جنجال مجادله آماری/عادل آذر چه پاسخی به منتقدان نرخ رشد اقتصادی داد؟
به گزارش اقتصادنیوز، مرکز آمار بالاخره بعد از گذشت پنج ماه انتظار برای اعلام نرخ رشد اقتصادی فصل بهار سال جاری، در گزارشی نرخ رشد اقتصادی شش ماهه اول سال جاری را اعلام کرد. گزارشی که نشان می‌داد نرخ رشد اقتصادی در شش ماهه اول سال جاری یک درصد مثبت است. نرخ رشد اقتصادی بخش صنعت منفی 1.1 درصد، بخش کشاورزی 5.7 و خدمات 4.5 درصد است. اما یک نکته در انتشار آمار وجود داشت؛ در این گزارش مشخص نشده بود که آیا نرخ رشد اقتصادی یک درصدی اعلام شده با احتساب نفت است یا بدون آن. نکته دیگر آنکه گزارش به جای اعلام نرخ رشد اقتصادی سه ماهه، نرخ رشد شش ماهه را اعلام می‌کرد. ابهام در آمار و کلی بودن آن هم مساله دیگری بود که کارشناسان به آن انتقاد کردند.
حال رئیس مرکز آمار در گفت‌وگو با ایرنا پاسخ منتقدان نرخ رشد اقتصادی نیم سال اول را داده است. پاسخی که به نظر می‌رسد هم کارشناسان متقدی را در بر می‌گیرد که این روزها در گفت‌وگوهای مطبوعاتی به آمار نقد وارد کرده‌اند و هم مرکز پژوهش‌ها را که در گزارشی مفصل و مستند به نحوه آماردهی این مرکز انتقاد جدی وارد کرده است. آذر هم سعی کرده پاسخ این انتقادات را بدهد.
مرکز پژوهش‌ها در گزارش خود نوشته بود: «اینکه در یک سال، بانک مرکزی نرخ رشد اقتصادی را اعلام کرده و در سال بعد آن نهاد سکوت کرده و مرکز آمار ایران آمار نرخ رشد اقتصادی اعلام کند، در نهایت ذهن کارشناسان اقتصادی را مشوش کرده و موجبات انحراف سیاستگذاران را فراهم می کند و زیان های جبران ناپذیری به اقتصاد ملی تحمیل می کند». اما عادل آذر گفته به نظر قانون، مرجع رسمی آمارهای رسمی کشور از جمله آمار مربوط به نرخ رشد اقتصادی کشور، مرکز آمار ایران است. آذر تاکید کرده: به‌جز مرکز آمار ایران، هیچ مرجعی و هیچ شخصی توان این را ندارد که کل اقتصاد ایران را رصد کند. امکان انجام محسابات آماری غیر از مرکز آمار ایران، از عهده هر مرجع دیگری خارج است.
اما انتقاد مرکز پژوهش‌ها تنها محدود به تغییر متولی آماری نیست. این مرکز به نحوه انتشار گزارش نرخ رشد اقتصادی هم انتقاد و اعلام کرده است: «مرکز آمار ایران اخیرا با انتشار گزارش یک صفحه‌ای، نرخ رشد محصول ناخالص داخلی شش ماهه اول سال 1394 را یک درصد اعلام کرد اما بدون آنکه اعداد و ارقام مبنای محاسبه آن مشخص باشد. به عبارت دیگر ممکن است رقم مبنای محاسبه نرخ رشد مرکز آمار ایران از رقم شش ماهه اول اعلامی توسط بانک مرکزی کمتر باشد. آن گاه تکلیف چیست؟ آیا رشد مثبت وجود داشته است یا منفی؟ در نتیجه انتشار آمار در یک صفحه بدون ارائه مستندات پشتیبان، اجحاف در حق ذهن‌های درگیر در این مساله است.»
اما عادل آذر پاسخ این انتقاد را هم داده و گفته است: «رقم اعلام شده برای رشد اقتصادی شش ماه نخست سال جاری، مربوط به سه بخش اصلی شامل کشاورزی، صنعت و خدمات است که هرکدام از این سه بخش، به تعداد زیادی از زیرگروه های مختلف تقسیم می‌شوند.» همچنین وی گفته اکنون آمار به این صورت منتشر شده است اما «در پایان سال که رقم مربوط به رشد اقتصادی کل سال را اعلام می‌کنیم، کارشناسان می‌توانند برای مطالعات و محاسبات خود، به آمارهای جزئی نیز دسترسی داشته باشند.»
عادل آذر انتقاد به زمان ارائه آمار و تبدیل آن از سه یه شش ماه را هم پاسخ داده و گفته است: «قبلا نرخ رشد اقتصادی در کشور بصورت سالانه اعلام می شد و تا کنون در سیستم اعلام نرخ رشد اقتصادی، سیستم اعلام فصلی نبوده است. اما رییس جمهوری در آغاز دولت خود تاکید داشت، برای اینکه راحت تر بتوان وضعیت اقتصاد کشور را رصد کرد، نباید منتظر اعلام نرخ رشد اقتصادی سالانه بمانیم و مطالبه دولت این بود که نرخ رشد اقتصادی بصورت فصلی اعلام شود اما واقعیت این است که یک فصل، زمان بسیار کوتاهی برای محاسبه نرخ رشد اقتصادی است. به همین دلیل، اکنون دولت به این اجماع رسیده است که نرخ رشد اقتصادی بصورت شش ماهه محاسبه شود و اخیرا نیز نرخ رشد شش ماه نخست سال جاری، بصورت کلی، یک درصد اعلام شد.»
البته عادل آذر توضیح نداد چرا اکنون که بانک مرکزی گفته نرخ رشد اقتصادی فصل بهار منفی شده این مرکز و دولت در یک اقدام هماهنگ به این نتیجه رسیدند که نرخ رشد اقتصادی را شش ماهه اعلام کنند. آذر از کارشناسان اقتصادی هم خواسته «در بررسی‌ها، مطالعات و اظهار نظرهای خود، کل رشد را در نظر بگیرند، چرا که مرکز آمار کل رشد را اعلام کرده است.»
