نکات کمتر دیده شده در طرح فریز نفتی/توصیه‌های یک موسسه معتبر انرژی به ایران برای «فریز نفتی»
به گزارش اقتصادنیوز، طرح فریز نفتی برای کشورهای نفتی از جمله اوپکی‌ها آنقدر اهمیت یافته که از عربستان و روسیه گرفته تا شخص دبیر کل اوپک را به تکاپو انداخته است. در هفته گذشته همزمان با صدور بیانیه مشترک عربستان و روسیه برای حمایت از بازار نفت، دبیر کل اوپک نیز به تهران آمد. خیلی‌ها مهمترین علت سفر بارکیندو به تهران را مذاکره بر سر فریز نفتی عنوان می‌کردند. با این حال مقامات ایرانی حداقل به صورت مستقیم اعلام نکرده‌اند که این طرح را پذیرفته‌اند. اما رئیس جمهوری و وزیر نفت ایران اعلام کرده‌اند که ایران برای حمایت از بازار نفت همکاری خواهد کرد. در همین حال موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی در گزارشی نکات قابل توجهی درباره طرح فریز نفت بیان و توصیه‌هایی از جمله ضرورت تدوین و اجرای سیاست‌های کلان و اجرایی دیپلماسی انرژی را مطرح کرده است.
در این گزارش عنوان شده است:
- طرح فريز بعد از اينکه سطح توليد آن مشخص شد، الزاما کوتاه مدت بوده و سياست‌های احتمالی عربستان در تحميل آن به عنوان سازوکار مديريت بازار تا دوره ميان مدت برای ايران منطقی نخواهد بود. لازم به ذکر است که توجه شود که بازگشت سطح توليد ايران به دوره پيشاتحريم سبب دغدغه و نگرانی اصلی عربستان سعودی و بلوک عربی اوپک نشده است بلکه برنامه‌های توسعه آتی ايران در دوره پساتحريم عامل اصلی نگرانی اين کشور است که سعی می‌کند با جلب همراهی ايران با طرح فريز و تمديد زمانی طرح فريز تا ميان مدت به عنوان يک سازوکار بين‌المللی مديريت بازار از برنامه توسعه آتی ايران جلوگيری کند.
- راه‌حل منطقی و كوتاه‌مدت مورد اشاره ايران باید بر ضروت پيگيری کاهش توليد به جای فريز- حفظ وضع موجود توليد نفت- به طور خاص از سوی کشورهايی نظير عربستان سعودی که در شرايط ايجاد بحران تحميلي برای ديگر توليد کنندگان نظير ايران و عراق مبادرت به افزايش عرضه کرده‌اند، متکی شود. در شرايط کنونی و با توجه به
مولفه‌های بنيادی بازار جهانی نفت که با مازاد عرضه یک تا 1.5 ميليون بشکه در روز روبروست، طرح فريز منجر به تقويت قيمت نخواهد شد. انتظار کشورهای عرضه کننده از قيمت نفت، قيمتی بين 50 تا 60 دلار در هر بشکه است كه اين سطح قيمتی بدون سياست کاهش توليد محقق نخواهد شد.
- رويکرد اساسی ايران باید بر پايه سياست فعالانه در بازار و جلوگيری از ايجاد فضای روانی اتهام به عنوان عامل مخل سياست‌های عرضه‌کنندگان جهانی در مديريت بازار جهانی استوار شود. موضع وزارت نفت در حمايت از همه تلاش‌های مربوط به تثبيت بازار بدون اشاره به الگوی خاصی از مديريت بازار- که مي‌تواند شامل فريز و کاهش نيز شود - موضع مناسبی است اما نبايد به دنباله روی از سياست اولويت‌دار عربستان در تمديد زمانی آن به عنوان سازوکار مديريت طرح فريز و احتمال جهانی تا ميان مدت منجر شود. وزارت نفت بايد فعالانه به دنبال ارائه راه‌حل بنيادی مديريت بازار بر اساس کاهش توليد با مسئوليت و مشارکت عرضه کنندگانی که بيشترين رشد عرضه را در سال‌های اخير داشته اند، باشد.
- طرح فريز با شرايط کنونی اثری بر بازار انرژی جهانی جز حفظ وضع موجود و پذيرش رويکرد افراطی افزايش عرضه عربستان در سال‌های اخير ندارد. تاکيد بر افزايش قيمت نفت برای تقويت برنامه‌های انتشار کربن جهانی طريق کاهش توليد و درنتيجه افزايش قيمت بويژه از سوی کشورهای داعيه‌دار «ناظم بازار» ميسر است که ايران
مي‌تواند از ابزار نگرانی بين‌المللی در کاهش انتشار کربن به عنوان فرصتی برای اعمال فشار بر عربستان در ايفای نقش »ناظم بازار خود» از طريق کاهش توليد استفاده کند.
- مزاياي اقتصادي و راهبردي پيشبرد طرح فريز براي ايران بسيار کمتر از مزاياي اقتصادي عربستان از طرح فريز خواهد بود. از اين رو اشتياق کمتري نسبت به آن خواهد داشت. ضرورت دارد که ایران اولا همه ابعاد منافع اقتصادي، سياسي، محيط زيستي، امنيتي و ... را در هر گونه تصميم خود در مورد طرح فريز لحاظ کند و ثانيا به وضعيت اقتصادي و سياسي داخلي و خارجي کشورهاي مدعي طرح فريز و منافع مورد انتظار آنها از اين طرح تعامل خود با آنها را مد نظر قرار دهد.
- هرگونه طرحي مبتني بر تمديد زماني فريز به عنوان سازوکار مديريت بازار جهاني تا ميان مدت، تهديدي براي منافع کلان انرژي ايران است.
- برنامه عربستان سعودي در توافقات اخير با روسيه در سرمايه‌گذاري 100 ميليارد دلاري، احداث 16 نيروگاه هسته‌اي در 22 سال آينده، تلاش اين کشور در جلب توجه روسيه در مديريت بازار جهاني نفت است. آمارها نشان مي‌دهد که عربستان سعودي با فشار بيشتري از جانب کاهش قيمت نفت روبرو بوده و خواستار افزايش قيمت نفت در بازه
50 تا 60 دلار (آستانه تجاري شدن انقلابي نفت نامتعارف) با حفظ وضع موجود افزايش توليد و عرضه خود و با هزينه ديگر عرضه کنندگان است. وضعيت آسيب پذيري کمتر
ايران از نظر اقتصادي به نسبت عربستان فرصت مناسبي براي وادار سازي اين کشور به کاهش توليد است. پيش بيني رشد اقتصادي عربستان در سال 2016 تنها 1.5 درصد بوده
که بسيار کمتر از رشد مورد انتظار خود بين 3.2 تا چهار درصد خواهد بود. اين امر براي ايران فرصت مناسبي است.
- توافقات عرضه نفت به دليل ماهيت و اثرات چندبعدي اقتصادي، سياسي و امنيتي آن نيازمند ديپلماسي انرژي منسجم کشور با مشارکت نهادهاي مختلف اقتصادي و
سياسي است. الزام است که توجه شود که طرح فريز و چشم انداز افزايش قيمت نفت بدون کاهش توليد عربستان، منجر به تقويت توان اقتصادي عربستان به عنوان يکي از ابزارهاي توسعه طلبي سياست خارجي اين کشور عليه منافع ايران در سطح جهاني و منطقه‌اي نشود. اين امر ضرورت تدوين و اجراي سياست‌هاي کلان و اجرايي ديپلماسي انرژي کشور را ضروري تر مي‌سازد.
