نفت مجانی برای سوریه و برکناری لیبرال‌ها از پست‌های کلیدی
به گزارش «اقتصادنیوز»، با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران قانون‌گذاری و مجلس شکل جدیدی به خود می‌گیرد. در دوره‌هایی دغدغه نمایندگان فراهم کردن تسهیلات برای اسرای آزاد شده و جانبازان است و در دوره دیگری برای حفظ حریم خصوصی افراد تلاش می‌شود. در این گزارش (که در دو بخش منتشر می‌شود) تلاش شده است تا نگاهی اجمالی به چند طرح اجمالی دوره‌های مختلف مجلس بشود.
مجلس یکم
مجلس شورای ملی در سال ۱۳۵۹ به مجلس شورای اسلامی تغییر نام داد. تنها مجلسی بود که در انتخاباتش نظارت شورای نگهبان وجود نداشت و صلاحیت نامزد‌ها توسط وزارت کشور مورد بررسی قرار می‌گرفت. ترکیب و تنوع گروه‌های سیاسی شرکت کننده در انتخابات مجلس در این دوره قابل توجه است و انتخابات مجلس را نسبت به دیگر دوره‌ها متمایز می‌سازد. اولین جلسه مجلس یکم در تاریخ هفتم خرداد ماه سال ۱۳۵۹ برگزار شد و آخرین جلسه آن هم در ششم خرداد ماه سال ۱۳۶۳ بود که در مجموع ۶۲۵ جلسه در این دوره برگزار شد و در مجموع در این جلسات ۸۰۴ لایحه و طرح مطرح شد.
طرح عدم کفایت سیاسی بنی صدر
بنی صدر نخستین کسی بود که به صندلی ریاست جمهوری تکیه زد. صندلی‌ای که در آن دوره چندان جای راحت و آرامی نبود. ریاست بر کشور انقلابی با مردمی که هنوز در جو انقلاب و اثرات آن بودند و از طرف دیگر همزمان در حال جنگ با متجاوز خارجی هم بودند چندان کار آسانی نبود.ابوالحسن بنی صدر اقتصاددانی بود که دوران ریاست جمهوری‌اش چندان به طول نکشید. اهداف و برنامه‌های جنجالی او مخالفانی برایش در مجلس و کشور درست کرده بود که در آخر این اهداف و پیگیری‌های مخالفین باعث عزل او از مقام ریاست جمهوری آن زمان شد. نمایندگان در ۳۱ خرداد ماه سال ۱۳۶۰ رأی به عدم کفایت سیاسی بنیصدر دادند. به این ترتیب که مجلسیان با اکثریت ۱۷۷ نفر در مقابل ۱۲ رای ممتنع و یک رای مخالف این رأی را صادر کردند.
مجلس یکم به ریاست آیت الله هاشمی رفسنجانی اداره می‌شود. بعد از تصرف سفارت آمریکا در ایران، توسط دانشجویان خط امام در سال ۱۳۵۸ و پایان یافتن این بحران در سال ۱۳۵۹، در مجلس نیز از این اقدام حمایت می‌شود، به طوری که آیت الله هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس در دوره اول می‌گوید: حادثه حماسه آفرین جاسوس‌گیری ملت مسلمان ایران با وضعی که ما مایل بودیم بحمدالله پایان یافت. هاشمی در این نطق از دولت مهدی بازرگان و تیم مذاکره کننده در این زمینه تشکر می‌کند که بسیار هوشمندانه توانستند در مقابل آمریکا که در آن دوره شیطان بزرگ خوانده می‌شد مذاکره کنند.
مجلس دوم
در بحبوحه جنگ با عراق انتخابات دومین دوره مجلس در ۲۶ فروردین ماه سال ۱۳۶۳ برگزار می‌شود. در تاریخ هفتم خرداد ماه سال ۱۳۶۳ اولین جلسه مجلس دوم برگزار می‌شود و آخرین جلسه آن در پنجم خرداد ماه سال ۱۳۶۷ تشکیل می‌شود. در مجلس دوم دیگر خبری از تنوع گروه‌های سیاسی موجود در مجلس نیست. رقابت بعد از انقلاب میان رفیق‌های دوران انقلاب، باعث حذف بعضی از یاران گذشته شد. گروه‌هایی چون، نهضت آزادی و جبهه ملی. شناخته شده‌ترین نماینده این دوره، هاشمی رفسنجانی بود که توانست بر صدر مجلس تکیه بزند. مهدی کروبی، محمد یزدی و محمدمهدی ربانی املشی هم نواب رئیس شدند که از روحانیون شناخته شده بودند. در این دوره یکی از مهم‌ترین چالش‌ها شرایط جنگی و بحرانی کشور بود.
