لزوم تشکیل بازار مالی برای تقویت بازار پتروشیمی/ واسطه‌ها باید از طریق بورس به بازار مالی هدایت شوند
حامد سلطانی‌نژاد مدیر عامل بورس کالای ایران افزود: بورس کالا برای تامین مالی پتروشیمی‌ها برنامه‌ریزی کرده که اولین اوراق سلف موازی محصولات پی‌وی‌سی پتروشیمی منتشر شد.
او گفت: سیستم بورس کالا بی‌عیب نیست، اما به طور قطع نسبت به سیستم غیر‌شفاف بیرون و بدون نظارت می‌تواند مزایای بسیاری داشته باشد. یکی از این ساز و کارها این است که محصولات پتروشیمی در شرایطی شفاف و قابل نظارت مورد معامله قرار بگیرد.
مدیر عامل بورس کالا خاطرنشان کرد: همه کشورها قوانین و قواعدی برای تقسیم عادلانه کالا و محصولات دارند و برای برخورداری همه مردم از مزایای نسبی، اقدام به سازوکارهایی می کنند. همه این کشورها امروزه به این نتیجه رسیده اند که از سازوکارهای کنترلی به سازوکارهای نظارتی پیش بروند. یعنی اینکه در سازوکار کنترلی مراقب یکدیگر باید باشیم.
او تاکید کرد: این زنجیره که در آن تبانی وجود ندارد، تمام نمی‌شود و در چنین سیستم نظارتی کم هزینه‌تر ؛ ضمانت اجرا برای عدم تعهدات و تخلفات احتمالی هم مثل سیستم های کشورهای مالیاتی اروپایی‌ها گذاشته می‌شود.
این مقام مسوول با بیان اینکه وقتی ساز‌و‌کاری به نام بورس کالا در کشور وجود دارد، چرا باید فضاهای دیگر غیر‌شفاف برای معاملات دنبال می‌شود، گفت: بورس کالا به عنوان نهاد خود انتظام متشکل، برای کشور یک دارایی محسوب می‌شود و وقتی چنین نهادی تاسیس شده، چرا باید به فکر جای دیگر بود؟
او افزود: وقتی نام کشور روی یک نهاد باشد، نهاد ملی محسوب می‌شود، اما بورس کالای ایران به عنوان یک نهاد ملی، به جای این که مانند سایر نهادهای ملی از بودجه دولت استفاده کند، خودش منابع خود را تامین می‌کند و مفهوم کامل نهاد خود انتظام دارد.
او افزود: بورس کالا به موجب قانون و مزیت‌هایی که برای خود ایجاد می‌کند، عده‌ای از شرکت‌ها را پذیرش و به موجب قانون بر کار آنها نظارت می‌کند. می‌تواند عضو بگیرد و نظام‌های نظارتی خود را تعیین کند. هزینه درآمد خودش را نیز سامان می‌دهد. مشابه چنین نهاد پویا ،کارامد و چابکی را فقط در سیستم سهامی عام یا خصوصی می‌توانیم ببینیم.
به باور سلطانی‌نژاد باید سیستم نظارتی در مورد بسیاری از صنایع و فعالیت‌‌های مالی در کشور وجود داشته باشد و قانو‌گذار یا حاکم کشور از جمله دولت یا مجلس که می‌خواهد به کشور نظم ببخشد، در سال‌های گذشته دیده است که سیستم توزیع و عرضه کالا به شکل حواله‌ای پر از ابهام است.
او گفت: صنعت پتروشیمی به جرات بخش عمده‌ای از تولید ناخالص داخلی کشور و تراز تجاری ایران را به خود اختصاص داده است. پتروشیمی یک صنعت مادر در کشور است که با زندگی مردم جامعه گره خورده است. از یک لوله خودکار تا کوچک‌ترین اجزا و وسایل اولیه زندگی مردم. بنابراین حاکم شدن فضای غیر‌شفاف بر صنعت پتروشیمی می‌تواند به کل منافع ملی مملکت صدمه بزند. قانونگذار حق دارد که تصویب کند محصولات پتروشیمی باید در بورس کالا معامله شود.
سلطانی‌نژاد افزود: در یک نظام نظارت‌پذیر و وجود قوای 3گانه اجرایی، قهری و قانونگذاری می‌توان برای بورس کالا تکلیف کرد که مثلاً موظف است شرایط فروش بلند‌‌مدت را در این بازار یا شرایط خریداران خرد را فراهم کند. همان مرجعی که تصمیم گرفت بورس کالا ایجاد شود، به راحتی می‌تواند تکلیف جدیدی را برای این بازار تصویب کند.
او افزود: بنابراین اگر دغدغه پتروشیمی‌ها از جنس آن است که اقدامی توسط بورس کالا اجابت نشده یا به بورس کالا گفته شد، اما اجرا نشد، خوب بروند آن را قانون کنند و برای آن ضمانت اجرا هم بگذارند، نه اینکه صورت مساله را پاک کنیم.
