گودبرداری های غیراصولی از کجا آب می خورد؟

عباس اکبرپور در گفت‌وگو با «اقتصادنیوز»، عنوان کرد: در حال حاضر در کشور بسیاری از مهندسان دارای تحصیلات مهندسی صلاحیت ورود به این کار را دریافت نکرده‌اند. حالا با وجود این همه ساخت‌وساز باید این صلاحیت تعریف شود، باید این افراد دارای صلاحیت بیایند و در امر گودبرداری به صورت تخصصی، وارد عمل شوند.

اکبرپور اضافه کرد: در ابتدا باید به ذی‌صلاح بودن آزمایشگاه‌ها توجه کرد. گاهی دیده می‌شود حتی در واقع نمونه‌برداری‌های خاک و پی هم مناسب و با شرایط لازمه صورت نمی‌گیرد، بنابراین گزارش‌ها هم گزارش‌های قابل اعتمادی نخواهند بود و نمی‌توان به آنها استناد کرد. البته باید به این نکته توجه شود که همه موارد و آزمایشگاه‌ها بدین صورت نیستند و همه گزارش‌ها دارای مشکل نیستند. فقط می‌توان گفت حداقل تعدادی از آنها قابل اعتماد نیست.

وی افزود: در مرحله دوم نیز باید بخش بازرسی جدی‌تر گرفته شود. باید بررسی چه به صورت مستقیم و چه غیر‌مستقیم توسط سازمان نظام مهندسی انجام شود. باید هنگام گودبرداری، چه به صورت ادواری و چه به صورت دائم، با اطلاع و بدون اطلاع نظارت و بازرسی انجام شود. اما در حال حاضر این نظارت و بازرسی تا حدودی صورت می‌گیرد و باید جدی‌تر اجرایی شود.

اکبرپور تاکید کرد:آنچه به عنوان سومین مورد بااهمیت مطرح است بهره‌گیری از افراد متخصص است. در همین مسیر بازرس‌ها باید ناظران ذی‌صلاحی وجود داشته باشند. آنها باید تخصص مربوطه را در رابطه با ژئوتکنیک و شناسایی خاک داشته باشند که متاسفانه این گونه افراد به کار گرفته نمی‌شوند. در این میان حتی سرپرستان‌شان هم نیاز به تخصص لازم دارند.

عضو هیات مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان بر این باور است : این یک عامل بسیار مهم در کشور به ویژه در تهران است که با حجم زیادی ساخت‌وساز همراه است. البته باید این موضوع به صورت ویژه در سایر استان‌ها اجرایی شود. این در حالی است که عامل چهارمی که می‌توان مطرح کرد، این است که باید از وضعیت خاک، نوع ساخت و نقشه ساختمان‌های همجوار هنگام گودبرداری مطلع بود.

 وی در ادامه توضیح داد: این درحالی است که متاسفانه بر سر هر گودبرداری مهندسان ما اطلاعی از خصوصیات خاک خانه‌های مجاور یا اماکن مجاور ندارند، به عبارتی، به دلیل حقوقی، اجازه داده نمی‌شود که اطلاعات لازم از آنها کسب شود. اما باید در مراحل گودبرداری حداقل نمونه‌گیری صورت گیرد تا پیش از فرآیند گودبرداری خاک و نوع سازه و نقشه ساختمان‌های مجاور شناسایی شود. در بسیاری از موارد، نقشه‌های ساختمان‌های مجاور موجود یا اصلاً قابل دسترسی نیست یا آنچه اجرا شده است، مشابه آن نقشه تایید شده نیست.

اکبرپور افزود: همه این عوامل دست به دست هم می‌دهند تا مهندس مجری را با دنیایی از ناشناخته‌ها مواجه کند. به عبارتی باید یک ستاد مرکزی همچون سازمان مهندسی جهت مشاوره به مهندسان مجری و یک ناظر به هنگام وقوع این فرآیند پیچیده وجود داشته باشد که متاسفانه به این امر پرداخته نشده است.

