سقوط ارزش پول ملی و تکاپوی بانک‌های مرکزی
به‌گزارش اقتصادنیوز، بزرگ‌ترین کاهش ارزش پولی در بازارهای نوظهور از زمان وقوع بحران بزرگ مالی، به سرعت درحال تبدیل شدن به امری پذیرفتنی از سوی کشورهایی است که به دنبال رقابتی‌تر کردن اقتصادهای خود بر سر چیزی مخرب هستند.
روند کلی‌فروشی و حراج دارایی‌ها به حدی تعمیق و تشدید شده که مقامات مربوطه به دلیل نگرانی از تشدید تورم ناشی از این کاهش ارزش پولی، درحال ترک سیاست‌های خنثی هستند. برای مقابله با کاهش ارزش پول‌های داخلی، اقتصاددانان، از مکزیک گرفته تا آفریقای جنوبی و ترکیه، حتی ناچار به مداخله مستقیم شده و اقدام به افزایش نرخ بهره کرده یا از احتمال پایان دادن به سیاست‌های انبساط پولی خبر داده‌اند.
به‌گزارش بلومبرگ، شرکت‌های حاضر در بورس وال‌استریت نیز اصلا خوش‌بین نیستند. به‌عنوان مثال، موسسه مالی و اعتباری «مورگان استنلی» اعلام کرده که سیاستگذاران بیشتری باید دست به اقدام بزنند. همچنین، گروه بانکداری «گلدمن ساکس» هشدار داده هیچ پایانی برای چشم‌انداز تضعیف ارزش پولی در کشورهای درحال توسعه متصور نیست.
در گزارش مربوط به زیان پول ملی کشورهای درحال توسعه آمده که از مجموع 24 واحد پولی بسیار پر مبادله بازارهای نوظهور که ازسوی بلومبرگ مورد ارزیابی قرار می‌گیرد، 20 واحد پولی طی ماه گذشته با کاهش ارزش روبرو شده‌اند. شاخص ارزش برابری این واحدهای پولی امسال با هشت درصد کاهش، به پایین‌ترین سطح خود از زمان شروع روند ثبت ارزش آنها یعنی از سال 1993 رسید. بنابراین، با روند کنونی کاهش ارزش واحدهای پولی، امسال به بدترین سال برای آنها از سال 2008 میلادی تاکنون بدل خواهد شد.
روبل روسیه، پزوی کلمبیا و شیلی و رئال برزیل، در بین سایر واحدهای پولی از میانه ماه می پیشتاز بوده‌اند؛ به طوری‌که هرکدام بیش از 10 درصد کاهش ارزش داشته‌اند. دلار هنگ‌کنگ نیز که نرخ آن با دلار آمریکا تثبیت می‌شود، با 0.02 درصد، کمترین کاهش ارزش را تجربه کرده‌است.
اشباع بازار از کالاهای اساسی
کاهش ارزش واحدهای پولی تا دیروز (جمعه) ادامه یافت و ارزش روبل، پس از اعلام کاهش نرخ بهره ازسوی بانک مرکزی روسیه، در بازارهای نیویورک سه درصد کاهش یافت. روسیه در حال حاضر برای تقویت ذخایر ارزی خود، مبادلات خارجی خود با دلار را به حالت تعلیق درآورده است. همچنین، ارزش بات تایلند، روز گذشته به پایین‌ترین سطح 6 سال اخیر خود رسید ضمن اینکه رند آفریقای جنوبی نیز به پایین‌ترین ارزش خود در بیش از 10 سال گذشته رسید.
دلیل اصلی این کاهش ارزش پولی را به راحتی می‌توان یافت. نرخ بهره در ایالات متحده در آستانه افزایش است که این مساله قطعا سبب جذب سرمایه‌گذاران سراسر جهان خواهد شد. در همین حال، قیمت کالاهای اساسی که پیشرانه اصلی اقتصاد بسیاری از بازارهای نوظهور محسوب می‌شود، طی سال‌های اخیر روند کاهشی درپیش گرفته است.
ازسوی دیگر، «جانت یلن»، رییس فدرال‌رزرو، اخیرا اعلام کرده که با تقویت بازار کار، احتمالا نرخ بهره امسال افزایش یابد، که اقتصاددانان تاریخ این افزایش را به احتمال زیاد ماه سپتامبر تخمین می‌زنند. بنابراین، سود بیشتر در بازارهای آمریکا، از جذابیت سرمایه‌های پرخطرتر در بازارهای نوظهور برای سرمایه‌گذاران می‌کاهد ضمن اینکه اشباع بازارهای جهانی از کالاهای اساسی نظیر نفت و فلزات و همین‌طور کندی رشد اقتصادی چین، میزان تقاضا برای صادرات مواد خام را کاهش داده است.
دوران شکوفایی
«جیمز لرد»، استراتژیست بازارهای نوظهور جهان در موسسه «مورگان استنلی» می‌گوید: هنگامی که فدرال‌رزرو تصمیم به افزایش نرخ بهره بگیرد، بانک‌های مرکزی در بازارهای نوظهور تلاش می‌کنند با بی‌ثباتی پولی ناشی از این اقدام فدرال‌رزرو مقابله کنند. اما از آنجا که بسیاری از کشورهای جهان در دوران شکوفایی نتوانستند برای مصون ماندن اقتصادهای خود از چنین سقوط‌هایی، اصلاحات ساختاری را پیاده‌کنند، تلاش‌های بانک‌های مرکزی نیز کمکی به آنها نخواهد کرد.
