مقایسه آمار تامین مالی بازار سرمایه و بازار پولی صحیح نیست

معاون نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار ، بازار سرمایه را بی نیاز از سیاستگذاری مستقیم دانست و گفت : هرچه قدر سیاست‌ها و دخالت‌ها دراین بازار کمتر باشد، نتیجه نهایی بهتر خواهد بود.

علی سعیدی تصریح کرد: در واقع، نتیجه سیاست‌هایی که در تک‌تک صنایع کشور از جمله دارو، پتروشیمی، فلزات و معادن گذاشته می‌شود، در بورس دیده می‌شود.

او با اشاره به جایگاه بازار سرمایه در سیاست‌های کلان تصریح کرد: اگر ما در یک بخش اقتصاد تصمیمی بگیریم و بقیه - از جمله ارکان دولت و نظام‌های تصمیم‌گیر و اثرگذار - همراهی نکنند ، هیچ اتفاق مثبتی رخ نخواهد داد .

عضو هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار افزود: امروز برای اینکه بتوانیم اقدام مناسبی انجام دهیم و واقعا به یک سیاست کلان برسیم، نیاز به یکپارچگی و هم کلامی است .

مقایسه آمار تامین مالی بازار سرمایه و بازار پولی صحیح نیست
سعیدی، بخشی از مشکلات فعلی اقتصاد کشور را همچنان مربوط به گروه های سیاستگذار دانست و تاکید کرد: این درست نیست که آمار تامین مالی بازار سرمایه را با بازار پولی مقایسه کنیم و به وارد رقابت با بانک مرکزی شویم و بعد هم هر کدام از دو طرف وانمود کنند که فلان تامین مالی متعلق به ماست .

معاون نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار گفت : در بازار مالی کشور چندگانگی بسیار عجیب و مخربی رخ داده است که هزینه آن را کل نظام خواهد پرداخت. برای مثال وقتی بانک مرکزی به دنبال آن باشد که استمهالات خود را به عنوان تامین مالی جدید معرفی و سیاست‌های بازار سرمایه را خنثی کند و از طرفی بازار سرمایه هم شروع به مقابله به مثل کند، خواهید دید که در اقتصاد هیچ تحولی رخ نخواهد داد .

ترکیه 25 میلیارد دلار صکوک منتشر شده دارد
عضو هیات‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار سپس به حضور در همایشی در ترکیه در سال 2010 اشاره کرد و گفت: آن زمان آغاز جلسات کامسک «کمیته دائمی همکاری‌های اقتصادی سازمان همکاری اسلامی» برای نهادهای ناظر بود و ما آنجا درخصوص صکوک و کمیته فقهی توضیح دادیم.

معاون نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار ادامه داد : امسال که ما در آن جلسه شرکت کردیم، دیدیم که تا اینجا 25 میلیارد دلار صکوک منتشر شده دارند و این از آن جهت که هماهنگی‌های خیلی خوبی در تمام ارکان آن کشور شکل گرفته ، قابل توجه است .

صکوک 12 هزار میلیارد تومانی به کجا رسید؟
سعیدی اظهار داشت: ما در سال اولی که صکوک را شروع کردیم- یعنی در سال 90 - مجموعه شرکت‌های تامین سرمایه ما به قرار داد انتشار صکوک معادل 12 هزار میلیارد تومان رسیده بودند ؛ اما از کل این عدد فقط 300 میلیارد تومان آن محقق شد .

به گفته عضو هیات‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار ، مادامی که در بازار سرمایه در خصوص اقتصاد «بازار پایه» صحبت می‌کنیم ولی قبل از آن ، سیاست‌های ما به صنایع دیگر توجه چندانی نداشته باشد، عملا نتیجه‌ای حاصل نخواهد شد.

او همچنین با اشاره به فعالیت سازمان بورس در خصوص صندوق پروژه گفت: آن زمان برای صنعت پتروشیمی و بخش معدن کار می‌کردیم که بتوانیم پروژه‌های فراوانی را که به مرحله قبل از بهره‌برداری رسیده‌اند از محل ابزار مالکیت - که کار بسیار سختی است- تامین مالی کنیم. اتفاقا ابزار آن را طراحی می‌کردیم و داشتیم به موفقیت‌‌های خیلی خوبی هم می‌رسیدیم که مصادف شد با آن اتفاقاتی که همه می‌دانند و تکرارش شاید زیاد مناسب نباشد .

سعیدی افزود: در آن زمان سیاست‌هایی در حال اجرا بود که شما نسبت به آن نقد دارید ؛ از جمله اینکه اوراق مشارکت بانک مرکزی 16 و نیم درصد بود و صکوک، روی 17 درصد منتشر شد. یعنی نیم درصد پریمیوم ( سود بیشتر) که این از نظر علمی هم درست است و بالاخره ریسک یک شرکت با ریسک دولت بسیار متفاوت است .

او اظهار داشت: بعد از حول و حوش سه ماه، بانک مرکزی طی بخشنامه‌ای نرخ را به 20 درصد رساند.

عضو هیات‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار افزود: زمانی که این اتفاق رخ داد، تامین سرمایه‌های ما دو انتخاب داشتند: یا ورشکستگی مطلق، یا مذاکره با ناشر برای اینکه نرخ را بالا ببرد. موضوعی که ما تقریبا با هیچ متخصصی در دنیا نمی توانیم درباره آن صحبت کنیم .

