بازنشسته‌ها بیشتر چه مشاغلی را تصاحب کرده‌اند؟
به گزارش اقتصادنیوز، در آخرین سرشماری نفوس و مسکن سال 90، نرخ مشارکت اقتصادی سالمندان در یک روند افزایشی به 21.15 درصد و نرخ بیکاری در یک روند نزولی به ۰.۹۷ درصد رسیده است. آماری که نشان می‌دهد موج جدیدی از بازگشت سالمندان به بازار کار آغاز شده است.
با مروری بر آمار افزایش استخدام مجدد سالمندان، دو سوال اصلی مطرح می‌شود ؛ اول اینکه چرا تمایل بازنشسته‌ها به استخدام مجدد و بازگشت به بازار کار بیشتر شده است و دیگری آنکه ادامه این موج چه تاثیری بر بازار کار جوانان جویای کار می‌گذارد؟
آمارها هم نشان می‌دهد نرخ مشارکت اقتصادی در میان سالمندان افزایش یافته است و هم نرخ بیکاری. در سرشماری سال 90، ۲۱.۱۵ درصد از سالمندان در فعالیت‌های اقتصادی مشارکت داشته یا خواهان مشارکت هستند. میزان مشارکت اقتصادی سالمندان در مناطق روستایی به مراتب بیش از مناطق شهری است. بررسی آمارهای سال 55 تا 90 هم نشان می‌دهد نرخ بیکاری در میان سالمندان در فاصله سال‌های 65 تا 90 کاهش یافته و از 16.82 به۰.۹۷ درصد در سال ۹۰ رسیده است. این یعنی نرخ بیکاری سالمندان به شدت کاهش یافته و میزان جذب آنان در بازارهای کاری افزایش داشته است.
علی مزیکی، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با اقتصادنیوز در توضیح دلیل بازگشت سالمندان به بازار کار دو عامل را عنوان می‌کند. به گفته وی، نبودن نظام تامین اجتماعی مطلوب و عدم حمایت‌های مالی کافی از سالمندان سبب می‌شود آنان بعد از دوره بازنشستگی مجددا تمایل داشته باشند به بازار کار بازگردند. از طرفی به دلیل مشکلات اقتصادی درجه وابستگی خانوارها به نان‌آور اصلی بسیار بالاست و افرادی که به سن بازنشستگی می‌رسند به دلیل افزایش هزینه‌های زندگی و پایین بود حقوق دوران بازنشستگی چاره‌ای جز بازگشت به بازار کار ندارند.
البته به گفته مزیکی این یک تمایل یک طرفه نیست. کارفرمایان هم در مواردی تمایل دارند از نیروهای بازنشسته استفاده کنند. تجربه کاری و نبود نیاز به بیمه کردن این افراد دو عامل مهم است. از طرف دیگر بازنشسته‌ها در مقایسه با جوانان حاضرند در مقابل دریافت حقوق کمتری کار کنند. همین مزایای استخدام بازنشسته‌ها این نگرانی را ایجاد می‌کند که مبادا بازنشسته‌ها فرصت‌های شغلی جوانان را از آنان بگیرند و روند افزایشی بیکاری در میان جوانان بیشتر شود.
اما چند نکته قابل توجه در اشتغال مجدد بازنشسته‌ها وجود دارد که نشان می‌دهد نگرانی از بابت تصاحب فرصت‌هاش شغلی جوانان چندان به جا نیست. سه درصد بازنشستگان معادل ۹۰۰ هزار نفر در بخش عمومی اقتصاد مشغول هستند که از سوی دولت دعوت به کار شده و دارای مشاغل قانون‌گذاری، مقامات عالی رتبه، مدیران و متخصصان هستند. آگهی‌های استخدامی اخیر بانک‌ها هم در همین زمره جای می‌گیرد. اواسط فرودین برخی از بانک‌ها آگهی استخدامی منتشر کردند که در آن برخی از مشاغل مدیریتی شعب را برای بازنشسته‌های مشاغل خاص خالی گذاشته بود و باقی فرصت‌ها مربوط به جوانان بود.
از طرف دیگر آمارها نشان می‌دهد میزان اشتغال مجدد سالمندان در مشاغل کشاورزی بیش از مشاغل خدماتی و صنعتی است. بر اساس آمار در سال ۹۰ تقریبا ۷۲ درصد شاغلان بازنشسته در بخش کشاورزی و ۲۵ درصد از آنان در بخش‌های صنعت و خدمات مشغول به فعالیت بوده‌اند که سهم صنعت از همه مشاغل کمتر و ۷.۰۷ درصد است. همچنین تعداد شاغلان فعال در بخش کشاورزی در روستاها دو برابر مناطق شهری است
از سوی دیگر آمارها نشان می‌دهد در چند دهه گذشته تعداد بازنشسته‌های شاغل در بخش کشاورزی آن هم در روستاها به شدت افزایش یافته و در مقابل از تعداد بازنشسته‌ها در مشاغل صنعتی کاسته شده است. نسبت سالمندان شاغل در بخش کشاورزی از ۶۰.۱۱ درصد در سال ۵۵ به ۷۲.۰۹ درصد در سال ۹۰ رسیده است و این میزان در روستاها هم بیشتر از شهرها بوده است. از طرفی نسبت سالمندان شاغل در بخش صنعت از ۱۵.۹۰ درصد در سال ۵۵ به ۷.۰۷ درصد در سال ۹۰ رسیده که در سال‌های ۱۳۷۵-۱۳۹۰ روند کاهشی داشته است، بر این اساس آمارها نشان می‌دهد بازنشسته‌ها بیشتر مشاغلی را تصاحب کرده‌اند که تقاضایی از سوی جوانان برای آن وجود ندارد. مانند کشاورزی در روستا که شاید آخرین گزینه اشتغال جوانان تحصیلکرده بیکار هم نباشد. به همین دلیل نمی‌توان گفت بازنشسته‌ها فرصت شغلی چندانی را از جوانان می‌گیرند.
از طرفی این نگرانی درمورد زنان هم بسیار کمتر است. چون تعداد زنانی که بعد از سن بازنشستگی مجدداً به بازار کار باز می‌گردند و حتی تمایل به بازگشت دارند بسیار کم است و در سال میزان مشارکت اقتصادی مردان بازنشسته ۹۰ تقریباً هفت برابر میزان مشارکت اقتصادی زنان سالمند است.
