4بحران اقتصادی کشور از زبان وزیر راه و شهرسازی/بحرانی به وسعت نیمی از تولید ناخالص داخلی
به گزارش اقتصادنیوز، عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی صبح امروز در پنجمین همایش سیاست‌های پولی و چالش‌های بانکداری و تولید، مشکلات اقتصاد ایران را به چهار بحران اساسی تقسیم‌بندی کرد و گفت: اقتصاد ما در حال حاضر با بحران بدهی دولت، بحران دارایی‌های سمی، بحران رفاه و بحران بنگاهداری مواجه است.
او ادامه داد: راهکارهایی که بعضا برای رفع مشکلات اقتصادی کشور ارائه می‌شود، کاربردی نخواهند داشت؛ به این دلیل که در وهله اول در ارائه راهکارها فرض می‌شود اقتصاد کشور یک اقتصاد بازار است؛ این در حالی است که اکنون اقتصاد کشور گرفتار یک رویکرد مرکانتیلیستی (سوداگرانه) است و در این شرایط نه‌تنها این راهکارها کاربردی نخواهند داشت؛ بلکه اگر برای خروج از این وضعیت اقدامی صورت نگیرد، شکست متوالی را برای اقتصاد کشور به همراه خواهد داشت.
او اضافه کرد: نتیجه اجرای غلط خصوصی‌سازی در ایران که با یک رویکرد پوپولیستی بسیار شدید همراه شد و نحوه اجرای هدفمندی یارانه‌ها، همچنین نحوه تامین مالی هزینه‌های عمرانی وضعیت اقتصاد ایران را از جهت اصلی خود برگرداند و به سمت اقتصاد مرکانتیلیسمی و سوداگرانه برد.
وی ادامه داد: به ظاهر گفته می‌شود که اقتصاد ایران به سمت اقتصاد بازارگرایانه رفته است؛ این در حالی است که آنچه در عمل رخ داده بازگشت به سمت یک اقتصاد مرکانتیلیسمی نسبتا گسترده بوده است. بر این اساس با این فرض که اقتصاد کشور بازار بوده، عمدتا راهکارهایی برای اقتصاد کشور ارائه می‌شود که برای وضعیت فعلی اقتصاد کاربردی نخواهد داشت و منتج به نتیجه نخواهد شد. در واقع این راهکارها اقتصاد کشور را به سمت عمیق‌تر شدن اقتصاد مرکانتیلیستی سوق می‌دهد که موجب شکست متوالی اقتصاد نیز خواهد شد.
آخوندی تصریح کرد: در حال حاضر اقتصاد سوداگرانه باعث شده است که قدرت سیاسی نیز به عنوان ابزار سوداگرانه کار کند. بنابراین دیوارهای حمایتی ایجاد شده که بیشتر به نفع سوداگران در اقتصاد ما عمل می‌کند.
او افزود: مساله مهم در اقتصاد سوداگرانه رسمیت بخشیدن به انحصار است و سرکوب کردن رقابت که در حال حاضر این اتفاق در اقتصاد ما رخ داده است. بنابراین در چنین شرایطی چگونه می‌توان انتظار داشت که اقتصاد سوداگرانه به فکر رفع چهار بحرانی که اشاره کردم، در اقتصادمان باشد؟
آخوندی تصریح کرد: آیا افزایش بدهی‌های دولت به زیان سوداگران است؟ آیا سوداگران از افزایش بدهی دولت خم به ابرو می‌آورند؟ اصلاً افزایش دارایی‌های سمی بانک‌ها چه زیانی به سوداگران می‌زند؟ به نظر می‌رسد اتفاقاً این شرایط به نفع سوداگران است. بنابراین چرا در سیستمی که اقتصاد سوداگرانه داریم، توقع می‌رود که گرفتاری‌های اقتصاد ایران حل شود.
او یادآور شد: چه دلیلی دارد که اصلاً این افراد سوداگر در اقتصاد ایران به حل مشکلات بدهی‌ها و مساله بهره‌وری فکر کنند؟ بنابراین ما باید دنبال راهکارهایی باشیم که اقتصاد سوداگرانه را حل کنیم و در حال حاضر، ارائه راهکارها از منظر اقتصاد بازار، کمکی به حل چالش‌های اساسی اقتصادمان نمی‌کند. بلکه کمک به فراگیری اقتصاد سوداگرانه می‌کند.
وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه ما برای اولین بار با پدیده ریسک حاکمیتی مواجه شده‌ایم، افزود: قبلاً ما با این مساله مواجه نبودیم. اما امروز ریسک حاکمیتی هم در سطح بین‌المللی و هم در اقتصاد داخلی داریم. اینها تمام عارضه‌هایی است که در اقتصاد سوداگرانه گریبانگیر اقتصاد ایران شده است.
