برخورد پلیسی در بازار ارز به نفع دولت و اقتصاد کشور نیست/ بانک مرکزی در زمینه تک‌نرخی کردن ارز با شتاب‌زدگی تصمیم نگیرد
به گزارش اقتصادنیوز، موسی غنی‌نژاد پیرامون برخورد پلیسی در بازار ارز با بیان اینکه برخورد پلیسی در بازار ارز، موضوع تازه‌ای نیست و در دولت‌های گذشته هم سابقه طولانی دارد، گفت: این برخوردها با هدف کنترل بازار و مقابله با تقاضای سفته‌بازی انجام می‌گیرد. به نظر می‌رسد، هر زمان که بازار ارز با وضعیت غیرعادی و موج افزایش قیمت مواجه می‌شود در نهایت برخوردهای این‌چنینی در بازار صورت گرفته است.
این اقتصاددان تصریح کرد: تجربه نشان داده است این‌گونه برخوردها نه‌تنها نتیجه مثبت به همراه ندارد، بلکه به التهابات بازار بیشتر دامن زده است.اینکه چرا در بازار ارز شاهد برخورد پلیسی هستیم و آیا این‌گونه برخوردها با دلالان می‌تواند به کنترل بازار ارز کمک کند، موضوعی است که جای بحث و بررسی دارد.
غنی‌نژاد یادآور شد: از دوره دولت سازندگی تاکنون ما شاهدیم که پلیس در مقام ضابط اجرای احکام سازمان تعزیرات حکومتی یا نهادهای دیگر به طریقی با دلالان و سفته‌بازان برخورد کرده است. به خاطر دارم در زمان دولت سازندگی اتفاق می‌افتاد که در دوره‌های خاصی با هر فردی که در خیابان‌های مرکزی خرید و فروش ارز (جمهوری و فردوسی) با خود ارز همراه داشت، برخورد می‌شد چراکه حمل ارز بدون مجوز جرم محسوب می‌شد.
او افزود: در دولت قبلی هم برای کنترل بازار ارز شاهد بودیم که نیروی انتظامی وارد بازار ارز شد و تعداد زیادی از دلالان را دستگیر کرد. حتی فردی به نام «جمشید بسم‌الله»، مقصر اصلی افزایش شدید قیمت ارز در دولت آقای احمدی‌نژاد، معرفی شد. اکنون نیز شاهدیم، در دولت یازدهم بازهم پلیس دست به کار شده و تعدادی از دلالان خیابانی ارز را دستگیر کرده است. با این حال تجربه نشان داده است این‌گونه برخوردها نه‌تنها نتیجه مثبت به همراه ندارد، بلکه به التهابات بازار بیشتر دامن زده است.
این اقتصاددان معتقد است: اگر عده‌ای بدون مجوز در بازار ارز فعالیت می‌کنند و تخلف انجام می‌دهند، راه مقابله با آن این نیست که دولت و پلیس فضای امنیتی در خیابان برقرار کنند و عده‌ای را به عنوان دلال ارز دستگیر کنند. تاکید دارم این‌گونه برخوردها در بازار ارز، در شأن دولت آقای روحانی نیست و اثر منفی هم بر بازار ارز و هم اقتصاد کشور می‌گذارد. راه صحیح و منطقی این است که طبق قانون با افراد متخلف مانند صرافی‌های بدون مجوز برخورد کرد.
غنی‌نژاد افزود: کافی است، به پیامدهای برخورد پلیسی در دوره‌های قبلی توجه کنیم. آیا دستگیری جمشید بسم‌الله به عنوان کسی که گویا در بازار قیمت تعیین می‌کرد و قیمت ارز را لحظه به لحظه در بازار بالا می‌برد، در دولت قبلی باعث شد قیمت ارز پایین بیاید و بازار در آن مقطع ثبات پیدا کند؟ مگر یک دلال عادی چقدر سرمایه دارد که بتواند بازار ارز را تکان بدهد و نوسان شدید درست کند.
