پیش‌بینی قیمت دلار و نفت در بررسی تکنیکالی

نرخ فروش هر دلار آمریکا در هفته گذشته حتی به 3 هزار و 540 تومان نیز کاهش یافت. این نرخ پس از رسیدن به 3 هزار و 704 تومان در اواسط هفته گذشته، همزمان با اعلام خبر اجرا شدن لغو تخریم ها از اوایل هفته جاری، با روند نزولی همراه شد. آیا همچنان کاهشی خواهد بود؟ آیا باید نگران کاهش نرخ دلار بود؟

برای پیش بینی روند آتی قیمت دلار در بازار کشور لازم است در ابتدا مروری مختصر بر روند بلندمدت و کوتاه مدت تغییرات آن و مهمترین عوامل تأثیرگذار بر روند تغییر نرخ دلار در کشور داشته باشیم.

در نمودار زیر روند میانگین 200 روزه دلار آمریکا در بازار آزاد و میانگین 30 روز آن از اواسط سال 1390(یعنی از زمان شروع روند افزایشی آن) نشان داده شده است.


همانطور که ملاحظه می گردد از پاییز 90 تا اواسط بهار 92 میانگین کوتاه مدت نرخ ارز به صورت مداوم بالاتر از میانگین بلندمدت آن بوده و در نتیجه شاهد روند به شدت افزایشی نرخ ارز در بازار آزاد کشور بودیم. از تابستان 92 با نزول میانگین کوتاه مدت به پایین تر از میانگین بلندمدت، افت شدیدی را در بازار ارز شاهد بودیم بطوری که نرخ دلار در بازار آزاد از حدود 3 هزار و 500 تومان در اواخر بهار 92 به 3 هزار تومان در اوایل سال 1393 کاهش یافت . از این تاریخ به بعد نیز شاهد صعود میانگین کوتاه مدت و عبور آن از سطح میانگین بلندمدت و بدنبال آن، صعود تدریجی نرخ ارز در بازار آزاد بودیم.

اکنون بد نیست نیم نگاهی به دلایل تغییرات ارزش دلار آمریکا در بازار ارز کشور داشته باشیم. اولین و مهمترین دلیل شروع روند افزایشی دلار از سال 90 تا بهار 92 اعمال تحریم های بین المللی علیه کشور بود که بقدر کافی در مورد آن صحبت شده است. اما یکی از مهمترین دلایل شروع روند افزایشی دلار از تابستان 92 تا کنون، افزایش ارزش وزنی(بر حسب سبد ارزی مهمترین شرکای تجاری کشور آمریکا) دلار آمریکا طی دوره مزبور می باشد بطوری که از تابستان 92 تا کنون شاهد رشد 25 درصدی ارزش دلار آمریکا در مقابل سبد ارزش مهمترین شرکای تجاری این کشور بوده ایم که بر این اساس نیز ارزش دلار آمریکا در داخل کشور از حدود 3 هزار تومان در بهار 92 به 3 هزار و 700 تومان در هفته گذشته افزایش یافت که دقیقاً مطابق با میزان افزایش در ارزش دلار در مقابل سبد ارزی مهمترین شرکای آمریکا رشد داشته است. در نمودار زیر این وضعیت بخوبی ملاحظه می گردد. منحنی سبز رنگ(مقیاس سمت راست) نوسانات ارزش دلار آمریکا در مقابل سبد ارزش مهمترین شرکای تجاری این کشور نشان داده شده است.


در ادامه بحث دیروز در خصوص پیش بینی وضعیت آتی دلار آمریکا خاطر نشان می سازد که به دلیل افزایش 25 درصدی ارزش دلار آمریکا در مقابل سبد ارزی شرکای مهم تجاری این کشور از تابستان 92 تا کنون، ارزش هر دلار آمریکا که در بازار آزاد ایران در آن زمان در حدود 3 هزار تومان می باشد می باید به 3 هزار و 750 تومان می رسید که در چند روز گذشته نیز توانست به همین محدوده افزایش یابد ولی با اعلام خبر نهایی توافق اکنون این قیمت به مرز 3 هزار و 550 تومان کاهش یافته و به نظر می رسد اولین محدوده حمایتی که محدوده بسیار قدرتمندی نیز برای ارزش دلار آمریکا در کوتاه مدت بحساب می آید، 3 هزار و 500 و 480 تومان می باشد.