وی گفت: گاهی برخی مالکان و سازنده‌ها فکر می‌کنند که برای به‌کارگیری تعداد مهندس متخصص باید متحمل هزینه‌های بیشتری شوند بهانه است. هزینه نکردن و با جان مردم و کارگران بازی کردن همه بهانه است. در واقع باید گفت آنچه به عنوان حق‌الزحمه، به امر نظارت ساختمان‌ها اختصاص پیدا می‌کند، اینقدر در هزینه و سود آخری اندک است که گاهی اوقات آدم خجالت می‌کشد که بخواهد آن را بیان کند و به آن دلیل خسارتی به مردم وارد کند.

عضو هیات مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان اظهار کرد: وقتی که هزینه احداث ساختمانی به طور متوسط حدود یک و نیم میلیون تومان شود، مبلغ پنج تا ۱۰ میلیون تومان چقدر در این میان تاثیرگذار خواهد بود؟ با فرض ساخت یک ساختمان در زمینی سه هزار متری، ارزش هزینه ساخت آن در حدود5.4 میلیارد تومان برآورد می‌شود؛ آن وقت همین ساختمان هنگامی که بخواهد به فروش برسد، قیمت آن ۶۰ میلیارد تومان می‌شود و درصد ناچیزی در مقابل این همه سود عاید ناظران می‌شود که نبود آنها بی‌عدالتی در ساخت‌وساز است. باید در امر ساخت‌وساز از تخصص‌های گوناگون استفاده شود.

او عنوان کرد: اگر حاصل کار مهندس مهم است پس باید این هزینه را هم متقبل شود. هزینه‌ای که در مقابل سود آن ناچیز است، حداقل ۱۲ میلیون تومان در مقابل ۶۰ میلیارد ارزش یا حتی سازه 5.4 میلیارد‌تومانی به چشم نمی‌آید. اینکه می‌گویند هزینه‌ها بالا می‌رود همه بهانه است. این درست همانند این است که کسی می‌خواهد به پزشک برود و می‌گردد و بهترین را انتخاب می‌کند.

اکبرپور افزود: متاسفانه در کشورمان اصلاً به تخصص افراد اهمیتی نمی‌دهیم و تخصص بسان چرخ پنجم و یدکی ماشین شده است. چرخ پنجمی که باید در ابتدا مورد توجه قرار می‌گرفت. از تخصص وقتی استفاده می‌شود که دیگر همه راه‌ها را طی کرده باشیم. حالا در زمینه ساخت‌وساز هم باید به دنبال ساخت بهترین‌ها باشیم.
مهندسان باید در پی حضور متخصصان بر سر ساخت‌وساز ساختمان‌شان باشند. حضور آنها بیش از زمان ساخت در زمان گودبرداری نیاز است. وقتی گودی از ابتدا با مشکل ساخته شود تا پایان نیز دچار مشکل خواهد بود.

توجه به محیط زیست در گودبرداری
عضو هیات مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان معتقد است: باید در زمان گودبرداری به جنبه‌های زیست‌محیطی هم توجه شود. این گودبرداری‌های غیر‌اصولی عوارض اجتماعی دارد و می‌تواند ساختمان‌هایی را که در طرف دیگر خیابان هم هستند دچار ترک‌خوردگی کند. حتی این عوارض به خیابان‌هایی که ماشین‌های سنگین عبور می‌کنند هم لطمه می‌زند و عدم اطمینان از آسایش جان و مال می‌تواند رخ دهد. همه این عوارض به اصطلاح اجتماعی و زیست‌محیطی می‌تواند وجود داشته باشد.

وی افزود: لطمه زدن به آب‌های زیرزمینی، آب و فاضلاب نیز می‌تواند منتج شود. در این میان لطمات بیشتری هم به درختان، زمین و خاک منطقه وارد می‌شود که نیاز به همکاری سازمان زیست‌محیطی و نظام مهندسی دارد.