کسری‌های دولت دامن خدمات اجتماعی را گرفت/کمیته امداد اولین قربانی

مرضیه محمودی: سرپرست کمیته امداد امام خمینی گفته است این نهاد به دلیل کسری بودجه قادر به پرداخت عیدی مددجویان نیست و حتی برای پرداخت مستمری اسفند ماه هم با مشکل مواجه است. دلیل کسری بودجه این سازمان را می‌توان در دو عامل جستجو کرد؛ یا کاهش بودجه مصوب دولتی یا کاهش کمک‌های مردمی.

مروری بر بودجه مصوب سال‌های گذشته این نهاد نشان می‌دهد که بودجه دولتی این نهاد در سال‌های گذشته نه‌تنها کاهش نیافته بلکه افزایش هم داشته است. بودجه این سازمان از 2.4 هزار میلیارد تومان سال 91 به 3.3 هزار میلیارد تومان در سال 93 رسیده که این اعداد نشان‌دهنده افزایش 900 میلیارد تومان در این دو سال بوده است.

پیشنهاد این نهاد برای بودجه سال 94 هم افزایش این رقم به چهار هزار میلیارد تومان است که هنوز در مجلس به تصویب نهایی نرسیده است. البته درصد افزایش این بودجه در سال‌های مختلف روند نوسانی داشته است. به نحوی که در سال 91 درصد افزایش این بودجه 25 درصد و در سال 92 درصد افزایش 10 درصد بوده است. در سال 93 این بودجه 21 درصد افزایش یافته و در سال 94 هم اگرچه پیشنهاد مسئولان این سازمان افزایش دو برابری بودجه بوده اما این بودجه در لایجه تنها هشت درصد افزایش یافته و رقم پیشنهادی آن چهار هزار میلیارد تومان بوده است.


اما فرضیه دیگر علت مشکل مالی کمیته امداد کاهش کمک‌های مردمی است. در اظهارات مقامات این سازمان یا کمیته امداد سایر استان‌های کشور نه تنها هیچ خبری مبنی بر کاهش کمک‌های مردمی عنوان نشده، بلکه خبرها حاکی از افزایش کمک‌های مردمی به این نهاد است. در سایت رسمی این سازمان هم آماری از میزان کمک‌های مردمی و تعداد صندوق صدقات موجود در استان‌ها وجود دارد. آماری که متعلق به سال 90 است و نشان می‌دهد تا پایان سال 90، شش میلیون و 678 هزار صندوق صدقات در نقاط مختلف ایران نصب‌شده و به ازای هر 11 نفر یک صندوق صدقه وجود دارد.

همچنین به گزارش رسمی خود این سازمان مجموع کمک‌های جمع شده از سال 63 تا سال 90 از صندوق‌های صدقات 860 میلیارد تومان بوده است که نشان‌دهنده روند صعودی کمک‌های مردمی به این نهاد است. اما در این میان برخی دستبرد‌ها به صندوق‌های صدقات و خالی کردن این صندوق‌ها توسط برخی افراد را نمی‌توان در کاهش حجم کمک‌های مردمی نادیده گرفت. البته خود این سازمان مدعی است 94 درصد از صندوق‌های کمیته امداد کوچک و در نهادها و ادارات و خانه‌ها نصب شده و تعداد کمتری در معابر عمومی است. پس شاید بتواند فرضیه کم شدن کمک‌های مردمی را با کمی ترید، رد کرد و علت اصلی کمبود اعتبارات را تخصیص نیافتن بودجه مصوب این سازمان توسط دولت عنوان کرد.

مرور اظهارات مقامات این نهاد هم نشان می‌دهد دولت اگرچه بودجه مصوب را کاهش نداده است، اما در عمل بخشی از این بودجه مصوب تخصیص داده نمی‌شود و همین عاملی است برای کسری بودجه این سازمان. حسین انواری هم در گفت‌وگو با خانه ملت گفته بود در سال جاری تاکنون بیش از 500 میلیارد تومان از اعتبارات تصویب شده این نهاد در سال 93، پرداخت نشده است. این نشان می‌دهد دولت اگرچه روی کاغذ بودجه‌ حمایت‌های اجتماعی را کاهش نداده اما در عمل این بودجه تخصیص نیافته و شاید تخصیص نیافتن این بودجه در این ماه‌ها اولین رفتار دولت پس از مواجه شدن با کسری‌های بودجه نفتی کشور باشد. نشانه‌ای که نگرانی از کاهش بودجه حمایت‌های اجتماعی را در سال آتی هم افزایش می‌دهد.

نیاز 430 میلیاردی کمیته امداد

به گفته انواری تعداد مددجویان و مستمری‌بگیران دائمی این نهاد حدود چهار میلیون و 300 نفر است که به هرکدام از این افراد بر اساس تعداد افراد خانوار مستمری ماهانه‌ای تعلق می‌گیرد. مستمری خانوارهای تک نفره 53 هزار تومان، دو نفره 60 هزار تومان، سه نفره 71 هزار تومان، چهار نفره 82 هزار تومان و خانوارهای بالای پنج نفر هم ماهانه 100 هزار تومان مستمری می‌گیرند. با فرض اینکه این نهاد قرار باشد به همه افراد تحت پوشش خود در ماه اسفند 100 هزار تومان مستمری بدهد و با فرض چهار میلیون و 300 هزار نفر مستمری‌بگیر، مجموع اعتباری که این نهاد اکنون به آن نیاز دارد در مجموع 430 میلیارد تومان است. رقمی نه چندان بالا که تامین اعتبار آن نباید برای دولت کار دشواری باشد مگر اینکه در ماه‌های اخیر کاهش قیمت نفت دولت را چنان در تنگنای کسری بودجه قرار داده باشد که دولت اولویت خود را تامین هزینه‌های جاری قرار داده باشد و نه وظایف حمایتی و اجتماعی.

این در حالیست که در دولت سابق رفتار دولت پس از مواجه شدن با کسری تخصیص ندادن بودجه‌های عمرانی کشور بوده اما به نظر می‌رسد رفتار دولت یازدهم با دولت سابق کمی متفاوت است.
​