تاثیر انتخاب موگرینی بر مذاکرات هسته ای ایران

به گزارش «اقتصاد نیوز» فدریکا موگرینی (Federica Mogherini) از فوریه 2014 تاکنون مسؤولیت وزارت خارجه ایتالیا را برعهده داشته و جانشین کاترین اشتون انگلیسی می شود که در سال 2009 به عنوان مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا انتخاب شد؛ نمایندگی گروه 1+5 در مذاکرات هسته ای با ایران یکی از مهمترین ماموریت های اشتون در جایگاه مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بود که به نظر می رسد از عهده انجام آن برآمده باشد.

مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و مذاکرات هسته ای ایران

 مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پستی است که نقشی مهم در پیشبرد مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه 1+5 دارد؛ بنابراین منتخب این پست باید شناخت کاملی از سیاست های ایران و جایگاه منطقه ای آن داشته باشد که به نظر می رسد کاترین اشتون مصداق بارزی از این تعریف باشد. بنابراین انتخاب جایگزین او امری حائز اهمیت برای ایران است. هرچند که قدرت های بزرگ جهانی تصمیم گرفته اند حداقل تا پایان ضرب الاجل نوامبر و دست یابی به توافق جامع هسته ای منتظر بمانند و با جایگزینی موگرینی به جای اشتون ریسک تعلیق و توقف مذاکرات را متحمل نشوند.

ایرانی ها همواره بر این موضوع تاکید کرده اند که کاترین اشتون -که پس از خاویر سولانا در قامت مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به فعالیت پرداخت- عملکرد قابل قبولی در قبال تحولات پرونده هسته ای ایران داشته است و بهتر است تا زمان نتیجه گیری از مذاکرات هسته ای در این سمت باقی بماند.

 او از جمله مقامات اروپایی بود که در همان نخستین روزهای انتخاب حسن روحانی از بهبود مناسبات ایران و اروپا سخن گفته و بر تعامل تهران و 1+5 تا زمان عادی سازی پرونده هسته ای کشورمان و دستیابی به توافق جامع هسته ای تاکید کرده بود.

 اما با این وجود موضوع هسته ای ایران همواره یکی از بهانه‌های عمده اروپا برای تعلیق و کاهش سطح روابط با ایران بوده است و در این میان اگر چه مقامات اروپایی به حق کشورمان در برخورداری از فناوری صلح آمیز هسته ای اذعان داشته اند، اما همانند آمریکا رویکرد عدم اعتماد را مطرح می‌کنند. اتحادیه اروپایی همواره خواستار گفتگو با ایران برای حل موضوع هسته‌ای و در نتیجه عادی سازی روابط بوده است؛ این در حالی است که برخی ازکشورهای اروپایی چون فرانسه، انگلیس و آلمان همواره از بانیان قطعنامه و تحریم های ضد ایرانی این اتحادیه و در مدل بزرگتر سازمان ملل بوده اند.

امری که سطوح مختلف رابطه با ایران را تحت تاثیر قرار داده و روزهای آفتابی مناسبات تهران با اعضای قاره سبز را بارانی کرده است. شاید بر همین اساس بود که اروپاییها تصمیم گرفتند تا در مذاکرات قدرت های بزرگ جهانی با ایران با انتخاب فردی کارآزموده در قامت مذاکره کننده ارشد 1+5 روح تازه ای در مناسبات دو جانبه بدمند؛ نتیجه مثبت این مذاکرات برای هر یک از طرفین اهمیت ویژه و استراتژیکی داشت و علاوه بر ارتقای موقعیت ایران در معادلات منطقه ای و بین المللی برای اتحادیه اروپایی نیز به منزله موفقیت در سیاست خارجی و امنیتی مشترک تلقی می شد.

احیای اعتماد از دست رفته در مناسبات ایران و اروپا

اعتمادسازی یکی از مهمترین محورها در هرگونه مذاکره با غرب و اتحادیه اروپایی است. طرفین باید نشانه‌هایی از علاقمندی به اعتماد سازی را اعلام کرده و تلاش کنند بر موارد مشترک و کمتر اختلاف برانگیز تکیه داشته باشند. موضوعی که در دوره مدیریتی کاترین اشتون تا حدودی محقق شد.

ایجاد امنیت نیز یکی دیگر از محورهای عمده در تنظیم رابطه با اروپا است. امنیت در ابعاد مختلف به عنوان مهمترین و عینی ترین نیاز و دغدغه مشترک ایران و اروپا یکی از مؤلفه‌های همکاری دوجانبه تلقی می‌گردد.

در شرایط حساس کنونی منطقه، اتحادیه اروپا به دنبال معرفی خود بعنوان یک بازیگر درجه اول سیاسی در سطح جهانی و منطقه ای در کنار قدرت‌های دیگر خصوصا آمریکا است و بدنبال یارگیری در بین کشورهای ذی نفوذ منطقه در راستای تقویت جایگاه خود است؛ لذا ایران می‌تواند با بهره برداری از این هدف و از طریق مذاکره و دیپلماسی ضمن کسب منافع خود به تعامل با اتحادیه بپردازد و از این طریق توازنی در رابطه با نفوذ آمریکا ایجاد کند.

استفاده از حسن روابط با اتحادیه و اعضای آن که در راستای بهبود روابط سیاسی و ارتقای مناسبات اقتصادی صورت می گیرد، موضوع دیگری است که باید به آن اشاره کرد. اتحادیه اروپا پیش از اعمال تحریم های سال 2010 یکی از بزرگترین شرکای تجاری ایران بوده که سطح روابط دو جانبه را همیشه در جایگاه قابل قبولی حفظ کرده است. اما با این حال پس از اعمال تحریم های جهانی و یکجانبه کشورهای اروپایی، آن را به کمترین میزان خود رساند. هرچند که با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید و در شش ماهه نخست سال 2014 با رشدی 11 درصدی نسبت به مدت زمان مشابه سال قبل آن را به 3.471 میلیارد یورو افزایش داد.

در حوزه سیاسی نیز اروپاییها بر آن شدند تا با تغییرات اعمال شده در بدنه اجرایی خود روند مذاکرات هسته ای ایران را تسریع بخشند. البته برخی بر این باورند که اعضای اروپایی گروه 1+5 بخش خنثای این گروه محسوب می شوند و نباید چندان به آنها اهمیت داد، اما تاریخ بیانگر این موضوع است که بی توجهی به این کشورها مصالح ملی ما را در برهه هایی چون مذاکرات ژنو از سوی کشوری چون فرانسه به چالش می کشد.