اقتصاد « بازار پایه » از کدام مسیر می‌گذرد ؟
سعیدی خاطرنشان کرد: نوسانات نرخ ، بیسیس پوینت ( یکصدم درصد) است. نه 3 درصد و 2 درصد . بنابراین اگر قرار است بانک مرکزی با نرخ‌های 2 درصد و 3 درصد بازی کند، ما نمی‌توانیم به اقتصاد « بازار پایه» برسیم. همچنین اگر بازارگردانی به قیمت بازار باشد، مردم متضرر می‌شوند و دفعه بعد هیچ کس اوراق نمی‌خرد و اگر هم قرار باشد تامین سرمایه‌ها از بین بروند که بعد بحران‌های اقتصادی بزرگ‌تر به وجود می‌آید .

او سپس ضمن پرداختن به جنبه‌های تاریخی موضوع گفت: از زمان تاسیس بورس، از مجموع معاملاتی که از سال 46 تا 57 در بورس اتفاق می‌افتد، از 15 میلیارد تومان، 7میلیارد تومان به اوراق قرضه مربوط است و 8 میلیارد تومان آن هم سهام بوده است .

عضو هیات‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار افزود: بانک مرکزی اوایل دهه 40 بود که اوراق قرضه در فرانکفورت منتشر کرد، ضمن اینکه شرکت هما و بانک توسعه صنعتی معدنی هم تامین مالی بین‌المللی کردند.

او ادامه داد: البته این فرآیند از سال 58 تا سال 87-86 معلق می‌ماند و اشتباهی که در سیستم تامین مالی ما از طریق ابزارهای مالی اتفاق می‌افتد، همین است که تصور می‌شود نظام بانکی باید اوراق مشارکت منتشر کند؛ در حالی که آن ، اوراق نبوده و در واقع نوعی سپرده‌گذاری و وام‌گیری بوده است .

سعیدی اضافه کرد: ما شاید به اشتباه اسم آن را اوراق مشارکت گذاشتیم . چون در واقع تضمین بازخرید به قیمت اسمی در شبکه بانکی بوده است . از طرفی بالاخره حتی اگر ضمانت بانکی داشته باشد، ضمانت ، اعتبار را ارتقا می‌دهد اما ریسک راحذف نمی‌کند .

عضو هیات‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار در بخش دیگری از این گفت‌وگو با ذکر نمونه‌ای درخصوص سیاست‌گذاری در حوزه بازار سرمایه و آسیب‌های احتمالی آن گفت: ما جایی در جلسه‌ای بودیم که تمام سیاست‌گذاران موثر در آنجا جز یک نفر حضور داشتند. آنجا قرار بود درخصوص نرخ خوراک پتروشیمی صحبت شود که دوباره بحث رانت و ... از سوی یکی از مسوولانی که در گذشته در مجموعه نفت بود، مطرح شد.

او افزود: برای فعالان بازار سرمایه چون اعداد و ارقام و مقدار سوخته شده و تولید شده خیلی واضح است، ممکن است این اتفاقات را طراحی شده تصور کنند و دچار نگرانی شوند .

سعیدی خاطر نشان کرد : زمانی که یک تصمیم اشتباه گرفته شود، لرزه بر اندام نظام تصمیم گیری این فعالان برای حضور در بازار سرمایه می‌افتد و به بازار مراجعه نمی‌کنند یا اگر هم حضور دارند، خارج می‌شوند(چه از نهاد عمومی و چه از بخش خصوصی ) . آن وقت هرچه جلسه بگذارید که آقای سرمایه‌گذار بیا و در بورس سرمایه‌گذاری کن و سهم بخر، وارد نمی‌شوند .

عضو هیات‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار گفت: اگر به یک سیاستگذاری واحد در مجموعه اقتصاد برسیم، آن موقع بازار سرمایه، بانک مرکزی، وزارت نفت، وزارت رفاه، وزارت اقتصاد و تمام این ارکان منتفع می‌شوند .

معاون نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار اظهار داشت: مدل‌هایی که صندوق بین‌المللی پول یا ببنچ مارک‌های دنیا به ارائه می‌دهند ، شاید به درد ما نخورد اما ما یک مدل رشد خوب در اقتصاد داریم که می‌شود درباره آن صحبت کرد .

رشد اقتصادی 16 درصدی چگونه اتفاق افتاد؟
سعیدی سپس با طرح این سوال که در دهه 40 چه اتفاقی افتاد که به 16 درصد رشد اقتصادی رسیدیم و تورم کل 10 سال 17 درصد شد ، گفت: یکی از دلایل این اتفاق آن است که افراد با هم هماهنگ بوده و تیمی را تشکیل داده‌اند که فراتر از روابط اداری و سازمانی توانسته اند یک گفتمان صحیح اقتصادی بین خود برقرار کنند .

او در پایان گفتگو تصریح کرد: زمانی که در سال 49 -50 سازمان برنامه و بودجه تضعیف شد ، این موفقیت‌ها متوقف شد . بنابراین شاید در تشخیص اینکه چه کسی باید مسوولیت‌های کلان را به عهده بگیرد، لزوما نباید دنبال بهترین افراد بگردیم. بلکه مهم‌تر از آن این است که این افراد باید با هم هماهنگ باشند و با هم‌فکری خود یک تیم‌اقتصادی حقیقی را شکل دهند.

منبع:‌ سنا