2 سناریوی پیچیده برای فولادسازان / افزایش تولید فولاد؛ 40 یا 55 میلیون تن؟

فریبا رسولی: طبق سند چشم انداز، برای توسعه صنعت فولاد قرار بر این است که میزان تولید فولاد به 55 میلیون تن برسد. این در حالی است که در حال حاضر با بررسی شرایط موجود چنین میزان تولیدی غیرقابل تحقق به نظر می رسد.

سناریوی اول؛ 55 میلیون تن
به گزارش «اقتصادنیوز»، با توجه به اینکه ایران با تولید حدود 15.5 براساس آمار سال 2013 در جایگاه پانزدهمین تولید کننده بزرگ فولاد جهان قرار دارد، دستیابی صنعت فولاد به 55 میلیون تن جدای اینکه امری غیر منطقی به نظر می رسد، گویا خارج از توان فولادسازان کشور هم محسوب می‌شود.

فولادی‌ها بر این عقیده هستند که در این سند اعدادی بین 30 تا 55 میلیون تن برای تولید فولاد در نظر گرفته شده در حالی که فقط تولید 36 میلیون تن انتظار می‌رود. به همین دلیل اگر خواهان تولید 55 میلیون تن فولاد هستیم باید با نرخ رشد 11 درصدی پیش برویم که این 
بسیار دشوار به نظر می‌رسد.

از سویی اگر در این سناریو نرخ رشد را در سال 1404، معادل هشت درصد در نظر بگیریم، 340 میلیون تن سنگ آهن و اگر در سناریوی دوم نرخ رشد 11 درصد در نظر بگیریم به 90 میلیون تن سنگ آهن نیاز است.

بر این اساس، به نظر می‌رسد با توجه به شرایط موجود برای تعیین برنامه توسعه 1404 بیشتر باید از تسهیلات دولتی و سهیم شدن در زنجیره ارزش استفاده کرد.

سناریوی دوم؛ 40 میلیون تن
چندی پیش رئیس ایمیدرو رقم تازه‌ای از میزان تولید فولاد اعلام کرد. او در یک اجلاس سالانه انجمن فولاد از تولید 40 میلیون تن فولاد در چهار سال آینده خبر داد، این در حالی است که 40 میلیون تن هم از نظر کارشناسان خارج از دسترس است.

البته آنها بر این باورند که اگرچه رشد اقتصادی‌ در سال های اخیر متوقف شد ولی رشد هفت‌درصدی تولید فولاد همچنان حفظ شد. البته این تنها در خصوص تولید فولاد خام تحقق یافته؛ چرا که فولادسازان در تولید محصول نهایی کمی محافظه‌کارانه‌تر عمل کرده‌‌اند، تا بیشتر از نیاز تولید صورت نگیرد. اما از رویی دیگر در تولید فولاد خام محافظه‌کارانه عمل نشده است؛ تا جایی که در این چند سال اخیر تولید فولاد خام سالانه حدود هفت درصد رشد تجربه کرده و این روند در حال شدت گرفتن است.

بنابراین انتظار می‌رود با فعال‌سازی طرح‌های استانی و برطرف کردن مشکل فاینانس آنها در یکی دو سال آینده این واحدهای کوچک تولیدی به مرحله نصب و راه‌اندازی برسند؛ تا جایی که مجموع ظرفیت تولید فولاد کشور به موازات اهداف ایمیدرو به 40 میلیون تن برسد.

در حال حاضر حدود 9 میلیون تن فولاد مربوط به دستاورد طرح‌های استانی فولاد و نزدیک به 12 میلیون تن مربوط به طرح‌های دیگری است که در اختیار شرکت‌های بزرگ دیگری در مناطقی مانند یزد، اصفهان، خراسان، هرمزگان، خوزستان و آذربایجان در حال اجراست.

بر این اساس، طبق برنامه‌ریزی‌هایی که صورت گرفته قرار است در سه، چهار سال آینده حداقل 20 میلیون تن به ظرفیت تولید فولاد افزوده شود که این هدف در گروی آن است که زیرساخت‌های مورد نظر در صنعت فولاد تقویت شوند تا تضعیف آن برای این صنعت یک تهدید بزرگ محسوب نشود.

از منظری دیگر با توجه به اینکه اخیرا سهم ایران از بازار جهانی صادرات در سنگ آهن از 1.7 به 0.9 درصد رسیده است، می‌توان حتمال داد بحران جامعه سنگ آهن بر صنعت فولاد نیز بی‌تاثیر نبوده و پای سنگ آهن در تضعیف تولید فولاد همچنان در میان است.

اگر این دو سناریوی مورد اشاره دستخوش تغییرات دیگری نشود و رقم کلان تازه‌ای از تولید در سال‌های آینده عنوان نشود شاید فولادسازان به منطقی درست از تولید برسند که با کدامیک از برنامه‌های تولید می‌توانند خود را همگام کنند، 55 میلیون یا 40 میلیون تن؟ در شرایطی که زیرساخت‌هایی اصلی فولاد مانند آب، برق و گاز سخت تامین می‌شود، چگونه می‌توان انتظار داشت به هر دو میزان تولید رسید؟