اکتشاف «عناصر نادر خاکی» کلید خورد

به گزارش «اقتصادنیوز»، می‌گویند «عناصر نادر خاکی» ارزشمندتر از طلا هستند. اگرچه کارشناسان حوزه معدن عمر فلزات خاکی نادر را مربوط به 50 سال گذشته می‌دانند، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد مصرف این عناصر با توجه به رشد فزاینده صنایع خودرو، الکترونیک، مخابرات، کامپیوتر و تجهیزات قابل حمل و کاربرد آنها در زمینه‌ ساخت کاتالیست‌های آلایندگی اتومبیل‌ها، آهن‌رباهای دائمی و باتری‌های قابل شارژ و هم‌چنین سوددهی کلان این صنعت، اینگونه تلقی می‌شود که کشورهای نوپای صنعتی، ناگزیر به استفاده‌ هرچه بیشتر از این عناصر خواهند بود؛ به‌طوری که میزان مصرف این عناصر را می‌توان به‌عنوان شاخص رشد صنعتی کشورها یاد کرد.

از این رو همواره فعالان معدنی و کارشناسان دستیابی به این عناصر را پیشنهاد دادند تا پی‌جویی و بررسی دقیق اکتشافی در این زمینه به طور سیستماتیک آغاز شود؛ چرا که طبق مطالعات و شواهد موجود، نشانه‌هایی از وجود ذخایر این عناصر خاکی در ناحیه بافق دیده شده است.

اگرچه در گزارش پیش‌ امکان‌سنجی برای شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری نهاد پژوهشی وابسته به مجلس تنها به انواع عناصر نادر خاکی استان تهران اشاره شده بود، اما ذخایر معدنی فسفات، سلستین و ... را می‌توان در خاک استان‌های دیگر هم پی‌جویی کرد.

فعالان معدنی بر این عقیده هستند که با استخراج و فراوری معادن این دسته فلزات می‌توان در زمینه تولیدات محصولات صنعتی قدم برداشت و تا حد امکان نیاز داخلی کشور را برآورده کرد. حتی آنها صادرات این عناصر را هم امری قابل اجرا دانسته‌اند.

به گزارش ایمیدرو، با این حال رئیس هیات عامل ایمیدرو هم به تازگی از مطالعات اکتشافی معادن برای شناسایی عناصر نادر خاکی در نقاط مختلف کشور خبر داد.

به گفته کرباسیان، با توجه به گرایش جامعه جهانی به سمت صنایع پیشرفته (هایتک) در زمینه‌هایی نظیر صنایع الکترونیک و مخابرات، خودرو سازی، کاتالیست‌ها، آهنرباهای دائمی، آلیاژهای متالورژی، فسفر سانس و رنگدانه، شیشه و سرامیک، هوا و فضا و غیره، تولید و مصرف عناصر نادر خاکی به عنوان مواد اولیه تولید محصولات با فناوری بالا، روند افزایشی به خود گرفته است و ایمیدرو نیز برای عقب نماندن از روند توسعه جهانی، با تدوین طرح عناصر نادر خاکی، موضوع شناخت پتانسیل‌ها و ذخایر بالقوه و بومی‌سازی تکنولوژی تولید این عناصر در کشور را از تیر ماه 93 آغاز کرده است.

مهدی کرباسیان درباره مطالعات امیدرو در این زمینه توضیح داد: ایمیدرو با توجه به وظیفه حاکمیتی خود، انجام مطالعات مذکور را شروع کرده تا پس از شناسایی و کشف ذخایر و سپس فرآوری و تولید آنها، بتوانیم نیاز داخلی را که با توجه به توسعه صنایع مدرن افزایش می‌یابد، تامین کنیم.

او افزود: کانسنگ ها و باطله های معادن آهن و فسفات هم از جمله منابع دارای عناصر نادر خاکی بوده و با استحصال همزمان آنها می توان ارزش افزوده بیشتری ایجاد کرد.

کرباسیان با بیان اینکه در همه شرکت‌های معدنی سنگ آهن تابعه ایمیدرو، موضوع نمونه‌گیری عناصر نادر روی باطله‌ها صورت گرفته است، گفت: مطالعات مربوط به میزان ذخیره این عناصر و همچنین، مطالعات فرآوری در مقیاس‌های آزمایشگاهی و نیمه صنعتی بر روی این ذخایر در حال انجام است.

او همچنین افزود: ایمیدرو برنامه‌ریزی‌های لازم را برای احداث نخستین کارخانه نیمه صنعتی و تحقیقاتی فرآوری عناصر نادر خاکی کشور انجام داده است.

کرباسیان همچنین افزود: بومی‌سازی و انتقال دانش و فناوری مربوط به فرآوری عناصر خاکی جزو برنامه‌های ایمیدرو است و پس از به نتیجه رسیدن مطالعات اولیه، این برنامه پیگیری خواهد شد. در بخش تولید کنسانتره نهایی عناصر نادر خاکی، از فناوری‌های روز خارجی استفاده می‌کنیم.

بنا بر این گزارش، عناصر نادر خاکی شامل 15 عنصر در گروه لانتانیدها (نظیر سریم، نئودیوم، ساماریم، پرومتیم، لانتان، گادولینیم و اربیم) و 2 عنصر اسکاندیم و ایتریم است که به دلیل ویژگی‌ها و مصارف خاص آنها، جزو عناصر نادر و استراتژیک معدنی است و قیمت برخی از این عناصر در هر کیلوگرم تا 7 هزار دلار می‌رسد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد، کشورهای روسیه، چین و آمریکا، بیشترین درصد تولید جهانی عناصر نادر خاکی را به خود اختصاص داده‌اند که کشور چین، با در اختیار داشتن بزرگ‌ترین ذخایر جهانی این عناصر از نظر کمیت و کیفیت، فرآوری و پالایش در رتبه نخست جهانی قرار گرفته است. استفاده از عناصر نادر خاکی را در کشورهای آمریکا، افغانستان، استرالیا، هند، کانادا و آفریقای جنوبی هم می‌توان مشاهده کرد.