روابط غیرسیاسی ایران - آمریکا در 2 سال گذشته چگونه بوده است؟ / تلاش‌های غیردیپلماتیک 2 کشور برای برقراری رابطه بیشتر
به گزارش اقتصادنیوز، از زمان روی کار آمدن دولت یازدهم تاکنون رابطه با آمریکا در شکل‌های مختلفی نمود پیدا کرده و دو طرف تلاش‌هایی برای آب کردن یخ روابط میان کشورها داشته‌اند و اکنون آخرین اخبار از سفر یک هیات بلند پایه علمی آمریکایی به ایران حکایت میکند که در پی برقراری روابط علمی میان این دو کشور است.
«موسسه بین‌المللی تعلیم و تربیت»، مستقر در نیویورک، اعلام کرده که هفته گذشته یک هیات بلندپایه از نمایندگان ارشد موسسات آموزش عالی آمریکا با سفر به تهران با نمایندگان 13 دانشگاه و موسسه علمی ایران برای افزایش همکاری‌های دانشگاهی بین دو کشور گفت‌وگو کردند.
این موسسه در بیانیه‌ای که روز پنجشنبه روی وب‌سایت خود قرار داده از یک طرح ابتکاری جدید موسوم به «طرح آموزش عالی ایران» برای گسترش گفت‌وگوی علمی بین ایران و آمریکا خبر داده است. هیئت مذکور شامل نمایندگانی از دانشگاه‌های «بال»، «پیتزر»، «راتگرز»، دانشگاه ابالتی نیوجرسی، دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و دانشگاه ایالتی «وین» و همچنین نمایندگان بلندپایه موسسه بین‌المللی تعلیم و تربیت بوده‌اند. ریاست این هیئت را دکتر «آلن گودمن» رئیس و مدیر عامل اجرایی موسسه بین‌المللی تعلیم و تربیت بر عهده داشته است.
دکتر «آلن گودمن» در بیانیه‌ای اعلام کرد: «دیپلماسی آموزشی در صدر تلاش‌ها برای باز کردن باب گفت‌وگو میان دو کشور، حتی قبل از احیای کامل روابط دیپلماتیک قرار دارد.» در ادامه این بیانیه آمده است: «این رویکرد درباره چین و ویتنام هم مورد استفاده قرار گرفته و موسسه بین‌المللی تعلیم و تربیت در سال‌های گذشته، ابتدا درباره میانمار و کوبا و اکنون درباره ایران پیشرو تلاش‌هایی از این دست بوده است.» موسسه بین‌المللی تعلیم و تربیت همچنین اضافه کرده اعضای این هیات با مقام‌های وزارت علوم و تحقیقات ایران هم دیدار کرده‌اند.
اما این نخستین تلاش غیردیپلماتیک دو کشور برای برقراری رابطه نیست. چندی پیش بود که خبر سفر یک هیات 22 نفره از تجار و بازرگانان آمریکایی در رسانه‌ها منتشر شد. اخباری که نشان می‌داد هیاتی از تجار و بازرگانان آمریکایی در قالب یک هیات توریستی به ایران سفر کرده‌اند و ضمن بازدید از برخی شهرهای ایران، دیدارهایی هم در تهران داشته‌اند تا فضای اقتصادی ایران را بررسی کنند. اگرچه اخبار نشان می‌داد این تجار بیشتر در پی آن بوده‌اند که افکار عمومی و فضای ایران را بررسی کنند.
در همین حال هیچ مقام رسمی دیدار رسمی با این هیات بازرگانی را نپذیرفت اما اخباری که رسانه‌های آمریکا منتشر کردند بیانگر دیدگاه مثبت این بازرگانان توریست به ایران بود. بعد از سفر این هیات بازرگانی، تعدادی از بانوان ایرانی به دعوت یکی از موسسات آمریکایی سفر چند روزه‌ای به آمریکا رفتند. اگرچه حمید حسینی، عضو اتاق تهران در گفت‌وگو با تجارت فردا گفته بود سفر بانوان ایرانی به دعوت مقامات رسمی آمریکایی نبوده اما آن طور که اخبار رسمی تایید کرده این سفر از جانب یک موسسه علمی و آموزشی ترتیب داده شده بود تا زمینه همکاری‌های متقابل فراهم شود.
بر این اساس، هدف این سفر این بود که خارج از روابط دیپلماتیک، زمینه‌های همکاری علمی و اقتصادی میان دو کشور فراهم شود و این سفرها به بهبود فضای میان دو کشور کمک کند و به ایجاد اعتماد میان دو کشور و بهبود افکار عمومی بینجامد.
پیش‌تر از این سفرها هم موضوع ایجاد خط هوایی و پرواز مستقیم تهران- واشنگتن مطرح شده بود. البته این پیشنهاد پیش از جدی شدن مذاکرات هسته‌ای بود. از همان آغاز روی کار آمدن دولت یازدهم و به محض اولین مذاکرات امیدبخش هسته‌ای، معاون وزیر راه از برقراری پرواز مستقیم میان ایران و آمریکا خبر داده بود. بعد از آن وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد به زودی خبر قطعی را در مورد امکان اجرایی شدن یا نشدن این خط هوایی اعلام میکند. از سال 92 به این سو این موضوع در وزارت راه مسکوت ماند. تا آن که اکبر ترکان، مشاور رئیس جمهور مجددا پرونده پرواز مستقیم میان ایران و آمریکا را باز کرد. اما منابع خبری در وزارت راه در گفت‌وگو با اقتصادنیوز اعلام کردند پرواز مستقیم ایران - آمریکا از دستور کار خارج شده است و هنوز خبری از ایجاد خطوط هوایی نیست و احتمالا این موضوع به نتیجه مذاکرات گره خورده است.
ایجاد اتاق بازرگانی ایران و آمریکا هم از جمله دیگر تلاش‌های بازرگانان ایرانی برای برقراری ارتباط با آمریکا بوده است. مدت‌ها پیش و از سال 92 موضوع تشکیل اتاق مشترک ایران و آمریکا در میان تجار و بازرگانان ایرانی مطرح شد. تشکیل این اتاق گامی در راستای ایجاد روابط تجاری میان دو کشور بود. با وجود تایید و تکذیب‌های بسیار در خصوص تشکیل این اتاق، در نهایت سال گذشته محمد مهدی بهکیش، دبیر کل کمیته ایرانی اتاق بازرگانی بین‌المللی گفت: تشکیل اتاق بازرگانی مشترک ایران و آمریکا پس از لغو تحریم‌ها امکانپذیر است. وی گفته بود پس از حل شدن جریان تحریم‌ها در صورت صلاحدید هیات رئیسه اتاق بازرگانی ایران می‌توان اتاق مشترک بازرگانی ایران و آمریکا را با اتکا نقطه تماس گسترده ICC تشکیل داد اما تا لغو تحریم‌ها ایجاد اتاق مشترک بی‌فایده است و ما فقط مقدمات کار را فراهم کرده‌ایم.
اکنون هم خبرها حاکی از آن است که یک هیأت بلندپایه دانشگاهی آمریکا به ایران سفر کرده‌اند و دیدارهایی با مقامات وزارت علوم و تحقیقات ایران هم داشته‌اند تا مقدمات روابط علمی میان دو کشور را فراهم کنند. باید دید در آینده این اشکال روابط دو کشور به کجا می‌رسد و آیا امکان برقراری روابط بیشتر از میزان فعلی در حوزه اقتصادی دو کشور میسر است؟
