دومی مهران برای ارتباط با عراق مرکزی و سومی بانه- مریوان است که برای تجارت با اقلیم کردستان عراق تدارک دیده شده است.
