پیروز مجتهدزاده در گفتوگو با اقتصادنیوز، ضمن بیان این مطلب به بازخوانی ریشههای ژئوپولتیک به دست آمدن «برجام» در سال 1394 پرداخت و اضافه کرد: دولت امریکا هم به این نتیجه رسیده بود که پرونده هستهای ایران باید مختومه شود و با این تصمیم بود که با ماموریت مشخصتری به پای میز مذاکرات آمدند.
به گفته این استاد علوم سیاسی، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا هم در مقام قدرت محرکه اصلی این تغییرات بنیادین در مسائل مربوطه به بحران هستهای ایران بود، در مناظرات انتخاباتی خود اعلام کرده بود که میخواهد مساله هستهای ایران را از طریق مذاکره حل کند. از آن تاریخ این سیاست اعلام شده دولت آمریکا در حقیقت به صورت مطالبه و خواست مردم آمریکا درآمد. به این ترتیب اراده راسخ مردم دو کشور برای حل بحران هستهای با هم یکی شد و دستاورد آن حل مساله هستهای بود. این چنین بود که مذاکرات سهل و آسان و با توافق گسترده پیش رفت.
وی با بیان اینکه برجام در شرایطی حاصل شد که کشور ما از نظر روابط بینالمللی (سیاسی و اقتصادی) با دیگر کشورها در بنبست کامل قرار داشت و نمیتوانست در مواضع ژئوپولتیکی خود اعمال نظر کند، تصریح کرد: برجام این موانع و بنبستها را شکست و شاید بتوان گفت مهمترین دستاورد برجام همین است؛ خروج از انزوا و هموار کردن مناسبات ایران با دیگر کشورها. و این دستاورد کمی نیست.
به اعتقاد این کارشناس مسائل ژئوپولیتیک «ما سالها در انزوا و بنبست بودیم و انزوا قدرت کشورها را در عرصه بینالمللی و چانهزنی برای احقاق حقوقشان کاهش میدهد. زمانی که کشوری از انزوا خارج میشود در مواضع و موقعیتهای ژئوپولتیکی محکمتری قرار میگیرد که در آن صورت میتواند در خصوص مواضع و حقوق خود چانهزنی کند. میتواند خواستههای خود را در مواردی که احساس شود در برجام مورد توجه لازم قرار نگرفته و به نتایج متقن نرسیده است، مورد پیگیری مجدد قرار داده ولی این بار در شرایط مساعدتر و کاراتر به نتایج بهتری هم برساند. اما در موضع ضعف نمیتوان اعمال نظر کرد و نمیتوان دستاوردهای زیادی کسب کرد.»
مجتهدزاده تصریح کرد: حال ایران از انزوا خارج شده و شاید بدون اغراق بتوان گفت خروج از انزوا مهمترین دستاورد ایران در پرونده هستهای است. گام اول برداشته شده و ایران میتواند با هموار شدن مسیر، گامهای بزرگتری را یکی پس از دیگری بردارد.
وی افزود: مهمترین پیام به افرادی که نگران حل بحران هستهای ایران بودند این است که در روابط بینالملل برای حل صلحآمیز اختلافات بحرانزا، همه خواستهها در همان گام اول برآورده نمیشود، بلکه باید راه و جاده را برای پیشرفت و حصول دستاوردهای نهایی هموار کرد. برجام این جادهها را هموار کرده است: بنبستها را شکست و به انزوای ایران در عرصه بینالملل خاتمه داد.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه «رفع تحریمها و بازگشت داراییهای بلوکهشده به کشور و... همه جزو دیگر دستاوردهای حل بحران و پایان دادن به اختلافات هستهای شمرده میشوند» یادآور شد: هر کدام از این دستاوردها گشایشی در اقتصاد ایران ایجاد میکند و کم نیستند. اما باز هم تاکید دارم که دستاورد اصلی خروج ایران از انزواست که سبب شده راه برای حضور ایران در مجامع جهانی و چانهزنی بر سر حقوق ایران هموار شود.
به اعتقاد مجتهدزاده، «برجام انتهای کار نیست، آغاز کار است. انتهای راه جایی است که ما همه خواستههای ملی را به دست آوریم. ما با حل بحران هستهای در ابتدای مسیر قرار گرفتهایم و هنوز راهی طولانی در پیش داریم. بنبستها شکسته شد، موانع برداشته شد، از انزوا خارج شدیم، روابط دنیا با ایران نسبت به گذشته دوستانهتر شد و این همه بدان معناست که راهها هموار شده است تا در آینده نه چندان دور این هشیاری در تهران وجود داشته باشد که چانهزنی بر سر دستاوردهای دیگر را آغاز کند. برجام پایان کار نیست، بلکه آغاز کار است.»