نجات خودروسازان با یادگیری قواعد جدید بازی
به نام خدا
نامه به سردبیر:
با سلام،
نجات خودروسازان با
یادگیری قواعد جدید بازی
احمد نعمت‌بخش دبیر انجمن خودروسازان کشور لباس پیش‌بینی به تن کرده و می‌گوید «به طور حتم قیمت خودرو افزایش می‌یابد و این موضوع هیچ ربطی به بحث‌های مطرح شده در چند وقت اخیر ندارد.» وی برای علمی جلوه دادن نظر خویش تحلیلگری اقتصادی کرده و ادامه می‌دهد «ماه‌های آینده به همه این موضوع را ثابت خواهد کرد که بازار قواعد خاص خود را دارد.»
پرسشی که مطرح می‌شود اینست که بازار خودرو در ایران چه مختصات و ویژگی‌هایی دارد و تابع چه قواعدی است. آیا در این بازار خریدار حاکم است یا فروشنده، یا هر دو از وزن و قدرتی نسبتا برابر برخوردارند؟
بدیهی است اگر بازار خودرو بازار انحصاری یعنی بازار فروشنده باشد منظور ایشان از تحمیل قواعد بازار چیزی جز تحمیل منافع و خواسته‌های خودروسازان نیست. این شرایط تاکنون حاکم بوده است و ظاهرا با پیش‌بینی چنین خوابی برای آینده، ایشان این قواعد را از پیش داده شده فرض کرده که نتیجه آن هم گران شدن خودرو خواهد بود. پس خیلی راحت با محدود کردن فروش در شرایطی که امکان ورود محصولات رقابتی مناسب از خارج وجود ندارد عملی خواهد شد.
البته که بازار خودرو تاکنون عمدتا بازار فروشنده بوده است اما استثنائا در شرایط جاری که خریداران توان و تمایلی به خرید خودرو نشان نمی‌دهند و تعداد زیادی خودرو در انبارهای خودروسازان تلنبار شده است سخن ایشان که قیمت خودرو افزایش خواهد یافت بسیار بعید است محلی از اعراب داشته باشد. شرایط جدید چه موقت یا دائم به بازار خریدار تغییر کرده است یعنی بازاری که می‌توان انتظار کاهش قیمت (و در شرایط تورمی ثبات قیمت) خودرو را داشت تا بازار تسویه شود.
بالا بودن نرخ تعرفه در ایران در کنار دخالت‌های دولتی و قیمت‌گذاری‌های دستوری اجازه نداد تولیدکنندگان خودرو در فضایی رقابتی و شفاف فعالیت کنند و ارمغان آن صنعت و محصولاتی کج و معوج با رفتارهای از موضع بالای خودروسازان بوده است. دیوار تعرفه‌ای دیر یا زود فرو خواهد ریخت و فضای حمایتی پیشین در سایه تعرفه‌های بالای وارداتی دیگر قابل دوام نیست.
اینک از خودروسازان انتظار می‌رود مهارت‌های جدیدی از قبیل احترام به مشتری و تامین نیازهای آن و بهبود کیفیت را بیاموزند. آنها باید به جای لابیگری با سیاسیون و قانونگذاران همت خود را صرف تحقیق و توسعه کنند و از سردادن شعار حمایت از تولید ملی و خودروی ملی دست بردارند که اگر روند گذشته ادامه یابد به شرمساری ملی تبدیل خواهد شد.
احمد نعمت‌بخش در جایی دیگر از مصاحبه راه انداختن کمپین را اقدامی تکراری و بی‌حاصل دانسته و به سال ۱۳۹۰ ارجاع می‌دهد که برای نخستین بار در آن سال نیز چند تن از نمایندگان مجلس در نطق‌های خود از کاهش 40 درصدی قیمت خودرو سخن گفتند و مردم را به نخریدن خودرو دعوت کردند ولی در نهایت بعد از چند وقت بازار قانون خود را حاکم کرد و نه تنها قیمت خودرو کاهش نیافت که نزدیک به 10 درصد نیز با مصوبه شورای رقابت و تایید وزارت صنعت قیمت‌ها افزایش یافت.
باید به ایشان یادآور شد در آن سال‌های نه چندان دور اقتصاد ایران به سمت تحریم و بسته‌شدن اقتصاد با تورم‌هایی سربالا پیش می‌رفت در حالی که شرایط جدید کاملا متفاوت است. واقعیت جدید اینست که عصر طلایی برای خودروسازان به سر آمده است. حال که صحنه و قواعد بازی در حال تغییر یافتن است و دولت تدبیر و امید بر سرکار آمده است و نوازندگان آوایی دیگر می‌نوازند به طوری که وزیر صنایع آن به عذرخواهی وادار می‌شود و طرف دیگر بازی که خریداران باشند آگاه‌تر شده و به همدیگر قول همبستگی می‌دهند از بازیگران دیگر صحنه هم انتظار می‌رود بازی‌های تکراری گذشته را کنار گذاشته و متفاوت بازی کنند و یاد بگیرند که دوران شاخ و شانه کشیدن گذشته است.
پس باید مزیت اندازه بزرگ بازار داخلی را قدر دانسته و به درستی استفاده کنند نه اینکه تصور شود برای همیشه می‌توان مصرف‌کنندگان داخلی را دربند محصولات بی‌کیفیت خود ساخت. پس راه‌چاره در جلوگیری از ریخت و پاش‌ها و سوءمدیریت‌ها و مداخلات سیاسی و حرکت به سمت شایسته‌سالاری، تحقیق و توسعه، ابتکار و نوآوری است و گرنه جایی در آینده صنعت خودرو جهان نخواهند داشت.
ارادتمند شما/جعفرخیرخواهان
