اسماعیل قادری در گفتوگو با اقتصادنیوز با بیان اینکه هنوز مردم صنایع دستی را به عنوان یک کالای ضروری نگاه نمیکنند، اظهار کرد: صنایع دستی به عنوان یکی از مکملهای اصلی گردشگری است و خود به تنهایی قادر به جذب گردشگر نیست. زمانی که گردشگران وارد مقصد جدیدی میشوند، برای آشنایی با موضوعات فرهنگی آن شهر یا منطقه در وهله اول با صنایع دستی آنجا آشنایی پیدا میکنند و انواع مختلف صنایع دستی آن شهر را دنبال میکنند تا برای خانواده و بستگان خود سوغات مورد پسندشان را خریداری کنند و ببرند.
او ادامه داد: سوغات شهرها جنبه یادگاری دارد و نماد شهری است که گردشگران به آنجا سفر کردهاند. صنایع دستی با توجه به تنوعی که دارند، در هر کشور و منطقهای ویژگی خاص خود را دارند. به همین خاطر زمانی که فردی سوغاتی از یک شهر خریداری میکند و آن را در خانه خود نگه میدارد، میتواند این ادعا را داشته باشد که من به آن منطقه سفر کرده بودم و در سفرم، این صنایع دستی را خریدهام. از این رو صنایع دستی به عنوان مکملی برای صنعت گردشگری تلقی میشوند و جاذبههای گردشگری معمولاً توسعه گردشگری را در زمینه توسعه صنایع دستی فراهم خواهد کرد.
این کارشناس صنعت گردشگری افزود: نمایشگاههای استانی و جشنوارهها معمولا راهکاری برای تبلیغات و بازاریابی صنایع دستی و ظرفیتهای گردشگری محسوب میشوند و در سایه همین بازارهای محلی میتوانیم محصولاتمان را به مردمان خودمان و محصولاتمان را در عرصه بینالمللی به گردشگران معرفی کنیم. با توجه به اینکه ایران کشوری است که تنوع صنایع دستی آن بسیار است و در هر استان حداقل دو یا بیش از سه نوع صنایع دستی تخصصی وجود دارد، در این نمایشگاهها به راحتی میتوان پتانسیلها و مزیتهای استانها را به نمایش گذاشت و این ظرفیتها را به گردشگران معرفی کرد تا گردشگرانی که از نقاط مختلف برای دیدن جاذبههای کشورها سفر میکنند، با این صنایع دستی آشنا شوند و به خرید این محصولات دستساز ترغیب شوند. در واقع رونق گردشگری به رونق بازار صنایع دستی و بازاریابی این محصولات کمک خواهد کرد.
او در پاسخ به این سوال که در تولید و صادرات صنایع دستی تا چه میزان به مزیت نسبی دست پیدا کردهایم، گفت: تولید و صادرات با مزیت نسبی فاصله بسیاری دارد. زیرا هنوز هم از لحاظ کیفیت و هم از منظر مزیتهای رقابتی ایران به کیفیت و تنوع لازم در این زمینه نرسیده است. از طرفی در آموزش ساخت صنایع دستی ضعیف عمل میشود و بیشتر محصولات صنایع دستی اگرچه در قالب رشتههای مختلف بوده اما به صورت عملی آموزشهای لازم به دانشجویان داده نشده است و مراکز علمی و دانشگاهی آموزش در صنایع دستی بیشتر به مدرکگرایی گرایش پیدا کرده است.
قادری افزود: در حالی که برای آموزش ساخت صنایع دستی باید آموزش به روش استاد و شاگردی باشد. افرادی که تولیدکننده صنایع دستی هستند، این مهارت و تخصص را به شاگردها و هنرجویان خود انتقال بدهند. اما الان میبینیم بیشتر آموزشها تئوری شده و فردی که در حال یادگیری صنایع دستی است، توانایی لازم را در تولید پیدا نمیکند. در حالی که فردی که تحت نظر یک استادکار آموزش لازم را میبیند و مهارت لازم را کسب کند، میتواند به توانایی بیشتری در زمینه تولید دست یابد.
رئیس مرکز مطالعات گردشگری بیان کرد: صادرات صنایع دستیمان هم طی سالهای اخیر بهبود پیدا کرده اما تقویت صادرات و تصاحب بازارهای صادراتی نیازمند بازاریابی قوی است و باید ما بازارهای هدف را بیشتر از گذشته شناسایی کنیم و بر اساس آن معیارها در بازارهای هدف، صنایع دستیمان را تولید و به بازار عرضه کنیم. بسیاری از محصولات دستی ما صادر میشود اما در نحوه بستهبندی صادرات ضعیف عمل میکنیم.
او یادآور شد: ایران در صنعت بستهبندی از کشورهای دیگر بسیار عقب افتاده و در زمینه تنوع بازار و شناسایی سلیقه مشتری از کشورهای دیگر جا مانده است. علت آن هم این است که نه مطالعات بازاری در زمینه بازار داخلی انجام دادهایم و نه مطالعاتی درباره بازارهای صادراتی هدف داشتهایم. به همین دلیل از نیاز گردشگران آگاهی لازم را نداریم و نمیدانیم گردشگران به کدام صنایع دستی گرایش دارند، تا وابسته به آن تولید محصولات صنایع دستی را جلو ببریم. همین باعث شده صنایع دستیمان جایگاه و موقعیت مناسبی در دنیا از آن خود نکند.