«کریستین دی‌کلمنتی»، مدیر مالی موسسه «آلیانس برنشتین» می‌گوید: کشورهای صادرکننده نفت و مواد خام درحال سامان‌دهی دوباره واقعیت‌های جدید در بخش مالی خود هستند. وی افزود: سیاست‌های مالی و پولی می‌بایست به‌منظور برخی اصلاحات مالی، دوباره تنظیم شوند.
ذخایر خارجی
کشورهای درحال توسعه، با دراختیار داشتن رقم قابل توجه 7500 میلیارد دلار ذخایر ارزی خارجی، این ابزار را در اختیار دارند تا از تبدیل کاهش ارزش پولی به یک نارسایی جلوگیری کنند. «پابلو سیسیلینو»، مدیر مالی در موسسه سرمایه‌گذاری «استون هاربر» می‌گوید: تازمانی که نرخ برابری ارزی شناور باشد، بازارهای نوظهور از بحران جدی مصون خواهند بود.
او افزود: این یک تغییر اساسی و طولانی مدت در بازارهای نوظهور است که در آن باید فارغ از اینکه چه اتفاقی می‌افتد، درباره وضعیت کنونی خیالشان آسوده باشد.
بانک مرکزی مکزیک، روز پنجشنبه گذشته، اقدامات مداخله‌ای خود را گسترش داد و فروش روزانه دلار خود را به چهار برابر یعنی 200 میلیون دلار افزایش داد.
سقوط واقعی
درحالی‌که سیاستگذاران مکزیک، نرخ بهره پایه را در نرخ بی‌سابقه سه درصدی نگه داشته‌اند، مقامات مربوطه، تاریخ تصمیم‌گیری‌های خود را تغییر داده‌اند تا بتوانند در مقابل هرگونه افزایش نرخ بهره ازسوی فدرال رزرو به‌سرعت واکنش نشان دهند. طبق نظرسنجی‌های انجام شده ازسوی بلومبرگ، مکزیک به احتمال فراوان در سه‌ماهه سوم هزینه اوراق قرضه را افزایش خواهد داد. برزیل نیز که امسال با کاهش 21 درصدی پول ملی خود روبرو شده، در معرض از دست دادن اعتبار سرمایه‌گذاری خود است و نتوانسته حتی به چشم‌انداز تعریف شده مالی خود دست یابد. بانک مرکزی این کشور در روز چهارشنبه گذشته، نرخ اصلی بهره را به 14.25 درصد افزایش داد که این بیشترین افزایش در میان سایر اقتصادهای نوظهور محسوب می‌شود. بانک‌های مرکزی در سراسر آفریقا نیز به‌منظور کمک به حفظ ارزش پول ملی خود، به شکل قابل‌توجهی اقدام به افزایش نرخ بهره می‌کنند. کشورهای آفریقای جنوبی، اوگاندا، آنگولا، کنیا و غنا نیز امسال، برای کمک به مقابله با تورم، سیاست‌های پولی خود را تشدید کرده‌اند.
اما در مالزی، سیاستگذاران، با فروش ذخایر ارزی خارجی خود در جهت حمایت از ارزش رینگیت (واحد پول مالزی)، اقدامات مداخله‌جویانه دولت در نظام پولی را افزایش داده‌اند. ارزش رینگیت به پایین‌ترین سطح 16 سال اخیر خود رسیده‌است.
از ترکیه هم خبر می‌رسد که بانک مرکزی این کشور، پس از پایان دوره انبساط پولی که امسال به‌دنبال تضعیف لیر و افزایش تورم پیاده شد، نرخ بهره اصلی را بدون تغییر گذاشته است. موسسه اعتبارسنجی «استاندارد اند پورز» پیش‌بینی کرد این کشور طی 18 ماه آینده سیاست‌های سختگیرانه پولی خود را آغاز کند.
اما در کلمبیا، بانک مرکزی این کشور روز گذشته (جمعه)، از عدم تغییر نرخ اوراق قرضه پایه روی همان نرخ 4.5 درصد خبر داد. این اقدام بانک مرکزی کلمبیا درست برخلاف اقتصاد سست این کشور انجام می‌شود. ارزش پزوی کلمبیا امسال 17 درصد کاهش یافته‌است.
درحالی‌که رشد اقتصادی در اقتصادهای نوظهور رو به کندی است، بانک‌های مرکزی در این کشورها دریافته‌اند که تثبیت پولی مهم‌تر از احتمال سقوط اقتصادی ناشی از هزینه‌های استقراض است. جیمز لرد ضمن بیان این مطلب افزود: پول‌های ملی همچنان تحت فشار زیادی هستند، بنابراین مشاهده این اتفاق اندکی شدیدتر از آنچه که در سایر بانک‌های مرکز شاهد آن هستیم، مرا شگفت‌زده نمی‌کند. 