او ادامه داد: نباید بر خلاف بازارهای جهانی حرکت کرد. اینکه نباید اجباری وجود داشته باشد، تشخیص قانونگذار است و فلسفه آن درگیر شدن منفعت عمومی است. بخاطر سیستمی است که پیش از این در بازار خارج از بورس وجود داشته و نمی‌توانستیم مطمئن باشیم که روش شفاف بوده است.
سلطانی‌نژاد با بیان اینکه شاه بیت سخنان من این است که پیش از این نمی‌توانستیم با روش‌های قبلی بر روی بازار پتروشیمی نظارت کنیم، گفت: یکی از کارکردهای اصلی بورس‌ها این است که شما برای فعالیت در بورس ابتدا باید شناسنامه بگیرید.
سلطانی‌نژاد عنوان کرد: هر کس در بورس کالا وارد می‌شود با شناسنامه هویت‌دار معاملاتی خود از جمله اطلاعات ثبتی حقوقی و تشخیصی حقیقی می‌آید. نه تنها اطلاعات هویتی باید ارایه شود، بلکه اطلاعات اختصاصی مربوط به فعالیت خود در بورس کالا را ارایه دهد و ثابت کنند که فعالیت تجاری در قالب شرکت ثبت شده دارند و باید صورت‌های مالی خود را ارایه بدهند. اما آیا در فضای بیرون از بورس کالا هم این فرآیند وجود دارد؟ از کجا می توان مطمئن بود، جنس و کالایی که فروخته می‌شود بطور واقعی همان خریدار واقعی است.
او افزود: آیا ساز و کار احراز هویت وجود دارد؟ از کجا می‌توان مطمئن بود که شخص مالیات بر ارزش افزوده را دور نمی‌زند و مالکیت دو لایه و دوگانه تعریف نمی‌کند؟ (پشت این موبایل و موتورها کیست که در فضای دلالی وارد شده و دوست ندارد شفاف شود) دلال و واسطه‌گر را بطور قطع و یقین معتقدم که نباید حذف شود و باید به سمت بازار مالی هدایت شود.
مدیر عامل بورس کالا تصریح کرد: واسطه‌ها را باید از بازار واقعی و از طریق بورس به سمت بازار مالی هدایت کنیم. واسطه، صاحب پول و نقدینگی است و برای او فرقی نمی کند که الان روی کنجاله سویا معامله می‌کند یا سکه زیرا او دنبال منفعت است. در بازار بانکی هم به نتیجه نرسیده که می‌تواند سود کند و آمده که در خرید و فروش کالا بازدهی خود را به دست آورد.
او گفت: باید به این واسطه خوش آمد گفت، زیرا می‌تواند بازار را نقد کند. باید او را به بازار مالی ببریم. چه زمانی می‌توانیم تشکیل دهیم؟ زمانی می‌توانیم یک بازار نقدی تشکیل دهیم که بر پایه آن یک بازار مالی تشکیل داد.
سلطانی‌نژاد ادامه داد: واسطه‌گرها افراد محترمی هستند و صاحب نقدینگی. اگر کانال درستی بتوان برای سرمایه‌گذاری طراحی و راه‌اندازی شود این افراد راغب به سرمایه‌گذاری در این مسیر هستند. حالا اگر سفته‌باز در بازار وجود نداشته باشد، هیچ‌وقت هِجر نمی‌تواند در بازار فعالیت کند.ماهیت بازار مالی ورود این افراد است.
او افزود: اینکه فعالان پتروشیمی مدعی‌اند که در بازار نقدی پتروشیمی دلال‌ها حضور دارند، را نمی‌پذیرم چون خریدارانی که در این صنعت وارد می‌شوند همگی افرادی هستند که به واسطه سایت بهین‌یاب معرفی شده‌اند. بهین‌یاب سایتی است که وزارت صنعت بر اساس معیارها و ارزیابی‌های خود اقدام به بررسی پروانه‌های تولیدی شرکت‌های فعال از طریق بازرسان خود در شهرهای کشور کرده و اجازه می‌دهد بر حسب ظرفیت‌شان یک بخشی از محصولات پتروشیمی در بورس را خریداری کنند.
او افزود: سازمان حمایت از تولید کنندگان و مصرف‌کنندگان ناظر بر عرضه محصولات بر بورس کالا است که نظارت هم کرده، اما مقداری دچار شک و شبهه شده که آیا باید نظارت کند یا نه؟ برخی مصوبات سال 90 و سال‌های پس از آن ، اجرا و پیگیری نشده و اگر این کارگروه تشکیل می‌شد، فرصت پیدا می‌کردیم که در برابر مسایلی که برای بازار ایجاد شده از جمله ایجاد سایت بهین‌یاب،سقف قیمتی و محدودیت‌هایی که ایجاد شده فرصتی برای بررسی نتایج آن بگذاریم و اصلاحاتی که نیاز داریم را انجام دهیم.
منبع: فارس