او تاکید کرد: شاید یک تا دو روز تعدادی از دلالان بتوانند قیمت‌ها را کمی بالا و پایین بیاورند اما نمی‌توانند اثرگذاری شدید و مداومی بر بازار داشته باشند. نباید این دولت تجربه‌های ناموفق گذشته را بازهم تکرار کند. تاکید می‌کنم در شأن این دولت و اصولاً هیچ دولتی نیست که به این‌گونه اقدامات امنیتی در بازار ارز دست بزند.
این کارشناس در رابطه با پیامدهای چنین رفتاری با اشاره به اینکه، راه صحیح و منطقی این است که طبق قانون با افراد متخلف مانند صرافی‌های بدون مجوز برخورد کرد، تصریح کرد: برخورد پلیسی در بازار ارز اثر کاملاً منفی بر بازار و اقتصاد می‌گذارد. این‌گونه برخوردها این ذهنیت را در جامعه و عامه مردم به وجود می‌آورد که بانک مرکزی توانایی کنترل بازار ارز را ندارد و از طریق برخورد پلیسی به دنبال به نظم درآوردن و کنترل بازار است.
غنی‌نژاد در این گفت‌وگو که با هفته‌نامه تجارت فردا انجام داده است در پاسخ به این سوال که راهکار منطقی در کنترل بازار ارز هنگام بروز نوسانات ارزی چیست، گفت: نظام ارزی کشور بر مبنای نرخ شناور کنترل‌شده است. مداخله دولت و بانک مرکزی در بازار ارز هم باید بر اساس این نظام باشد. یعنی بانک مرکزی در شرایطی که بازار دچار نوسانات شدید می‌شود، می‌تواند در بازار مداخله کند تا از طریق فروش یا جمع کردن ارز، بازار را کنترل کند. در این میان شایسته نیست پلیس بخواهد در این بازار دخالت کند. نرخ ارز باید از طریق مکانیسم بازار تعیین شود و کنترل این بازار هم به دست نهاد تخصصی یعنی بانک مرکزی است. به همین جهت تاکید دارم؛ برخورد پلیسی به نفع دولت و اقتصاد کشور نیست و نباید دولت اجازه بدهد در بازار ارز بگیر و ببند خیابانی و برخورد امنیتی صورت گیرد.
این اقتصاددان تاکید کرد: نرخ ارز باید در بازار تعیین شود. در این موضوع هیچ‌گونه شک و تردید وجود ندارد که شرایط بازار یعنی عرضه و تقاضا، باید تعیین‌کننده نرخ ارز باشد. البته ویژگی مهم بازار ارز ایران این است که بخش عمده عرضه ارز ناشی از صادرات نفت بوده و نهایتاً در اختیار دولت است. به‌علاوه، به این نکته باید توجه کرد که نرخ تورم در دو سال اخیر نسبت به تغییرات نرخ ارز بالاتر بوده و قاعدتاً باید نرخ ارز تعدیل می‌شد. اما توجه کنید که مسائل اقتصاد ایران در حال حاضر بسیار پیچیده‌تر از آن است که بتوان نسخه ساده‌ای در این زمینه نوشت.
او افزود: به عبارت دیگر، از یک طرف ثابت نگه داشتن نرخ ارز به نفع اقتصاد کشور نیست زیرا تورم داخلی در حال حاضر حدود 15 درصد است و با تورم جهانی بسیار فاصله دارد. اگر در این شرایط نرخ ارز را ثابت نگه داریم به ضرر صادرات عمل کرده‌ایم و باید نرخ ارز تعدیل شود.
