دلایل کاهش ظرفیت تولید در شهرک‌های صنعتی
کاهش شدید تولید در برخی واحدهای صنعتی کشور، باعث بروز مشکلاتی در شهرستان‌ها و بیکاری تعداد قابل توجهی از شاغلان شده است.
بر اساس آخرین آمار منتشر شده حدود 700 هزار نفر از جمعیت 21 میلیونی شاغلان کشور در شهرک‌های صنعتی مشغول به کارند که تعدادی از این واحدها به دلیل کمبود نقدینگی، بدهی به بانک‌ها و رکود در بازار در آستانه تعطیلی قرار گرفته اند.
آمارها نشان می‌دهد که از حدود 88 هزار واحد صنعتی در کشور، 81 هزار واحد را صنایع کوچک و متوسط تشکیل داده‌اند که این واحدها عمدتا از سوی بخش خصوصی مدیریت می‌شود.
اوضاع نامناسب تولید در شهرک‌های صنعتی سبب شده تا مدیران برخی واحدهای تولیدی یا کارخانه خود را اجاره دهند و یا به خاطر معافیت از پرداخت حقوق و مالیات تصمیم به تعطیلی واحد تولیدی خود بپردازند.
حال بهتر است ببینیم وقوع چنین پدیده‌ای در شهرک‌های صنعتی و به خطر افتادن صنایع کوچک و متوسط چه انعکاسی در میان نمایندگان مجلس به عنوان قانون‌گذاران کشور داشته است.
هادی حسینی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس به اقتصادنیوز می‌گوید: کاهش تولید در شهرک‌های صنعتی به دلیل بدهی‌ها و تحریم‌ها و بخشی از سوء مدیریت‌هاست که دست به دست هم داده تا صنایع کوچک و متوسط کشور در وضع مناسب خود قرار نداشته باشند. از این رو اولین اقدامی که دولت باید در این زمینه داشته باشد این است که مشکلات را در وهله اول مورد رصد قرار دهد و با کمک بانک‌ها و دستگاه‌هایی مانند وزارت صنعت و استانداری‌ها مشکلات به وجود آمده را حل و برطرف کند.
او ادامه می‌دهد: با توجه به وضعیت ذخایر ارزی کشور و همچنین نیاز صنایع به ورود تکنولوژی‌های جدید، سیاستگذاری‌ها بهتر است به سمتی سوق داده شود که تجار ما به سمت واردات کالاهای مصرفی نروند.
در همین رابطه، محمد سلیمانی، دیگر عضو کمیسیون صنایع و معادن به اقتصادنیوز می‌گوید: پتانسیل ایران از نظر منابع انسانی در دنیا بی‌نظیر است و با توجه به جمعیت جوان و تحصیلکرده‌ای که داریم می توانین از آنها برای بهبود وضعیت تولید در صنایع کوچک و متوسط خود بیشترین استفاده را ببریم. ما بیش از چهار میلیون و 500 هزار دانشجو داریم اینها همه ظرفیت‌هایی برای توسعه کشور به شمار می‌آیند.
سلیمانی تصریح می‌کند: منابع معدنی و منابع نفت و گاز ما هم در دنیا بی‌نظیر است در حوزه معدن ما جزء هفت کشور برتر دنیا هستیم. منابع خام ما بسیار زیاد است ما باید این دو موضوع را به هم وصل کنیم یعنی این فرصت را فراهم کنیم تا جوانان و فارغ‌التحصیلان وارد شوند و با هوش خلاقانه خود به تحلیل وضع موجود صنایع کشور پرداخته و راهکارهایشان را برای حل مشکلات پیش رو ارائه دهند.
او اظهار می‌کند: راهکار مهمی که در این رابطه وجود دارد این است که درهای صنعت نفت و گاز را بر روی جوانان باز کنیم و اجازه بدهیم این نیروهای خلاق وارد شوند. شرکت‌های ملی نفت و گاز فبیشتر خام فروشی می‌کنند و کمتر اجازه می‌دهند که نیرویی با ظرفیت‌های کوچک به آنان بپیوندد و کشور را وارد مرحله تولید در فراوردهای نفتی و گازی کنند.