در عین حال مطابق با بنیان های موجود و نیز تجربیات سالهای گذشته، همزمان با کاهش قیمت نفت و به تبع آن کاهش درآمدهای نفتی کشور ، نرخ ارز در بازار آزاد روبه بالا بوده و در صورت دخالت بانک مرکزی در این بازار نیز قدرت پرش آن در ماههای متعاقب به شدت افزایش یافته است.

همانطور که در نمودار زیر به خوبی نشان داده شده است، از اواسط تابستان سال 93 همزمان با ریزش شدید قیمت نفت، ارزش دلار در بازار آزاد کشور نیز یقیناً به دلیل اثراتی که این کاهش قیمت می توانست بر کاهش درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت و نیز صادرات غیر نفتی کشور داشته باشد، می باید افزایشی می بود. کما اینکه چنین چیزی را نیز شاهد بودیم ولی به نظر می رسد این میزان ریزش در قیمت نفت(از حدود 110 دلار به ازای هر بشکه به کمتر از 30 دلار) یعنی افتی حدوداً 70 درصدی در یک دوره 18 ماهه، با میزان افزایش در نرخ ارز در بازار آزاد کشور همسان نیست و می باید شاهد افزایش بمراتب بیشتری در قیمت دلار و سایر ارزها در داخل کشور می بودیم.


با توجه به اینکه نرخ مد نظر دولت در 1 سال اخیر در محدوده 3 هزار تومان قرار دارد، و با توجه به افزایش 25 درصدی ارزش دلار آمریکا در مقابل سبد ارزی شرکای تجاری خود و نیز افت حدودا 70 درصدی قیمت نفت، ارزش 3 هزار و 700 تومانی و یا حتی 4 هزار تومانی برای دلار آمریکا کمتر از آن چیزی است که در صورت آزاد بودن (شناور بودن) نرخ ارز در کشور می باید شاهد آن می بودیم. بر این اساس، در صورت افت قیمت دلار به محدوده 3 هزار و 460 تومانی پیش بینی شده برای کوتاه مدت، خرید در این قیمت ها می تواند گزینه مناسبی باشد.

در خصوص چشم انداز بلندمدت دلار نیز بنده طی یادداشت های در ماه های گذشته به این موضوع پرداخته ام و دوستان عزیز در صورت نیاز و رغبت می توانند به آن مطالب مراجعه نمایند. در آن زمان دلار در محدوده 3 هزار و 400 تومانی قرار داشت و تحلیل های مزبور نشان از احتمال بالای افزایش دلار در جهت رسیدن به سطح 4 هزار تومان داشت.

بدون شک با برداشته شدن تحریم ها می باید شاهد افزایش حجم واردات رسمی به کشور باشیم. و آن چیزی که اکثر دوستان با خوش بینی مفرط آن را سرمایه گذاری مستقیم خارجیان می دانند، بیشتر در شکل صادرات مواد اولیه و واسطه ای به کشور و یا خرید محصولات نهایی از دیگر کشورها بخصوص کشورهای اروپایی می باشد و این یعنی افزایش واردات. افزایش در حجم صادرات کشور نیازمند چندین سال تلاش و اجرای طرح های توسعه در کشور می باشد که اکنون به دلیل رکود حاکم بر اقتصاد کشور چشم انداز چندان روشنی نیز ندارند. بر این اساس در خصوص اثرات برداشته شدن تحریم ها نباید با هیجان زیاد اقدام به بیش برآورد اثرات آن بر اقتصاد کشور و بازارها نمود و در این حیطه توصیه به احتیاط بیشتر می نمایم.