وی ادامه داد: اما از طرف دیگر، افزایش نرخ ارز ممکن است به ضرر تولیدکنندگان تمام شود چراکه یکی از مشکلات اقتصادمان این است که تولید داخلی به مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای که از خارج کشور وارد می‌شود، وابسته است.یعنی وقتی نرخ ارز بالا می‌رود مستقیماً روی افزایش هزینه‌های تولید اثر می‌گذارد. بنابراین اگر قرار است؛ بانک مرکزی ارز را تک‌نرخی کند باید وضعیت تعادلی بین تولید و صادرات را در نظر بگیرد که مناسب دو طرف باشد. به نظر می‌رسد کارشناسان بانک مرکزی در تلاش هستند این نقطه تعادلی برای تعیین نرخ ارز را بیابند.
این اقتصاددان درباره اینکه برخی کارشناسان معتقدند بانک مرکزی در زمینه تک‌نرخی کردن ارز دچار تعلل شده است و باید هرچه زودتر تک‌نرخی کردن ارز را کلید بزند. این در حالی است که بانک مرکزی وعده داده بعد از اجرای برجام ارز را تک‌نرخی کند، گفت: در گذشته فرصت‌های مناسبی بوده که می‌شد سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز را عملی کرد و تعلل‌ها موجب فرصت‌سوزی شده است. بانک مرکزی به دلایلی که من اطلاع دقیقی از آن ندارم این فرصت‌ها را از دست داده است. به نظر می‌رسد فشارهای سیاسی حتی از درون خود دولت موجب این امر شده باشد و قاعدتاً این فشارها در حال حاضر هم وجود دارد.
غنی‌نژادافزود: اگر بانک مرکزی بنا به هر دلیلی قادر به خنثی کردن این فشارها نیست بهتر است در این زمینه با شتاب‌زدگی تصمیم نگیرد. بانک مرکزی به تناسب ذخایر ارزی که در اختیار دارد، می‌تواند تصمیم‌گیری کند چه زمانی برای تک‌نرخی کردن ارز، مناسب است. اگر تاکید دارد سیاست ارز تک‌نرخی پس از اجرای برجام، پیاده‌سازی شود، حتماً به دنبال آن است که شرایط اقتصاد کشور در حالت عادی و مناسبی قرار داشته باشد تا این کار را انجام دهد. توجه داشته باشیم بانک مرکزی باید ابزارهای لازم را در جهت کنترل بازار و تک‌نرخی کردن ارز در سطح تعادلی مناسب در اختیار داشته باشد تا بتواند در این زمینه موفق عمل کند.
او تاکید کرد:مساله مهم این است؛ وقتی بانک مرکزی اعلام می‌کند که قصد دارد سیاست مهم و حساسی چون تک‌نرخی کردن ارز را اجرایی کند باید بتواند آن را اعمال کند. وگرنه اینکه تنها بانک مرکزی اعلام کند سیاستی را اجرا خواهد کرد اما چون ابزارش را ندارد نتواند از عهده اجرای آن برآید، در حقیقت به اعتبار خود لطمه زده است. باید فرصت داد بانک مرکزی در مقام سیاستگذار پولی که ابزارهای کنترل بازار ارز را در اختیار دارد، در شرایط مناسبی که خود تشخیص می‌دهد، به تک‌نرخی کردن ارز در سطح مناسب اقتصاد ملی اقدام کند و پاسخگوی سیاست‌های خود باشد تا اجرای این سیاست‌ها نتایج مثبتی در ایجاد ثبات در بازار ارز به همراه بیاورد.
غنی‌نژاد درباره پیش بینی روند بازار ارز پس ارز پس از اجرای برجام گفت:پیش‌بینی وضعیت بازار ارز در ماه‌های پایانی سال پس از اجرای برجام با توجه به اینکه قیمت نفت به شدت کاهش یافته است و سرعت برداشتن تحریم‌ها نیز مشخص نیست، کار سخت و پیچیده‌ای است و از حالا نمی‌توان پیش‌بینی دقیقی کرد. اما به طور کلی می‌توان گفت اجرای برجام و برداشته شدن تحریم‌ها اگر با شتاب خوبی صورت گیرد می‌تواند به ثبات در بازار ارز و یکسان‌سازی مناسب و بادوام آن کمک کند.
