تبریز گدا ندارد

تبریز تنها شهر از شهرهای ایران است که در خیابانهای آن گدا نمی بینیم. در فرودگاه و جاده های ورودی به شهر تابلوهایی وجود دارد که بر روی آن ها نوشته « به شهر بدون گدا خوش آمدید». وقتی یکبار پیرزن گدایی در خیابان های شهر رویت شده بود، آنقدر مهم بود که از اخبار شبکه استانی پخش شد که «گدایی در شهر مشاهده شده است»!!.دوست تبریزی ام تعریف می کرد یکبار فردی از شهرهای اطراف برای تکدی به شهر تبریز آمده بود، یکی از بازاری ها نصف روز از وقتش را صرف میکند و با همکارانش پول جمع کرده و به متکدی می دهند و او را سوار بر مینی بوس کرده و راهی شهرش می کنند. تبریز شهر بی گداست.

مردمان آذربایجان به کار و تلاش مشهورند. در هر سطح و موقعیتی که باشند، کار کردن برایشان عار نیست. آنان در کنار این سخت کوشی دایمی، اقتصادی می اندیشند و قناعت گرند. شاید به همین دلیل تکدی گری همیشه امری مذموم بوده است. شما اگر به روستاهای آذربایجان قدم بگذارید، هیچ کس بیکار نیست. از نخ ریسی خانگی گرفته، تا پرورش زنبور عسل، کشاورزی، قالی بافی و مانند آن مشغولند. کمتر کسی را مشاهده می کنید که بیکار بگردد.

تبریز به عنوان شهری نمادین از ایران است که می تواند الگو و نمونه ای برای سایر شهرها باشد. آنجا، انجمن های خیریه متعدد از نیازمندان دستگیری می کنند، حتی آذربایجانی های مقیم تهران هم مراکز خیریه فراوان د ارند و به افراد نیازمند، به شکل آبرومندانه، کمک می کنند. مثلاً برای دختران دم بخت خانواده های محروم جهیزیه تهیه می کنند و یا هزینه های آنرا پرداخت میکنند. یا به دانش آموزان خانواده های بی بضاعت در آغاز سال تحصیلی کیف وکفش ولباس هدیه می دهند.

لازم به توضیح است که امروزه به دلیل گسترش شهرها و پیچیدگی روابط اجتماعی در بسیاری موارد شیادی با گدایی ترکیب شده است. اینکه چه کسی واقعاً نیازمند است و چه کسی ادای نیازمندان را در می آورد، مشخص نیست. حتی گروههایی در جوامع شهری وجود دارند که باندهای گدایان را سازمان دهی می کنند. شاید یکی از دلایلی که مردم کمتر رغبت می کنند به گدایان کمک کنند، همین گدایان دروغین و وجود آدمهای شیاد در لباس متکدی است. بعبارتی، تشخیص گدای واقعی از گدای دروغین دشوار شده است. اما با این وجود اگر به فرض همه گدایان گدای واقعی باشند، به باور سعدی، دو چیز در جامعه موجب از بین رفتن آن می شود، انصاف صاحبان نعمت و قناعت افراد نیازمند. وی می گوید: « خواهنده ی مغربی در صف بزازان حلب می گفت: " ای خداوندان نعمت، اگر شمارا انصاف بودی، و ما را قناعت، رسم سؤال از جهان برخاستی." »

تبریز می تواند یک الگوی مناسب برای مطالعه وشناخت چگونگی کاهش و زدودن تکدی گری در سایر شهر ها باشد. باید جستجو کرد که تبریز چه مسیری را طی کرده تا به این مرحله رسیده است. شهرهای مختلف ایران به تناسب شرایط و وضعیت خود میتوانند این مسیر و مراحل را تمرین و اجرا کرده و به نقطه ای برسند که خیابانهای شهرشان خالی از تصویر زشت گدایی باشد. بی شک ابتدا می بایست گدایان واقعی را از شیادان بازشناخت و سپس به میزان نیاز و توانمندی شان ساماندهی کرد. البته بدیهی ترین نکته به لحاظ فرهنگی این است که مردمان به این باور برسند که گدایی کاری زشت و مذموم است، و اراده جمعی بر این باشد که مانند مردم تبریز منتظر مسوولان نمانند و خود اقدام کنند! به امید آن روز که همه شهرهای ما مثل تبریز بدون گدا باشند.

*جمعیت‌شناس