سلیمانی خاطر نشان می‌کند: بهتر است اجازه بدهیم صنایع پایین دستی توسط جوانان توانمند شکل بگیرد. ما می‌توانیم تعداد کمی از معادن را در اختیار دانشگاه‌ها و جهاد دانشگاهی که فراورده‌ها تولید کنید و منابع خام را تبدیل به کالاهای ارزش افزوده این باعث تحول به سزایی می‌شود و با این کار حتما می‌توانیم ظرفیت در صنایع کوچک را افزایش دهیم.
او درباره حداقل ظرفیت‌ها برای تولید صنایع کوچک بیان می‌کند: شرکت‌های بزرگ و مادر ما همچون شرکت‌های ملی نفت و گاز شرکت‌های خودرو سازی و پتروشیمی هستند و این شرکت‌ها باید صنایع کوچک را تغذیه کنند و به جای اینکه کارشان را به خارج از کشور دهند به داخل بدهند. کارگاه‌های کوچک و صنایع کوچک خیلی هم نیاز به سرمایه در گردش ندارد.
او عنوان می‌کند: با تشکیل این کارگاه‌ها ظرف چند سال می‌توانند آن را توسعه دهند و کارگاه‌های کوچک را به کارخانه تبدیل کنند و کارخانه را به صنعت تبدیل کنند تا رشد کنیم و جلو بیفتیم.
نادر قاضی‌پور، دیگر عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس هم در این باره به اقتصادنیوز می‌گوید: یکی از مشکلات عمده در صنایع کوچک نبود سرمایه در گردش است و مشکل اصلی دیگر آن است که کار شهرک‌های صنعتی زمین فروختن شده است.
او ادامه می‌دهد: ما باید شهرک‌های صنعتی خود را حفظ کنیم، این شهرک‌ها نقش به سزایی در اقتصاد کشور ما خواهد داشت و از وزارت صنعت، معدن و تجارت به خصوص معاونت شهرک‌های صنعتی انتظار داریم که این بخش را حیات خلوت بعضی اشخاص نکند. باید نظارت جدی در شهرک‌های صنعتی ما شکل بگیرد. تا دچار مشکلات بیشتر نشویم.
وضعیت نابسامان تولید در صنایع کوچک و متوسط سبب شده تا حتی رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در صفحه اینستاگرام خود به تحلیل دلایل وقوع این نابسامانی بپردازد.
محسن جلالپور نوشته است: در حال حاضر تعداد 81 هزار واحد صنعتی کوچک و متوسط در کشور وجود دارد که از این تعداد 14 هزار واحد به طور کامل متوقف هستند. 22 هزار واحد با ظرفیت زیر 50 درصد و 24 هزار واحد با ظرفیت 50 تا 70 درصد و 21 هزار واحد با ظرفیت بیش از 70 درصدمشغول فعالیت هستند.
او ادامه می‌دهد: امیدوارم در فضایی که بعد از تحریم‌ها به وجود آمده، بتوانیم تحولی تازه در فعالیت این بنگاه ها ایجاد کنیم. مثلا اگر بتوانیم بین صنایع کوچک خود با صنایع کوچک کشورهای همسایه ارتباط برقرار کنیم، کار بزرگی کرده ایم.
جلالپور می‌گوید: اخیرا گزارشی در باره فعالیت صنایع کوچک خواندم که به نظرم نتایج قابل توجهی داشت. نتایجی که می تواند به ما کمک کند تا بستر مناسب تری برای صنایع کوچک ایجاد کنیم. نتایج این گزارش نشان می دهد که صنایع کوچک با لحاظ کردن چهار شرط می‌توانند موفق عمل کنند. شرط اول رقابت است و این گزارش تأکید دارد که تشکل‌ها باید برای تغییر، با یکدیگر رقابت کنند. شرط دوم، تمرکز روی فرصت‌هاست. تلاش در راستای نوسازی و نوآوری شرط سوم است و در نهایت، شرط چهارم محور قرار دادن تربیت نیروی انسانی است. با تمرکز بر این چهار محور امکان فعالیت تشکل‌ها، بدون نیاز به وصل شدن به شرکت‌های بزرگ فراهم و رقابت در دنیای امروز میسر می‌شود. به نظر می‌رسد در ایران باید کاری کنیم که تشکل‌ها به این چهار ویژگی دست یابند.
