سقوط در سکوت / روسها اعتماد خود به پول ملیشان را از دست دادهاند؛ همینطور به رسانههای ملی
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکونومیست، باتوجه به این که رسانههای روس کاملا خالی از اخبار و اطلاعات اقتصادی شدهاند، به نظر میرسد در این کشور بحران روی داده باشد. دقیقا همانند روزهای حاکمیت دولت سوسیالیست، تلویزیون دولتی واقعیت را پوشش نمیدهد و سعی در پنهان کردن آن دارد.
تصاویر رسمی این رسانه یا به جنگ اوکراین اختصاص دارد که به زعم روسها توسط آمریکا برپا شده است، یا واژگونی اقتصاد اوکراین را نشان میدهد که روسها معتقدند آمریکا نسبت به ان کاملاً بیتوجه است و در نهایت موفقیتهای ورزشی ورزشکاران روس، رقاصان باله و دیگر حوزههای ورزشی مورد توجه این رسانه است که در کنار آن از حسادت آمریکاییها نسبت به این دستاوردها خبر میگوید. اما در همین حین که تلویزیون کوچکترین اشارهای به اقتصاد روسیه ندارد، مردم عادی در این کشور به شدت درگیر تبدیل روبلهای خود به دلار هستند، کالاهایی که هنوز قیمتشان بالا نرفته را میخرند و نقشههای احتمالی میکشند.
در دو هفته اول سال که روسیه در تعطیلات به سر میبرد، ارزش روبل در برابر دلار 17.5 درصد کاهش پیدا کرد. نرخ تورم دو رقمی شده است. قیمت نفت که صادرات اصلی روسیه را تشکیل میدهد، به زیر 50 دلار در هر بشکه رسیده و باعث شده اقتصاددانان با تجدیدنظر نرخ پیشبینیهای خود از رشد اقتصادی را کاهش دهند. تولید ناخالص داخلی به نظر میرسد امسال رشدی سه تا پنج درصدی داشته باشد. رتبه اعتباری روسیه نیز بدون هیچگونه دلسوزی از سوی دولتمردان این کشور به سمت نابودی پیش میرود.
آرامش ذنوار دولت نشانه فقدان استراتژی آن است. ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه در حالی در تلویزیون ظاهر میشود که در حال دریافت گزارشهای مثبت از فرمانداران منطقهای است. افت قیمت نفت به زیر 50 دلار در هر بشکه، برای بودجه دولت روسیه که با نرخ 100 دلاری نفت در هر بشکه بسته شده، حداقل سه هزار میلیارد روبل (45 میلیارد دلار) یعنی معادل 20 درصد از کل درآمدهای برنامهریزی شده هزینه در بر خواهد داشت. این آمار را آنتون سیلوانوف وزیر دارایی این کشور اعلام کرده است. او تاکنون در حال برنامهریزی برای کاهش 10 درصدی بودجه بوده است اما به نظر میرسد اکنون باید بیش از اینها شاخ و برگ بودجه را هرس کند. حتی اگر مستمریها و دستمزدها پنج درصد هم افزایش یابد، با احتساب تورم دو رقمی موجود در روسیه این اولین بار از زمان روی کار آمدن ولادیمیر پوتین در سال 2000 میلادی است که نرخ واقعی درآمدها کاهش مییابد.
کرملین امیدوار است که همانند سالهای 2008 و 2009 بتواند از بحران خودش را بیرون بکشد. در آن سالها دولت موفق شد که تقاضا را با افزایش هزینههای عمومی بالا ببرد و شرکتهای بدهکار را نجات دهد. اما اکنون دیگر چنین راهکاری برایش متصور نیست. ذخایر روسیه کمتر از میزان چهار سال پیش است و شاید در بهترین حالت تا یکسالونیم دیگر جوابگوی نیازها باشد. بدتر از آن دولت اعتبار خود را از دست داده است. افزایش نرخهای سود تا 17 درصد در ماه دسامبر به این قصد انجام شد که از ارزش روبل دفاع کند اما افاقه نکرد. به گفته «ناتالیا اورلووا» یک اقتصاددان ارشد در بانک آلفا روسها اعتماد خود به پولی ملیشان را از دست دادهاند و در حال بیرون کشیدن سپردههایشان از بانکها هستند.
سقوط ارزش روبل حتی بیش از این خواهد بود؛ هر اندازه که بانک مرکزی روسیه برای بانکهای عامل این کشور نقدینگی تهیه میکند به بازار ارز خارجی راه پیدا میکند و فشار بر روبل را بیشتر میکند. هرگونه تزریق نقدینگی باعث تحریک تقاضا نخواهد شد و صرفا خروج سرمایه را تشدید خواهد کرد. تنها راه حمایت از روبل محدود کردن عرضه نقدینگی به بانکهاست اما این کار بانکها را تحت فشار قرار خواهد داد. گرمن گرف رئیس اسبربانک که بزرگترین بانک دولتی روسیه به شمار میرود هشدار داده است که بحران ارزی میتواند به یک بحران بانکی بزرگ تبدیل شود.
تنها راه روسیه در حال حاضر بازسازی ساختاری اقتصاد به منظور بازگرداندن نقش بازار است. بیست و پنج سال قبل این گذار با واژگونی دولت سوسیالیستی شوروی و تغییرات در کرملین اتفاق افتاد. الکسی کودرین وزیر سابق دارایی روسیه، در یک پیام واضح به ولادیمیر پوتین گفته است که این تغییرات میتواند در دوره ریاستجمهوری او روی دهد اما با یک دولت متفاوت. پوتین البته متقاعد نشده است و همانطور که دارد گزینههای پیش رویش را میسنجد، اقتصاد روسیه به سمت سقوط پیش میرود؛ حتی اگر تلویزیون دولتی کوچکترین اشارهای به آن نداشته باشد.