با فرض هر بشکه نفت 35 دلاری برای کل سال 1395 و صادرات روزانه 1 میلیون و 900 هزار بشکه، ارزش صادرات سال 95 نفت کشور به 24 میلیارد دلار خواهد رسید. میزان صادرات غیر نفتی کشور نیز هم اکنون در محدوده 35 میلیارد دلار قرار دارد که با فرض عدم کاهش هرچه بیشتر قیمت محصولات پتروشیمی و مواد خام صادراتی کشور(که بیش از 70 درصد صادرات غیر نفتی کشور را نیز شامل می شوند) در بهترین حالت این رقم به 40 میلیارد دلار خواهد رسید که بسیار خوش بینانه می باشد. اگر که مطابق با آخرین صحبت های رییس بانک مرکزی، حجم دلارهای بلوکه شده را 30 میلیارد دلار در نظر بگیریم، کل بخش عرضه دلار در کشور در سال 95 در سناریویی خوش بینانه معادل 94 میلیارد دلار برآورد می گردد. اما بخش تقاضای ارز در کشور عمدتاً به دو بخش واردات رسمی و غیر رسمی برمی گردد. آمارهای رسمی نشان می دهد که واردات رسمی کشور در سال 93 در حدود 54 میلیارد دلار و در سال 90 معادل 61 میلیارد دلار بوده است. با توجه به اثرات سریع برداشته شدن تحریم ها بر حجم واردات کشور انتظار می رود این بخش با رشد حداقل 10 میلیارد دلاری در سال 95 مواجهه شده و رقم واردات رسمی کشور به حدود 65 میلیارد دلار برسد. اما واردات غیر رسمی که عمدتآً نیز به کالاهای تعرفه دار و کالاهای مصرفی نهایی در کشور اختصاص دارد، بر اساس برآوردهای رسمی و غیر رسمی، در حدود 25 تا 30 میلیارد دلار برآورد می گردد که اگر رقم 30 میلیارد دلار را برای سال 95 در نظر بگیریم، حجم تقاضای ارز در کشور در سال 95 معادل 95 میلیارد دلار خواهد بود که دقیقاً معادل کل ارز موجود در کشور (از محل صادرات نفت و صادرات غیر نفتی و دلارهای بلوکه شده) می باشد. براستی کشوری که بخش عرضه ارز آن در سالهای قبل از 91 سالانه در حدود 20 تا 50 میلیارد دلار مازاد داشته . به همین منظور کاهش بیشتر قیمت دلار منطقی نمی باشد.

موضوع بعدی اینکه هرچند بخش نفت با افزایش 500 هزار بشکه ای تولید خود در سال 95 می تواند رشدی حداقل 3 درصدی(اثرات مستقیم و غیر مستقیم طبق محاسبات نگارنده) برای اقتصاد کشور بهمراه داشته باشد ولی این افزایش تولید فقط در یک سال اتفاق خواهد افتاد و اقتصاد کشور جهت خروج از رکود و شروع دوران بهبود خود نیازمند تقویت بخش مصرف ، سرمایه گذاری و صادرات در کشور می باشد. اکنون که اکثر شرکتهای بزرگ فعال در بازار سرمایه کشور بودجه های سال آتی خود را با نرخ های 3500-3400 تومانی ارائه نموده اند و در همین قیمت ها نیز با زیان های سنگین مواجهه شده اند، کاهش قیمت ارز به محدوده ای پایین تر از نرخ مزبور می تواند سیاست معقولی باشد؟ خیر. بدون شک این سیاست می تواند موجبات کاهش شدید رقابت پذیری شرکتهای داخلی و بدنبال آن کاهش حجم صادرات کشور را فراهم نماید که به هیچ وجه با شرایط جاری کشور همخوان نیست.