تصویب قانون فروش و تحویل نفت مجانی به سوریه
«جلسه‌ای با نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور و وزیر خارجه داشتیم. درباره مواد قرارداد با هیات سوری که آمده‌اند، بحث کردیم. مطرح است که یک میلیون تن نفت خام مجانی به سوریه بدهیم به عنوان شرکت در هزینه جهاد با اسرائیل و بقیه را تا ۹ میلیون تن به قیمت عادلانه بفروشیم و از آنها جنس بخریم.» این متن گوشه‌ای از خاطرات آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در رابطه با مطرح شدن این طرح در کشور بود که در کتاب خاطرات خود ذکر کرده است.
در 15 مرداد ماه سال 1364 در صحن علنی مجلس، دری نجف آبادی مخبر کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، پشت تریبون حاضر شد تا گزارش کمیسیون مربوطه را در خصوص این لایحه قرائت کند. لایحه‌ای که در کمیسیون برنامه و بودجه، کمیسیون نفت و کمیسیون خارجی به تصویب رسیده بود. در گزارش کمیسیون برنامه و بودجه مجلس آمده بود به وزارت نفت اجازه داده می‌شود از تاریخ تصویب این قانون به مدت یک سال یک میلیون تن نفت خام سبک ایران را به صورت مجانی در اختیار دولت سوریه قرار دهد و تا مقدار پنج میلیون تن نفت خام سبک ایران را با تخفیف 5.2 دلار در هر بشکه طبق ضوابط وزارت نفت به دولت سوریه بفروشد.
لایحه لزوم تزریق واکسن ضد کزاز برای بانوان قبل از ازدواج
کامل خیرخواه، نایب رئیس کمیسیون بهداری و بهزیستی مجلس در صحن علنی در رابطه با این طرح گفت: می‌شود افرادی را که واکسن بیماری‌های واگیر دار را تزریق نکرده باشند مجازات کرد، آن هم به این دلیل که باعث شده است بیماری در کشور شایع شود. او در 18 شهریور ماه سال 1366 که در حال صحبت در مورد این طرح بود، به فکر روستا‌ها و مسئله زایمان در روستاهای کشور بود. او گفته بود: در روستا‌ها که زایمانشان خیلی منظم و استریل نیست، مرگ و میر زیاد است. اما اگر واکسن ضدکزاز زده باشند تا 2.5 ماه اول، بچهٔ مادر از گرفتن کزاز مصون‌تر است.
خیرخواه می‌گفت باید ضروری شود که مادر‌ها قبل از ازدواجشان این واکسن‌ها را بزنند که بچه‌هایشان در هنگام تولد دچار کزاز نشوند و همین باعث مرگ و میر زیاد در کشور نشود.
البته این طرح مخالفانی چون علی عبدالعلی‌زاده، نماینده مردم ارومیه داشت. عبدالعلی‌زاده معتقد بود با ارائه این طرح‌ها وقت مجلس تلف می‌شود. او در نطق خود در مخالفت با این طرح در صحن علنی مجلس گفت: نیازی به تصویب مجلس نیست و وزارت بهداشت هر زمان که بخواهد می‌تواند واکسن بزند. الان فرض کنید در مملکت وبا شایع بشود. وزارت بهداشت می‌تواند واکسن وبا بزند بدون اینکه مجلس تصویب بکند.
وقتی در صحن علنی مجلس در مورد این طرح صحبت شد، صبحت‌ها به جایی رسید که در مورد بنده ناف نوزادان هم صحبت شد. محمد شینی، نماینده مردم خوزستان در موافقت از این طرح گفت: یکی از علل مرگ و میر نوزادان که به مرگ خاموش و آرام هم معروف است همین ابتلاء نوزادان به بیماری کزاز بند ناف است.
مجلس سوم
عرصه رقابت بین چپ‌ها و راست‌هاست. روحانیونی مانند مهدی کروبی، محمد موسوی خوئینی‌ها و محمدرضا توسلی مجمع روحانیون مبارز را تاسیس می‌کنند. سومین انتخابات مجلس در ۱۹ فروردین ماه سال ۱۳۶۷ برگزار شد. دوره سوم مجلس شورای اسلامی از هفتم خرداد ماه سال ۱۳۶۷ تا ششم خرداد ماه سال ۱۳۷۱ بود که در مجموع ۴۸۹ جلسه برگزار شد. بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در این دوره اتفاق افتاد. از جمله شاخص‌ترین چهره‌های مجلس در این دوره می‌توان از افرادی چون، فخرالدین حجازی، نجفقلی حبیبی، عبدالواحد موسوی لاری، هادی غفاری، مصطفی معین و ابراهیم اصغرزاده نام برد. در این دوره از مجلس نمایندگان از دوران نخست وزیری میر حسین موسوی تقدیر و تشکر می‌کنند.
