رکود حاکم بر اقتصاد رشد بادوام را از بورس گرفته است

شاهین شایان آرانی در گفت و گو با اقتصادنیوز گفت: پس از سودهای کلانی که در سال 92، بخش عظیمی از بازار را تحت تاثیر قرار داد،‌ اما به یکباره وارد فاز رکودی شد،‌ نشان می دهد که بازارهایی که نوسانات شدیدی را تجربه می کنند، یعنی در یک سال سودهای عجیب و بدون قاعدهای را به همراه دارند و در دوره دیگری، زیان سنگینی را به سهامداران تحمیل می کنند، بازارهای پرریسکی محسوب می شوند.

او افزود: یکی از مهمترین دلایل وقوع این امر، عدم داشتن عمق بازار است. به عبارت دقیق تر، حجم مناسب برای چرخش معاملات سهام شرکتها وجود ندارد. به عنوان مثال، فرض کنید شرکتی دارای 100 میلیون سهم باشد؛ در این شرایط، بر اساس استانداردهای بین المللی، باید به طور میانگین در طول سال، حداقل یک بار تمام این 100 میلیون سهم دست به دست شوند.

آرانی ادامه داد: یعنی ارزش کل سهام معامله شده این شرکت در یک سال، حداقل برابر ارزش کل شرکت باشد (نسبت ارزش کل سهام معامله شده به ارزش بازار شرکت برابر با یک باشد). البته این میانگین استاندارد در بورس های دنیاست و حتی برخی بورس ها را داریم که در آنها، نسبت مزبور دو یا حتی بیشتر است؛ یعنی ارزش معاملات سالانه سهام شرکتهای عضو در این بورس ها، بیش از دو برابر ارزش بازار کل شرکت است. این در حالی است که در بورس تهران این نسبت 25 درصد در زمان اوج بازار بوده است.

به گفته او به این ترتیب مشاهده می شود چرخش معاملات سهام، یعنی میزان معاملات یک شرکت نسبت به کل ارزش آن خیلی پایین است. به تعبیر فنی، یعنی نقدینگی سهم خیلی پایین است، تصریح کرد: در این حالت، یک معامله کوچک می تواند تاثیرات بزرگی روی ارزش کل سهام ایجاد کند. مثلاً سهامداری که دو درصد سهام یک شرکت را در اختیار دارد، زمانی که تصمیم به فروش سهام خود می گیرد می تواند کل ارزش سهم مزبور را به شدت کاهش دهد.

این کارشناس بازار سهام خاطرنشان کرد: این پدیدهایی است که از دیرهنگام در بورس تهران شاهد آن هستیم؛ به طوری که ملاحظه می شود با یک خبر خوش، همه شروع به خرید سهام می کنند و قیمت ها به سرعت رشد می کند. در شرایط معکوس نیز، یک نگرانی سبب ایجاد موج فروش و در نتیجه ریزش سنگین قیمت ها می شود. بر این اساس، یکی از مهمترین دلایل نوسانات شدید قیمتها، نبود عمق کافی در معاملات و نقدینگی پایین در بورس تهران است.

این کارشناس بازار سهام درباره کاهش P/E بازار گفت: در حال حاضر ارزش غیرواقعی که در بازار سهام ایجاد شده بود تعدیل شده است و معاملات نیز روند منطقی در پیش گرفته اند. در واقع، اگر فضای کلی کسب و کار کشور را نیز در نظر بگیریم، در حالت رکود نسبی به سر می برد و فعالان اقتصادی در انتظار نتیجه مذاکرات هسته ای هستند. بنابراین، اثر این موضوع در اقتصاد به خوبی نمایان می شود؛ به طوری که سرمایه گذاران، نسبت به محیطی که تمایل دارند در آن سرمایه گذاری کنند، هراس دارند. زیرا در حال حاضر دورنمای روشنی در فضای اقتصادی کشور وجود ندارد.

او افزود: گرچه میدانیم دولت با اعمال سیاستهای انقباضی توانسته است به خوبی تورم و رشد قیمت دلار را مهار کند، اما نسبت به رشد اقتصادی، چشم انداز واحد و مشخصی وجود ندارد. آیا رشد اقتصادی هشت درصدی مطابق سند چشم انداز 1404 خواهیم داشت، یا رشد اقتصادی به یک الی دو درصد محدود خواهد بود؟ چنین ابهامی تمایل سرمایه گذاران برای ورود به بازار سهام را کاهش می دهد.

آرانی خاطرنشان کرد: بنابراین، گرچه قیمتها در بازار سهام به سطوح تعادلی خود رسیده اند، اما به علت ابهامات مزبور، عمده سرمایه گذاران، جانب احتیاط را لحاظ کرده اند و وارد بازار سهام نمی شوند. با این حال، سهامداران حرفه ای را باید از این قاعده مستثنی کرد، آنها در تمامی شرایط، اعم از رونق یا رکود، وضعیت شرکتها را تحلیل کرده و از سرمایه گذاری خود کسب درآمد می کنند.

این کارشناس بازار سرمایه تاکید دارد که به هر حال، با رفع ابهامات مزبور و روشن شدن وضعیت آینده، مطمئناً بورس تهران بهترین بازاری خواهد بود که جذابیت زیادی برای سرمایه گذاری خواهد داشت. در واقع، قیمتها اکنون از منظر ارزشگذاری سهام در محدوده مناسبی قرار دارند و این رکود کلی موجود در اقتصاد است که باعث شده رشد بادوامی را در بازار سهام شاهد نباشیم.