تقویت دلار ، کسری بودجه ایران را بیشتر می کند
فرخ قبادی در گفت‌و‌گو با «اقتصادنیوز» درباره علت رشد شاخص برابری دلار نسبت به سایر ارز‌ها در بازارهای جهانی که حتی با رکودشکنی مواجه شده است، اظهار کرد: یکی از دلایل رشد اخیر ارزش دلار در بازارهای جهانی، بهبودی نسبی اقتصاد ایالات متحده در مقایسه با کشورهای دیگر بوده، یعنی همزمانی تحرک بزرگ‌ترین اقتصاد جهان با سکون سایر اقتصادهای بزرگ، موجب تقویت بیشتر دلار شده است.
این اقتصاددان با تاکید بر اینکه چشم‌انداز افزایش نرخ بهره در اقتصاد آمریکا نیز از دیگر دلایل تقویت دلار است، تصریح کرد: اقتصاد آمریکا دارای ویژگی‌هایی متفاوت است و به عنوان مثال برای این کشور، رونق اقتصادی در کشورهای اروپایی و شرقی در مقایسه با رخدادهای دیگری مثل کاهش ارزش پول ملی، کمک بیشتری به بهبود وضعیت اقتصادی می‌کند.
قبادی درباره تاثیر رشد شاخص برابری دلار در اقتصاد ایران تاکید دارد که مهم‌ترین اثر تقویت دلار بر اقتصاد ایران، کاهش قیمت نفت و دامن زدن به کسری بودجه است.
به گفته او، در شرایط فعلی منطقی‌ترین کاری که دولت می‌تواند برای رویارویی با تغییرات صورت گرفته در حوزه‌های پولی و ارزی انجام دهد، کاهش تورم داخلی است.
این استاد اقتصاد بین‌الملل با بیان اینکه صعود شاخص دلار به ویژه در سه‌ماهه سوم سال جاری میلادی چشمگیر بوده و به 7.7 درصد بالغ شده است، چنین افزایشی برای یک دوره سه‌ماهه، از دسامبر سال ۲۰۰۸ تاکنون را بی‌سابقه دانست و گفت: تقویت ارزش پول ملی یک کشور، کالا‌ها و خدمات آن کشور را برای خارجیان گران‌تر و کالاهای خارجی را برای مردم آن کشور ارزان‌تر می‌کند.
او افزود: این امر معمولاً موجب افزایش واردات و کاهش صادرات می‌شود و در صورت تداوم این وضعیت، به کسری تراز بازرگانی کشوری که پولش گران شده می‌انجامد. در حقیقت، یکی از پیامدهای کم و بیش همیشگی بحران‌های شدید مالی جهانی، تلاش کشور‌ها برای کاهش ارزش پول ملی خود به منظور افزایش خالص صادرات و بالا بردن نرخ رشد اقتصادیشان است.
قبادی تاکید کرد: درست است که رشد اقتصادی ایالات متحده بالا نبوده اما تا آنجا که به تاثیر نرخ رشد بر ارزش شاخص برابری دلار مربوط می‌شود، آنچه اهمیت دارد وضعیت نسبی اقتصاد این کشور در مقایسه با کشورهای دیگر است. چرا که ۱۸ کشور عضو حوزه یورو در سه سال گذشته عملاً رشد چندانی نداشته و گرفتار رکود و کسادی بوده‌اند.
او افزود: حتی آلمان و فرانسه که موتور حرکت اقتصاد این گروه بوده‌اند، بر اساس جدید‌ترین آمار منتشر‌شده، در سه‌ماهه دوم سال جاری گرفتار کسادی شدید شده‌اند. در ژاپن نیز در پنج سال گذشته فقط در یک دوره سه‌ماهه نرخ رشد اقتصادی از دو درصد تجاوز کرده است. همه این‌ها بدان معناست که عملکرد و نیز چشم‌انداز رشد اقتصادی آمریکا بسیار روشن‌تر از دیگر اقتصادهای پیشرفته بوده است.
این کارشناس اقتصاد پولی با اشاره به اینکه بالا رفتن نرخ برابری دلار، قیمت همه کالاهایی را که با دلار ارزش‌گذاری می‌شوند، کاهش می‌دهد، تصریح کرد: طلا و نفت بهترین نمونه این قبیل کالا‌ها هستند. البته روند کاهشی قیمت نفت در بازارهای جهانی دلایل متعددی دارد که فزونی عرضه بر تقاضا برای این کالا اصلیترین آنهاست.
او همچنین تاکید دارد که افزایش شاخص برابری دلار نیز به سهم خود در کاهش قیمت نفت بی‌تاثیر نبوده اما در مورد طلا تاثیر افزایش شاخص دلار بر قیمت این فلز بیشتر است. صرف‌نظر از اینکه قیمت اونس طلا به دلار اعلام می‌شود، و در نتیجه تقویت دلار عملاً به معنای تضعیف طلا است.
به گفته او تقویت دلار، جذابیت هر دو این عوامل را تضعیف می‌کند اما اینکه آیا قیمت طلا به زیر هزار دلار سقوط خواهد کرد، سوالی است که پاسخ آن را هیچ کس نمی‌داند.
وی ادامه داد: هرچه امنیت جهانی بیشتر شود و دلار بالا‌تر رود، طلا قاعدتاً رو به نزول خواهد داشت. با گسترش ناامنی‌ها و مثلاً بالا گرفتن غائله داعش و بروز جنگ و جدال بیشتر طلا برای خطر‌گریز‌ها جذابیت بیشتری خواهد یافت.
قبادی معتقد است: بی‌تردید مقدار این کاهش برای هر یک از این کالا‌ها بستگی به ویژگی‌های آنها و نیز عوامل مختلفی دارد که بر قیمت آنها تاثیر می‌گذارند. اما در مورد نفت، عملاً همه صاحب‌نظران معتقدند افزایش نرخ برابری دلار بر کاهش قیمت نفت تاثیر داشته، هرچند که تنزل قیمت نفت در ماه‌های اخیر را، در وهله نخست، ناشی از فزونی عرضه بر تقاضای آن در سطح جهان می‌دانند.
به گفته او، کاهش تقاضا در اروپا که در نتیجه رکود حاکم بر این منطقه رخ داده، کند شدن نرخ رشد اقتصادی و صنعت چین و کسادی بازار‌ها در بسیاری از کشورهای خریدار نفت، تقاضا برای نفت را به کمتر از حدی رسانده که تولید افزایش‌یافته کنونی را جذب کند. کاهش قیمت‌ها نتیجه گریزناپذیر این وضعیت است. بماند که عربستان سعودی، به انگیزه جذب مشتری بیشتر و احتمالاً انگیزه‌های دیگر، نفت خود را با تخفیف می‌فروشد.
این کارشناس اقتصاد پولی معتقد است:در هر حال، هر اندازه که بالا رفتن شاخص برابری دلار قیمت هر بشکه نفت را کاهش داده باشد، به همان اندازه درآمد ایران از فروش هر بشکه نفت تنزل کرده است. بنا‌براین شاید مهم‌ترین تاثیر تقویت دلار برای کشور ما همین کاهش درآمدهای نفتی باشد. یادمان باشد که بودجه دولت ما با نفت بشکه‌ای ۱۰۰ دلار بسته شده است. کاهش قیمت نفت ایران، بودجه دولت را با کسری شدیدتری روبه‌رو خواهد ساخت.
