بحران صندوق‌های بازنشستگی خطرناک‌تر از حقوق‌های نجومی/ مقصر این بحران کیست؟
به گزارش اقتصادنیوز محمدرضا پورابراهیمی در گفت‌وگو با تسنیم به وضعیت بحرانی صندوق‌های بازنشستگی اشاره کرده و گفته که این صندوق‌ها به حیات خلوت مدیران ناکارآمد دولتی تبدیل شده و بحرانی که دامن‌گیر این صندوق‌ها شده، ناشی از ضعف مدیریتی صندوق‌های بازنشستگی در همه دولت‌ها بوده و در حال حاضر به اوج خودش رسیده است.
بحران صندوق‌های بازنشستگی جزو مواردی است که در یکی دو سال اخیر بارها از سوی دولت مورد توجه قرار گرفته و حتی به گفته رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی حل مشکلات صندوق‌های بزنشستگی در کنار بحران آب و محیط زیست، یکی از سه اولویت اصلی کشور است.
مدیرکل دفتر بیمه‌های اجتماعی وزارت رفاه هم چندی پیش در گفت‌وگویی مفصل با هفته‌نامه «تجارت فردا» به مساله بحران صندوق‌های بازنشستگی پرداخته و گفته بود برخی از صندوق‌های بازنشستگی ورشکسته شده‌اند و برخی دیگر مانند صندوق بیمه تامین اجتماعی اگر تا 15 سال آینده تدریجا اصلاح نشود حدود 13 میلیون بیمه شده (اصلی) آن به سرنوشتی بدتر از بازنشستگان کنونی صندوق فولاد دچار می‌شوند.
اسماعیل گرجی‌پور تاکید کرده بود که مشکلات صندوق‌ها یک مشکل تاریخی است که یکباره به وجود نیامده و محصول عملکرد نادرست یک دولت نیست. وی گفته بود که زنجیره‌ای از مشکلات وضعیت کنونی صندوق‌های بازنشستگی را ایجاد کرده است. دولت‌ها در گذر زمان بدهی بسیاری به صندوق‌های بازنشستگی داشته‌اند و شرکت‌های ورشکست را در قالب رد دیون به صندوقی مانند تامین اجتماعی داده‌اند. از طرفی دولت باید همه ساله سهم سه درصدی برای بیمه کارمندان خود به صندوقی مانند تامین اجتماعی بپردازد که ابن سهم را پرداخت نکرده. سیاست‌های نادرستی مانند بازنشستگی‌های پیش ازموعد که دولت نهم و دهم مصر بر اجرای آن بود ه در بحرانی شدن اوضاع صندوق‌های بازنشستگی موثر بوده است.
مدیرکل دفتر بیمه‌های اجتماعی وزارت رفاه مانند بسیاری دیگر از مسئولان کشور، تاکید دارند که وضعیت بحرانی صندوق‌های بازنشستگی محصول یک دولت و یا یک دوره نیست. اما پورابراهیمی در گفت‌وگوی اخیر خود تاکید کرده که «آقای وزیر رفاه باید این وضعیت اقتصادی کشور را جمع کند و این همه ضعف مدیریتی جای تاسف دارد.»
اگرچه پورابراهیمی، دولت و وزیر رفاه را پاسخگوی شرایط پیش آمده می‌داند اما بسیاری از پیش‌زمینه‌هایی که به اوضاع بحرانی صندوق‌ها دامن زده، ناشی از قوانین و مقرراتی است که مجلس در خصوص صندوق‌های بازنشستگی تصویب کرده است.
مجلس چند سال پیش رای به بازنشستگی پیش از موعد کارمندان دولتی داد. قانونی که به موجب آن افراد به جای بازنشستگی در سن 63 سالگی حدود 12 تا 13سال زودتر و در سن 49 یا 50 سالگی بازنشسته شدند. این قانون مصوب مجلس سبب شد که صندوق‌های بازنشستگی از دو جهت آسیب جدی ببیند. چون از یک سو افراد به طور متوسط 13 سال کمتر به صندوق حق بیمه می‌‌پردازند و زودتر مستمری دریافت می‌کنند.
از طرفی افراد چون در سن 50 سالگی از کارافتاده نیستند جذب بخش خصوصی می‌شوند و ورودی مالی صندوق‌های بازنشستگی به دلیل اشتغال مجدد بازنشسته‌های جوان ریزش می‌کند و صندوق‌های بازنشستگی را با مشکل جدی تعادل منابع و مصارف مواجه می‌کنند.
پورابراهیمی در حالی که معتقد است ماجرای صندوق‌های بازنشستی جنجالی‌تر از فیش‌های حقوقی است، اعلام کرده که مجلس در سال گذشته طرحی با عنوان «اصلاح ساختار نظام مالی ایران» نوشته شده؛ اما دولت اجازه نمی‌دهد این اصلاح ساختار صورت بگیرد و اگر همین وضعیت استمرار پیدا کند دهه آینده، دهه بحران صندوق‌های بازنشستگی در کشور است.
چنین ادعایی در حالی است که مدیرکل دفتر بیمه‌های اجتماعی وزارت رفاه می‌گوید سه سال است که این دفتر نظام‌های بیمه‌ای را بررسی کرده و حاصل این مطالعات، پیشنهاداتی است که در پیش‌نویس لایحه برنامه ششم توسعه به دولت و مجلس پیشنهاد شده است تا با اصلاحات ترکیبی همزمان شامل اصلاحات ساختاری، سیستمی، فنی و اجرایی و پارامتریک از جمله تغییر در سن وسابقه و فرمول بازنشستگی، بحران صندوق‌ها کنترل شود.
گرجی‌پور می‌گوید ما در برنامه ششم توسعه تغییرات و اصلاحاتی را پیشنهاد داده‌ایم. اما قطعا هر تغییری با مقاومت‌هایی مواجه است. در پیشنهادی هم که ما مطرح کرده‌ایم یکی از پیشنهادات افزایش تدریجی سن بازنشستگی است که بیشترین مقاومت‌ها را از جانب برخی ذی نفعان و برخی از نمایندگان مجلس (مجلس نهم) در پی داشته. برخی معتقدند اگر سن بازنشستگی افزایش پیدا کند، مشکل بیکاری جوانان هم افزایش خواهد یافت. یعنی هر چه افراد سریع‌تر بازنشسته شوند فرصت‌های شغلی برای افرادی که وارد بازار می‌شوند و جوانان بیشتر فراهم می‌شود.
وی در گفت‌گویی که با «تجارت فردا» گفته بود که اصلاحیه نظام‌های بیمه‌ای در قالب برنامه ششم به مجلس رفته و دولت در انتظار تصویب برنامه ششم است تا اصلاحات صندوق‌های بازنشستگی را تدریجا آغاز کند.
