چرا دامنه گلایه از افزایش نیافتن وام ازدواج به نماز جمعه کشیده شد؟ / افزایش نیافتن وام ازدواج چه تبعات سیاسی برای دولت دارد؟

به گزارش اقتصادنیوز، چه می‌شود که دامنه ابراز گلایه از اجرا نشدن یک طرح اقتصادی به نماز جمعه کشیده می‌شود؛ آن هم در شرایطی که مقامات مسوول می‌گویند به دلیل محدودیت منابع امکان اجرایی کردن این طرح را ندارند. اصلاً این وام‌های خرد چه کاربردهایی در هر اقتصادی دارند و معمولاً این وام‌ها با چه اهدافی توسط دستگاه‌های اجرایی پرداخت می‌شوند؟

پویا جبل‌عاملی ضمن پاسخ به این سوالات در مورد مصوبه نمایندگان مجلس مبنی بر افزایش وام ازدواج به 10 میلیون تومان می‌گوید: در کشور ما متاسفانه به این نکته توجه نمی‌شود که اگر قرار است بانک وامی بدهد، باید این وام به شکلی باشد که جریان نقدی‌ای برای وام‌دهی در بلندمدت ایجاد کند و تصمیم‌گیری‌هایی که برای سیستم بانکی می‌شود بدون رعایت و توجه به مشکلات بانک است و دیدگاهی بلندمدت در آن وجود ندارد.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه بانک دولتی یک موسسه عام‌المنفعه نیست، یادآوری می‌کند که اگر قرار بر انجام حمایت از اقشاری است می‌توان از طریق کمیته امداد یا نهادهایی این کار را انجام داد که برای این منظور در کشور فعالیت می‌کنند، نه بانک‌هایی که با سپرده مردمی فعالیت دارند.

وی در ادامه این گفت‌وگو با هفته‌نامه تجارت‌فردا (شماره 176) از پیش‌بینی خود مبنی بر عملیاتی نشدن طرح افزایش وام ازدواج به 10 میلیون تومان سخن می‌گوید و خاطرنشان می‌کند: اگر خود دولت و کارشناسان آن به مردم توضیحاتی بدهند عملاً فکر نمی‌کنم اجرا نکردن این طرح، تبعات سیاسی جدی‌ای برای دولت داشته باشد. در یک سال آتی هم به‌رغم تمام فشارهای مخالفان، پایگاه اجتماعی دولت آقای روحانی به واسطه این طرح‌ها ضربه نخواهد خورد.

به گزارش اقتصادنیوز،‌ در ادامه خلاصه‌ای از مصاحبه هفته‌نامه تجارت‌فردا (شماره 176) با جبل‌عاملی را می‌خوانید:

*بخشی از وام‌هایی که بانک‌ها در کل دنیا پرداخت می‌کنند مرتبط با بخش خانوار است. خانوارها بر مبنای درآمدی که در آینده می‌توانند کسب کنند مصرف امروز خود را که بیشتر آن برای کالاهای ضروری یا تامین مسکن آنهاست، افزایش می‌دهند. نکته‌ای که وجود دارد این است که در همه این کشورهایی که بانک‌ها به صورت کارآمد کار می‌کنند، نرخ بهره و اقساطی که گرفته می‌شود، به شکلی است که هم بتواند سود بانک را تضمین کند و هم اینکه بتواند یک جریان نقدی‌ را ایجاد کند که به واسطه بازگشت آن اقساط، بانک‌ها بتوانند وام دیگری را پرداخت کنند.

* از سوی دیگر با وجود بازار ثانویه بانک می‌تواند وام داده‌شده را بفروشد و با کسب درصد سود پایین‌تر و گرفتن اصل وام داده‌شده، اقدام به وام‌دهی مجدد کند. اما در کشور ما متاسفانه به این نکته توجه نمی‌شود که اگر قرار است بانک وامی بدهد، باید این وام به شکلی باشد که جریان نقدی‌ای برای وام‌دهی در بلندمدت ایجاد کند. متاسفانه تصمیم‌گیری‌هایی که برای سیستم بانکی می‌شود بدون رعایت و توجه به مشکلات بانک است و دیدگاهی بلندمدت در آن وجود ندارد.

