|
بعد از سه دهه از تصویب قانون عملیات بانکی بدون ربا هنوز هم برخی از علما، نخبگان و عامه مردم در رابطه با انطباق فعالیتهای بانکی با تعالیم شرعی تردید دارند.
بین اصول بانکداری اسلامی و بانکداری بدون ربا تفکیک موضوعی ایجاد نشده است.
بانکداری بدون ربا نازلترین سطح از بانکداری جامع اسلامی است و باید تدابیری به منظور حرکت از این رتبه حداقلی به سمت الگوی مطلوب بانکداری اسلامی طراحی شود.
قانون عملیات بانکی بدون ربا در سه دهه اخیر براساس نیازها و شرایط جدید اصلاح نشده است. گرچه اصلاح این قانون در شرایط فعلی از اولویت بالایی برخوردار است اما نباید جزیرهای باشد بلکه باید در قالب تجمیع قوانین پولی و بانکی به صورت منجسم طراحی شود. این در حالی است که در حال حاضر در قالب دو لایحه قانونی بانکداری و بانک مرکزی تهیه شده که به زودی براساس پیشنهاد مشترک بانک مرکزی و وزارت اقتصاد در دستور کار دولت قرار خواهد گرفت.
در شرایط متعارف تعیین دستوری نرخهای سود سپردهگذاری و تسهیلات در بانکداری اسلامی شرعا جایز نیست و هر نوع مداخلهای در تعیین سود باید از منطق بازار تبیعت کند و از طریق سازوکار بازار اجرایی و عملیاتی شود.
عدم وجود عمق کافی بازارهای مالی در ایران از لحاظ وجود ابزارهای مالی منطبق با شریعت به لحاظ تعداد و کمیت، داراییهای نقدی باکیفیت که بتوانند استانداردهای کفایت سرمایه را تامین کنند در کشور وجود ندارند.
شبکههای امنیتی نظیر صندوق ضمانت سپرده اسلامی یا تسهیلات قاعدهمند منطبق با شریعت که بانک مرکزی بتواند به عنوان آخرین قرضدهنده از آن استفاده کنند در کشور ایجاد نشده است.
چارچوب مقرراتی لازم برای نحوه انحلال، ادغام و ورشکستگی بانکها مبتنی بر موازین شرعی تدوین نشدهاست.
گسترش و توسعه بازار بدهی اسلامی و صکوک میتواند بخش عمدهای از خلأهای بازار پول و سرمایه را برطرف کند و در عین حال بخشی از آسیبهای اجرای بانکداری اسلامی را پوشش دهد.
به دلیل فقدان ابزارهای سیاست پولی منطبق با شریعت و عدم شناخت کافی نسبت به مکانیزم انتقال پولی در نظام مالی اسلامی، فرمولبندی و اجرای سیاست پولی در ایران و تمام کشورهای اسلامی با مشکل جدی مواجه است که ایران هم از آن مستثنی نیست.
به دلیل توسعه نیافتگی نظام مالیاتی کشور، مسائل مالیاتی مرتبط با تامین مالی اسلامی بهطور جدی مورد توجه قرار نگرفتهاند که این مساله به ویژه در صورت عزم برای ورود به بازارهای مالی جهانی از اهمیت خاصی برخوردار خواهد بود.
|