موج‌سازی برای معرفی اقتصاد ایران به خارجی‌ها؛ چگونه؟
در پی مطرح شدن پیشنهاد رئیس اتاق ایران برای تشویق سرمایه‌گذاران خارجی به حضور در اقتصاد ایران از طریق شبکه‌های اجتماعی و همچنین انتشار فهرست #هشتگ‌های برگزیده برای معرفی یکپارچه اقتصاد ایران در این شبکه‌ها، جمعی از صاحب‌نظران اقتصادی و مقامات سیاسی در گفت‌وگو با اقتصادنیوز ضمن استقبال از این پیشنهاد، راهکارهای بهبود اجرای آن را مطرح کرده‌اند.
2 پیشنهاد تکمیلی طهماسب مظاهری
طهماسب مظاهری، در واکنش به پیشنهاد رئیس اتاق ایران به اقتصاد نیوز گفت: پیشنهاد آقای جلال‌پور مفید و سازنده است.
رئیس کل پیشین بانک مرکزی افزود: می‌توان دو موضوع را مطرح کرد که پیشنهاد ایشان را تکمیل کند. اول اینکه در معرفی قابلیت های اقتصاد ایران باید مراقب باشیم که مبالغه نکنیم. تفاوت ظرفیت های بالقوه با واقعیات موجود را حتما ملاحظه کنیم. دوم اینکه دوستانی که در جلسات با سرمایه گذاران خارجی یا با سفیران ملاقات می کنند، لیستی از سوالات و اشکالاتی که مطرح می شود یا گلایه های احتمالی آنان را تهیه و به مسئولین و اصحاب رسانه منعکس کنند.
به اعتقاد مظاهری، این دو پیشنهاد تکمیلی «می‌تواند برای روشن کردن ابهامات و پاسخگویی مفید باشد.»
نماینده تهران: مجلس آماده همکاری است
سیده فاطمه حسینی، نماینده تهران در مجلس دهم نیز در واکنش به پیشنهاد معرفی اقتصاد ایران در شبکه‌های اجتماعی به اقتصادنیوز گفت: «رئیس اتاق ایران موضوع مفيدي طرح کرده‌اند. مجلس دهم آماده همکاری با اتاق ایران است.»
4 محور اساسی فعالیت برای معرفی اقتصاد ایران
حامد قدوسی، اقتصاددان و عضو هیات‌علمی موسسه فناوری استیونس هم در واکنش به پیشنهاد محسن جلال‌پور به اقتصادنیوز گفت: «معرفی اقتصاد ایران به خارجی‌ها چند محور دارد که احتمالا فعالیت‌های متفاوتی می‌طلبد:
1) در قدم اول در دست‌درس کردن اطلاعات استاتیک از مقررات و نهادها: مثل مقررات تاسیس شرکت٬ حساب بانکی٬ قوانین حاکم بر حساب سرمایه (Capital Account)، تملک زمین و مسکن٬ اجازه کار٬ ویزا، بیمه، مقررات کار و...
2) اطلاعات «کمی» و دینامیک در مورد متغیرهای کلان مثل نرخ رشد اقتصادی٬ نرخ ارز٬ نرخ بهره٬ قیمت انرژی و ...
3) اطلاعات دینامیک از بازارهای مالی٬ بازار ارز٬ ابزارهای پوشش ریسک و ...
4) اطلاعات «کیفی» از موضوعاتی مثل فرصت‌های سرمایه‌گذاری.»
به اعتقاد قدوسی، «یک موضوع مهم تفکیک بین اطلاعات قابل اعتماد و معتبر و کمی و اطلاعات حسی است. بخشی از بحث‌های فعلی راجع به اقتصاد ایران ناشی از حس و برداشت نسبت به آینده است و ترجمه آن به زبانی که برای سرمایه‌گذار خارجی قابل اعتماد و تحلیل باشد مهم است.»
بانکها چه کنند؟
حمید قنبری، از کارشناسان مطرح حقوق بین‌الملل نیز درباره موانع دعوت موثر سرمایه‌گذاران خارجی به ایران گفت: «یکی از اموری که باعث شده است بسیاری از بانکهای خارجی روابط خود با بانکها و موسسات مالی ایرانی را از سر نگیرند، اتهاماتی است که در رابطه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم و عدم رعایت استانداردهای بانکداری به نظام بانکی ایران وارد شده است. اگرچه هیچ کس در ایران مدعی نیست که در ایران، در این زمینه ها در بهترین وضعیت ممکن هستیم و به نحو ایده آلی این استانداردها را رعایت می کنیم، اما این نکته نیز حقیقت دارد که بانکهای خارجی، از اقدامات انجام شده در ایران در رابطه با مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم با خبر نیستند.»