*فراموش نکنیم دولت نمی‌تواند برای بخش خصوصی تصمیم‌گیری کند و دستور دهد به یک میزان خاص برای بخشی از جامعه وامی را در نظر بگیرد. بانکی که برای بخش خصوصی است یک بنگاه اقتصادی محسوب می‌شود و محصول عرضه‌شده آن را خودش تعیین می‌کند.

* اگر شما می‌خواهید حمایتی انجام دهید می‌توانید از طریق کمیته امداد یا نهادهایی این کار را انجام دهید که اصلاً برای این منظور شکل گرفته‌اند و فعالیت می‌کنند، نه توسط بانکی که از کل مردم سپرده دریافت می‌کند.

*اگر قرار بر این باشد که هرکدام از بانک‌ها منفعت سپرده‌گذاران خود را در نظر بگیرند، آن وقت شما نمی‌توانید برای بخشی از منابع و سپرده‌های آن تصمیم‌گیری کنید. بلکه باید ابتدا طرح را تعریف کنید، بعد بگویید که کدام دهک‌ها هدف هستند و بعد مطرح کنید که اصلاً میزانی از آن را هم دولت پرداخت کند.

*در روزهای آخر کاری یک نماینده، هزینه نهایی تصمیم او برای اینکه به یک لایحه رای بدهد، تقریباً صفر است. برای اینکه دو روز دیگر در مجلس حضور ندارد و کسی از او مطالبه نمی‌کند که مثلاً با این تصمیم شما یک بانک سقوط کرد. بنابراین این نماینده خیلی راحت تصمیم‌گیری می‌کند. اما منفعت این کار برای آن نماینده مجلس در آخرین روزهای کاری‌اش می‌تواند زیاد باشد. به این معنا که مثلاً چهار سال دیگر که انتخابات دور بعدی مجلس است، می‌گویند ما در فلان تاریخ چنین تصمیمی را برای مردم گرفتیم و به فکر مردم بودیم. در واقع نماینده مجلس در این موقعیت با اینکه می‌داند این تصمیم عملی نیست اما چرا امضا می‌کند؟ چون هزینه تصمیم را او نمی‌خواهد پرداخت کند.

*اما در مورد مردم و افراد معترض مورد اشاره شما باید بگویم بالاخره مردم در شرایطی هستند که وضعیت اقتصادی مناسبی ندارند. آمار و ارقام به ما می‌گویند که قدرت خرید مردم کاهش یافته، درآمد سرانه به خصوص از سال 91 به بعد کاهش یافته و حتی در دوران روی کار آمدن دولت روحانی هم این وضعیت جبران نشده است.

*من فکر می‌کنم این طرح عملیاتی نشود. چون مثلاً شورای پول و اعتبار برای استادان دانشگاه‌ها وام در نظر می‌گیرد، یا برای اقشار دیگر یک نوع وامی را لحاظ می‌کنند که هیچ بانکی نیست که آن پول را پرداخت کند. یعنی تا پیش از این حتی برای کسانی هم که وامی در نظر گرفته شده، پرداخت نشده است. بنابراین اینکه فکر کنیم 10 میلیون تومان وام برای هرکدام از زوجین وجود دارد، من واقعاً فکر نمی‌کنم این به مرحله عملیاتی شدن برسد. به نظر من اگر بگویند که از فلان زمان این طرح اجرایی می‌شود، کسانی که می‌توانند باید خیلی زود به صف بروند، چون فکر نمی‌کنم بیشتر از چند روز طول بکشد.

*من فکر می‌کنم حتی با وجود محسوس نبودن عملکرد دولت روحانی در اقتصاد برای توده‌های مردم، اما به دلایل مختلف از جمله نگاه دولت در حوزه سیاسی و روابط خارجی، همچنان این دولت حامیان خود را دارد. در مورد این طرح مورد اشاره هم اگر خود دولت و کارشناسان آن به مردم توضیحاتی بدهند عملاً فکر نمی‌کنم اجرا نکردن این طرح، تبعات سیاسی جدی‌ای برای دولت داشته باشد. من فکر می‌کنم آن رویکردی که در انتخابات مجلس وجود داشته، هنوز هم وجود دارد. در یک سال آتی هم به‌رغم تمام فشارهای مخالفان، پایگاه اجتماعی دولت آقای روحانی به واسطه این طرح‌ها ضربه نخواهد خورد.