نگاهی به اتفاقات هفته های اخیر
تنش های سیاسی و ژئوپلیتیک بین ایران و کشورهای عربی بویژه عربستان سعودی و امارات متحدی عربی که از آن به عنوان دومین شریک تجاری ایران یاد شده بود، باعث افزایش قیمت درهم و افزاش قیمت دلار به بالای سطح 3700 و نوسان 5 روزه در بالای آن شد، که نهایتا قیمت تا سطح 3730 که به عنوان هدف نهایی خرید در تحلیل عمومی پیشین به خوبی اشاره شده بود، رشد داشت. همچنین این سطح را به عنوان سقف و نقطه فروش در نظر داشتیم که با انتشار بیانیه رفع تحریم های بین المللی و اجرایی شدن برجام، شاهد ریزش 190 تومانی و کاهش تا سطح 3540 تومان شدیم. با تشدید نگرانی معامله گران نسبت به اوضاع نفت و سهام و سایر عوامل خبری، بازار با افزایش تقاضا در محدوده 3540-3600 رو به رو شده و قیمت را در محدوده 3600 حمایت کرده است. همچنین خوش‌بینی‌ها نسبت به برجام و افزایش ارزش بیشتر جهانی دلار باعث افزایش تقاضای آربیتراژ و افزایش تقاضا در بازار داخلی شده است که نوسانات کم عمقی در روند افزایشی را در اواخر هفته رقم زده است.

نتیجه گیری تحلیل دلار
به طور کلی با توجه بررسی حجم تقاضا ارز برای واردات و صادرات و توازن این دو برای سال 95 , ریزش قیمت نفت و چشم انداز قیمت نفت در محدوده 25 الی 35 دلاری برای سال 2016 و همچنین رشد ایندکس دلار در بازارهای جهانی ارزش دلار نسبت به ریال کاهش محسوسی نخواهد داشت میتوان اینگونه نتیجه گرفت برای هفته های آتی سطوح 3550 , 3500 الی 3480 محدوده حمایتی قوی برای دلار خواهد بود و خرید ارز در این سطوح برای مصرف کنندگان نه سرمایه گذاران توصیه میشود همچنین با توجه به توازن عرضه و تقاضا ارز برای سال 94 بعید به نظر میرسد دلار سقف 3730 تومانی خود را شکست دهد مگر اینکه اتفاقات نظیر ریزش شدید قیمت نفت و صعود بیش از 10 درصد ایندکس دلار و یا درگیری های ژئوپولتیکی رخ دهد تا دلار سقف قیمتی خود برای سال 94 را شکست دهد.
با توجه به بحث ورود سرمایه گذار خارجی و یکسان سازی نرخ ارز و ایجاد بازار آتی ارز برای پوشش ریسک فعالان این بازار از نوسان قیمت به نظر میرسد محدوده قیمتی دلار برای سال 94 و نیمه اول سال 95 بین 3450 الی 3750 تومان باشد.

تحلیل هفتگی نفت
در تحلیل های قبل اشاره به روند عرضه و تقاضا به صورت مفصل شده است اینکه عرضه نفت در هفته ها و ماه های آتی با ورود نفت ایران فزونی پیدا میکند همچنین اثر افزایش ایندکس دلار بر ریزش قیمت نفت بررسی شده است در ابتدا نیم نگاهی به گزارش سازمان انرژی آمریکا برای سال 2016 و 2017 می اندازیم سپس پیش بینی موسسات مختلف از قیمت نفت را بررسی میکنیم در انتها با توجه به تحلیل شماره قبل و بحث بهای تمام شده مجددا بررسی دیگر بر قیمت نفت خواهیم داشت سپس به جریان سیاسی ایجاد شده بین ایران و عربستان و تاثیر ان بر قیمت نفت خواهیم پرداخت.

بر اساس اخرین گزارش چشم انداز کوتاه مدت انرژی سازمان انرژی امریکا؛ قیمت نفت خام برنت برای سال 2016 حدود 40 دلار و برای سال 2015 حدود 50 دلار خواهد بود. قیمت نفت WTI حدود دو دلار در هر دوره کمتر از برنت خواهد بود. نکته قابل توجه در این گزارش اشاره به عدم اطمینان نسبت به آینده است به طوریکه اگر چه قیمت نفت WTI را برای سال 2016 حدود 37 دلار پیش بینی میکند ولی رنج قیمتی که با احتمال 95 درصد در نظر دارد محدوده 25 دلار الی 56 دلار است! چنین گپی بیانگر عدم اطمینان نسبت به عرضه و تقاضای انرژی و نفت در جهان در کوتاه مدت و میان مدت است.