آخوندی یادآور شد: اتفاقی که چرخه باطل اقتصاد سوداگرانه رقم زده، این است که بدهی‌ها افزایش یافته و دولت نیز مجبور است که مالیات را افزایش دهد که این امر ضد تولید محسوب می‌شود. بنابراین این چرخه باطل باعث می‌شود، باز توزیع ثروت در جامعه به درستی صورت نگیرد و در این میان افراد سوادگر منتفع و بقیه افراد جامعه فقیرتر شوند.
وزیر راه و شهرسازی همچنین بیان کرد: مشکل ما در ایران این است که اقتصاد بازار را با همان چوبی می‌رانیم که اقتصاد سوداگرانه را می‌رانیم و همان‌طور که اقتصاد بازار را نقد می‌کنیم، در واقع اقتصاد سوداگرانه را نقد می‌کنیم.
به گزارش اقتصادنیوز، آخوندی متذکر شد: اخیراً آقای زنگنه تصویری از میز تصمیم‌گیری کشور را در سخنرانی‌شان مثال زده‌اند و توجه به این امر نشان می‌دهد که ما چقدر در این زمینه با مشکل مواجه هستیم و در حقیقت، وضعیت میز تصمیم‌گیری ما نشان می‌دهد که ما با یک کلاه سیاستگذاری و یک کلاه بنگاهداری درباره مسائل اقتصادی کشور تصمیم‌گیری می‌کنیم و انتظار داریم، که حداقل افرادی که تصمیم‌گیری می‌کنند، در سیاستگذاری نگاه خیرخواهانه به اقتصاد داشته باشند.
او همچنین بیان کرد: اخیراً ما جلسه‌ای درباره موضوعات حمل و نقل با آقای ربیعی، وزیر رفاه داشته‌ایم. ایشان به نکته‌ای اشاره کردند و گفتند به طور مثال در خصوص شرکت رجا باید بگویم این شرکت زیرمجموعه وزارت رفاه است. اما ما نمی‌توانیم سرمایه‌گذاری‌ای در آن انجام دهیم و هر روز این شرکت زیان می‌دهد. بنابراین من طرفدار افزایش قیمت بلیت هستم. از آن طرف من مسوول رفاه هستم و نباید اجازه بدهم که قیمت‌ها افزایش یابند. چرا که رفاه مردم کم می شود. بنابراین وقتی با این وضعیت مواجه هستم چگونه می‌توانم در رابطه با این مساله تصمیم‌گیری کنم؟!
آخوندی افزود: این‌گونه نگاه نشان می‌دهد که ما همچنان با مشکلات اولیه مواجه هستیم و نمی‌توانیم خارج از محیط اقتصادی کشور تصمیم‌گیری‌های مناسبی مبتنی بر واقعیت‌های اقتصادی کشورمان داشته باشیم.
وزیر راه و شهرسازی عنوان کرد: نتیجه اقتصاد سوداگرانه این است که جامعه کاملاً قطبی خواهیم داشت. یک قطب سوداگرانه منتفع و قطب دیگر فقیر و مستاصل هستند. بنابراین در این وضعیت نتیجه سیستم سوداگرانه فقط بدهی‌های فزاینده است.
آخوندی در بخش دیگری از سخنان خود به مساله توهم مالی و تحریک تقاضا اشاره کرد و گفت: متاسفانه در 50 سال اخیر، کشور ما سیاست‌های تحریک تقاضا را اجرایی کرده و نتیجه 50 سال تحریک تقاضا، کاهش تقاضا بوده است و می‌بینیم تقاضای کل در کشور کاهش یافته است.
بحرانی به وسعت نیمی از تولید ناخالص داخلی
آخوندی در بخشی دیگری از سخنان خود به بدهی‌های دولت اشاره کرد و یادآور شد: تا پایان آبان ماه بدهی سیستم دولتی 196 هزار میلیارد تومان و بدهی شرکت‌ها 184 هزار میلیارد تومان بوده که مجموعه آن 380 هزار میلیارد می‌شود؛ به‌علاوه 160 هزار میلیارد تومان بدهی شرکت نفت که در مجموع به 540 هزار میلیارد تومان می‌رسد و 50 درصد تولید ناخالص داخل کشور را در بر می‌گیرد. در مقابل آن، راهکارهایی که ما داریم، انتشار صکوک، اسناد خزانه و اسناد تسویه است. آیا واقعاً با این سه راه‌حل می‌توانیم این حجم انبوه بدهی‌ها را حل کنیم؟ البته این بحران بدهی برای بستانکاران نگران‌کننده نیست و تنها پیمانکاران از این ناحیه متضرر شده‌اند.