از جمله مسائلی که در مجلس سوم اتفاق بود، بحث برگزاری انتخابات مجلس سوم بود. انتخاباتی که کم حاشیه نداشت؛ به خصوص در نحوه شمارش آرا. که همهٔ این جنجال‌ها و اتفاقات باعث شد آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی بعد از هشت سال دبیری در شورای نگهبان از این سمت در تیر ماه سال ۱۳۶۷ استعفا بدهد.
طرح قانونی الزام اجاره دادن محل‌های مسکونی خالی
در 12 مهر ماه سال 1367 در دستور کار صحن علنی مجلس طرح الزام اجاره دادن محل‌های مسکونی خالی آمده بود. در این طرح گفته شد که واحد‌های مسکونی خالی به افراد مستضعف و دانشجویان شهرستانی که برای تحصیل به تهران و دیگر شهرهای بزرگ آمده‌اند واگذار شود. در ماده واحده این طرح ذکر شده از تاریخ تصویب این قانون اگر مالک از اجاره دادن ملک بدون عذر موجه امتناع کند، بنا به به ضرورت تا مدت پنج سال به حاکم شرع هر محل اجازه داده می‌شود به قائم مقامی مالک نسبت به اجاره دادن محل‌های مسکونی خالی اقدام و اجاره بهای دریافتی را به حساب مالک واریز کند.
لایحه مالیات بر ارزش افزوده از کالاهای غیر ضرور یا لوکس
سید هادی خامنه‌ای، رئیس کمیسیون امور اقتصادی و دارایی مجلس گزارشی در این رابطه به صحن علنی مجلس ارائه داده بود و محمد سلامتی، مخبر کمیسیون دارایی در پشت تریبون صحن علنی قرار گرفت و در رابطه با این طرح توضیحاتی ارائه داد. سلامتی گفت: میزان مالیاتی که در حال حاضر دولت از مردم می‌گیرد نسبت به بسیاری از کشور‌ها پایین‌تر است. او معتقد بود که این مسئله خودش باعث نوعی بیماری در اقتصاد می‌شود که این بیماری طبیعتاً از زمان طاغوت برای ما به ارث رسیده است.
محمد سلامتی، نماینده مردم تهران مدافع این لایحه بود و گفته بود: کالاهای لوکس مورد مصرف طبقات پولدار اجتماع است، پس به همین دلیل با اجرایی شدن این لایحه می‌توانیم با گرفتن مالیات از این افراد پولدار یک مقدار هزینه‌ها را تامین کنیم که دریافت غیرمستقیم از جانب مستضعفان کاهش پیدا کند.
طرح برکناری لیبرال‌ها و حجتیه‌ای‌ها از پست‌های کلیدی
اصغر نوروزی، نائب رئیس کمیسیون امور اداری و استخدامی مجلس در هشتم مهر ماه سال 1369 در صحن علنی مجلس گزارش کمیسیون راجع به طرحی را خواند که به گفته او، به امضای ۷۰ نفر از نمایندگان مجلس رسید و توسط کار‌شناسان وزارت کشور و اطلاعات بررسی شده بود. کمیسیون امور اداری مجلس با ارائه این طرح ادعا می‌کرد که نگران این است افرادی در پست‌های حساس و در دانشگاه‌ها یا سپاه نفوذ کنند و اهداف خود را پیگیری کنند. نوروزی در گزارش خود لیبرال‌ها را افرادی عنوان کرده بود که به غرب اعتقاد دارند و خواستار آزادی آن طور که او می‌گفت بی‌حد و حصر در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی هستند.
از جمله نمایندگانی که با این طرح مخالفت کردند ارسلان صفایی بود. او در صحبت‌های خود به عنوان مخالف این طرح گفت: نباید ملت را تجزیه کنیم و افراد را کنار بگذاریم. او گفته بود: معیار اینکه شخصی لیبرال است یا نه چیست؟ از نظر صفایی اولویت اول نمایندگان در آن دوره باید رفع مشکل گرانی می‌بود و باید به درآمد کارمندان و کارگران رسیدگی می‌شد نه به طرح‌های مخربی که نیروی انسانی را از کار می‌انداخت. نماینده موافق این طرح الیاس حضرتی بود. او می‌گفت: امام ما جام زهر نوشیده به خاطر اینکه انقلاب حفظ شود، حال ما نباید بگذاریم که این افراد انقلاب را از درون بپوسانند و در پشت پرده باعث عزل و نصب‌های غیر متناسب با انقلاب شوند. این طرح در نهایت در مجلس تصویب نشد.
بخش دوم این گزارش «اقتصادنیوز» در روزهای آینده منتشر می شود.