بنابر پیش بینی این سازمان با توجه به ادامه فزونی عرضه بر تقاضا، قیمت نفت در دو سال اتی نیز پایین خواهد ماند و در این دو سال به دلیل اضافه عرضه شاهد رشد چشمگیر موجودی انبار بودیم و پیش بینی می شود از سه ماهه چهارم سال 2017 این اضافه عرضه از بین برود .



در تصویر بعدی میزان رشد تولید در کل جهان با بخش بندی صورت گرفته برای اوپک و غیر اوپک مشاهده می شود. مهمترین علت کاهش تولید در اوپک ایران بوده و مهمترین عامل اضافه عرضه برای سال های اتی نیز ایران است که این سازمان پیش بینی میکند ایران افزایش تولیدی حدود 500 هزار بشکه را در نیمه نخست سال 2016 افزایش دهد.

سازمان انرژی امریکا پیش بینی کرد با اجرایی شدن برجام میزان تولید نفت ایران که سه سال به طور متوسط 2.8 میلیون بشکه در روز به صورت ثابت بود (در تصویر مشخص است) و حدود 9 درصد از تولید نفت اوپک را شامل می شد؛ در سال 2016 به طور متوسط میزان 3.1 میلیون بشکه در روز (حدود 10 درصد تولید اوپک) و در سال 2017 به میزان 3.6 میلیون بشکه در روز برسد (اواخر سال 2016 به 3.3 میلیون بشکه و اواخر سال 2017 به 3.7 میلیون بشکه برسد با حاشیه نوسان 250 هزار بشکه در روز) به جز نفت ایران حدود 750 هزار بشکه میعانات گازی و نفتی ایران تولید میکند که پیش بینی میشود با رفع تحریم ها ؛ مقدار 150 هزار بشکه در سال 2016 و در سال 2017 مقدار 100 هزار بشکه افزایش یابد. این افزایش تولید با دید توسعه پارس جنوبی صورت گرفته است که سال ها توسعه آن به دلیل مشکلات مالی و نبود سرمایه گذاری خارجی کند شده بود.




جدول زیر پیش بینی موسسات مختلف از قیمت نفت در سال 2016 است.


در تحلیل قبل به بحث بهای تمام شده نفت و قیمت زیر 30 دلار آن پرداخته شد. آینده بازار نفت تبدیل به یک معادله پیچیده و لاینحل شده است. افت شدید فعلی قیمت نفت تولیدکنندگان را در شوک فروبرده است و خطر ورشکستگی و خروج از بازار در کمین بسیاری از تولیدکنندگان، خصوصا شرکت‌های بین‌المللی نفت IOC که با هزینه‌ بالایی این محصول را استخراج و تولید می‌کنند، قرار دارد.

جاناتان بارات، تحلیلگر نفتی در سیدنی می‌گوید: قیمت نفت در سطحی است که کشورهای اوپک همگی با مشکل مواجه شده‌اند. آنها نفت را برای جریان نقدینگی می‌فروشند نه کسب سود. وی گفت: تولید‌کنندگان آمریکایی دوام آورده‌اند اما فکر می‌کنم آنها نیز تحت فشار هستند. او خاطر نشان کرد: با نگاه به قیمت‌های کنونی تولید‌کنندگان نفت راهی را برای بالابردن قیمت پیدا خواهند کرد. پیش‌بینی می شود ذخایر نفت خام و بنزین آمریکا سه میلیون بشکه افزایش یافته و در هفته گذشته به ۴۸۵ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه رسیده باشد. آمار ذخایر نفتی آمریکا از سوی موسسه نفتی این کشور منتشر شد.

گزارش ذخایر نفت موسسه فرآورده های نفتی آمریکا، اخبار بدی را به بازار نفت تزریق کرد. بر اساس گزارش API، ذخایر نفت خام به اندازه 4.6 میلیون بشکه در هفته گذشته افزایش یافته است، در حالی که بازار انتظار افزایش 2.3 میلیون بشکه ای را داشت. ذخایر Cushing هم به میزان 63 هزار واحد بود، که برای دوازدهمین ماه متوالی، افزایش را نشان می داد. ذخایر بنزین هم دوباره به اندازه 4.7 میلیون بشکه افزایش یافت و ذخایر میعانات نفتی هم به اندازه 1.5 میلیون بشکه رشد کرده اند.