به اعتقاد قنبری «بخشی از مشکل به این دلیل وجود دارد که مسئولان تطبیق یا رعایت Compliance officerهای بانک های خارجی درک صحیحی از وضعیت بانکهای ایرانی در این خصوص ندارند. این در حالی است که آنها با کشورهای دیگری که وضعیت به مراتب بدتری از ایران دارند به راحتی همکاری می کنند. به نظر می رسد عدم شناخت آنها از وضعیت بانکهای ایرانی، یکی از مشکلات اصلی در این رابطه باشد.»
توصیه این حقوقدان برای حل این مشکل آن است که «بانکهای ایرانی باید پویشی را برای آشنا ساختن مسئولان تطبیق (رعایت) بانکهای خارجی با وضعیت بانکهای ایرانی آغاز نمایند. این پویش می تواند اقدامات گوناگونی را انجام دهد از جمله برگزاری سمینارهایی با هدف آشنا کردن بانکهای خارجی و مسئولان آنها با وضعیت مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم در ایران، تهیه متون و مستنداتی که آنها را با وضعیت اقتصاد ایران آشنا نماید، پاسخگویی به پرسش-هایی که در این خصوص وجود دارد و...»
قنبری در گفت‌وگو با اقتصادنیوز ادامه داد: «قطع رابطه ایران با بانکهای خارجی به یکباره و یک شبه انجام نشده است و این قطع ارتباط، حاصل تلاش و ممارست طرف مقابل برای قانع کردن بانکهای خارجی به قطع رابطه بوده است. اکنون برای برقراری مجدد رابطه نیز به همان تلاش و همان ممارست نیاز است.»
ملاحظات بدبینانه درباره دعوت خارجی‌ها
علیرضا ساعدی، پژوهشگر اقتصادی اما ملاحظات خود درباره پیشنهاد محسن جلال‌پور را این‌گونه با اقتصادنیوز در میان گذاشت: «یک نگرانی در ارتباط با طرف های بین المللی، ارائه انواع طرح‌ها و پروژه های ریز و درشت اکثرا مبتنی بر فروض مالی اقتصادی غیرواقع و اغراق شده است که در حالت خوش بینانه موید آمال و آرزوهای بخشی هستند و در بدبینانه ترین حالت روش مدرن رانت جویی از فرصت بین المللی.»
به اعتقاد ساعدی، «البته طرف های بین المللی به راحتی خام نمی شوند یا تحت فشار ارتباطات پنهان نیستند، اما این مسئله می تواند بر اعتبار جذب سرمایه و همکاری صادراتی آتی اثر سوء برجای بگذارد.»
این پژوهشگر اقتصادی با بیان اینکه «ممکن است نتوان فرایند ارتباط بخش خصوصی را فیلتر کرد یا صلاح هم نباشد که دولت ورود کند»، ادامه داد: «اما در سازوکار فعلی ممکن است همان مجموعه هایی در صف مقدم مذاکرات قرار گرفته باشند که یک بار بخت خویش در این شهر آزموده اند و تحت سیستم فشل خود منابع داخلی را در طرح های قبلی خود اتلاف کرده اند.»
به گفته ساعدی، «نگرانی دیگر طرحهای تحت پوشش بخشهای نیمه عمومی است که عملا اگر منجر به تامین مالی خارجی شود مثلا اکزیم بانکها (نه لزوما سرمایه گذاری مستقیم) به شکلی تحت ضمانت و تعهد دولت قرار بگیرند و مشخص نیست اگر طرح ها به بازدهی لازم نرسد. کدام نسل با چه حجمی تعهد خارجی روبرو خواهد شد.»
او اعتقاد دارد که «متاسفانه نه دولت آماده بود و نه قوانین و مقررات به روز و شفاف شده اند. به هرحال طرف خارجی نمی داند مثلا اگر در یک شرکت مشترک با ایرانی وارد شود نرخ موثر مالیاتی درآمد آن شرکت چگونه محاسبه میشود؟ بخش خصوصی هم آماده نیست و سوال این است که اتاق ها چگونه اعضای هیأت های اعزامی را انتخاب می کنند و آیا در داخل اتاق هیچ سازوکار تجمیع بازخوردها از طرفهای خارجی و جمع بندی آنها وجود دارد؟»
چراغی: معرفی نیازمند عدد و رقم است
در همین حال، شاهین چراغی درباره پیش‌نیازهای جلب سرمایه‌گذاران خارجی به ایران به اقتصادنیوز گفت: «واقعیت این است که بدون اطلاعات پایه و به‌روز از اقتصاد ایران، مذاکرات با گروه‌های تجاری موفقیت آمیز نخواهد بود و منجر به توافقات مالی و بین المللی نمی شود.»
به اعتقاد این کارگزار بورس «ریسک ها و فرصت‌های سرمایه گذاری در قالب توصیفات نمی گنجد و نیازمند عدد و رقم است.»