فضای کافی ذخایر نفتی در سطح جهان از جمله یک انبار جدید ۲۳۰ میلیون بشکه‌ای که قرار است امسال تکمیل شود به جلوگیری از کاهش بیشتر قیمت نفت کمک خواهد کرد، اما مانع از افزایش قابل توجه قیمت خواهد شد.
مائوریس آبسفلد، اقتصاد‌دان ارشد صندوق بین‌المللی پول گفت: بازارهای مالی جهانی به نظر می‌رسد که در حال واکنش بیش از حد به کاهش قیمت نفت و احتمال رکود شدید در اقتصاد چین هستند. قیمت نفت روی صادر‌کنندگان فشار وارد کرده، اما یک شرایط مطلوب برای مصرف‌کنندگان در سطح جهان ایجاد شده است.

با توجه به توضیحات فوق اینطور به نظر میرسد که بازار نفت در اشباع عرضه به سر میبرد و تمایل تولیدکنندگان به خصوص آن دسته از تولید کنندگانی که با بهای بالاتری به تولید نفت میپردازند رو به کاهش باشد. پس میتوان اینگونه نتیجه گیری کرد به مرور شاهد کاهش عرضه در نفت بخصوص تولیدکنندگان غیر اوپک باشیم.

بررسی رفتار سیاسی اخیر منطقه و تاثیر آن بر قیمت نفت
هفته گذشته رییس جمهور پاکستان پس از سفر از ریاض به ایران آمدند ظاهرا در این سفر پیغام هایی مبنی بر نگرانی های دو کشور تولید کننده اصلی نفت اوپک بین هم رد و بدل شد و پس از این سفر شاهد حضور دکتر عراقچی در اجلاس کشورهای اسلامی بودیم همچنین شایعاتی مبنی بر دیدارهای سران دو کشور در پاکستان به زودی میباشد. با شنیدن این اخبار و پیغام حسن روحانی رییس جمهور وقت ایران و تاکید ایشان مبنی بر روابط دیپلماتیک و کاهش تنش ها اینطور به نظر میرسد اگر این دو کشور به یک اتفاق نظر سیاسی دست یابند میتوان انتظار بهبود قیمت نفت را در آینده ای نزدیک داشت.

تحلیل تکنیکال نفت برنت
با توجه به تحلیل های شماره قبل نفت برنت در محدوده 30 الی 25 دلار یک محدوده حمایتی مستحکم دارد در حال حاضر اسیلاتور rsi در منطقه اشباع از فروش میباشد در نمودار دوم شکل کندل استیک به صورت یک دوجی بوده و این نشان میدهد تمایل نفت برای ریزش دچار کاهش شده است پس شاید اینگونه بتوان نتیجه گرفت قیمت نفت برای هفته های آتی حتی اگر صعودی نداشته باشد میتواند با نوسانات محدود همراه شود.


جمع بندی و نتیجه گیری
به عنوان یک نتیجه گیری کلی قیمت نفت در محدوده اشباع از فروش میباشد تولیدکنندگان با بهای تمام شده بالای 30 دلار در مرز ورشکستگی هستند و تمایل به عرضه در آن ها رو به کاهش میباشد از طرفی پیغام های سیاسی بین ایران و عربستان دو تولید کننده اصلی نفت اوپک میتواند ان ها را به یک تفاهم سیاسی سوق دهد و همین مسئله منجر به جلوگیری از ریزش بیشتر قیمت نفت خواهد شد. بررسی تکنیکالی نفت نیز نشان میدهد محدوده 30 الی 25 دلاری میتواند محدوده کف قیمتی برای نفت برنت باشد.

*مدیر بورس انرژی و تحلیل‌گر کارگزاری آتی‌ساز بازار