اعتماد به روس ها پاشنه آشیل مذاکرات هسته ای می شود؟

به گزارش «اقتصادنیوز» برگزاری نشست های متمادی و دوجانبه با قدرت های بزرگ جهانی بخش دیگری از تکاپوهای دولتمردان ایرانی برای رهایی از تحریم های تحمیل شده قدرت های بزرگ جهانی است. شاید برهمین اساس هم باشد که همزمان با طرح موضوع مذاکرات ایران و 1+5 در نیویورک بحث گفت و گوهای دوجانبه با آمریکا و روسیه نیز مطرح شد.

 رایزنی هایی که می تواند مسیر مذاکرات چندجانبه و روند دستیابی به توافق را مشخص کند. ابراز امیدواری نسبت به سود جستن از پتانسیل های روسیه نسبت به حل و فصل ابهامات پرونده هسته ای ایران موضوعی است که محمدجواد ظریف با تاکید بر آن می گوید: از مواضع مثبت دولت روسیه در موضوع هسته ای ایران تشکر می کنیم و امیدواریم با کمک دوستان روسی مسئله هسته ای ایران را به نتیجه برسانیم.

وزیرامورخارجه با طرح این موضوع که موضوع هسته‌ای وارد مرحله حساسی شده است، می افزاید: روسیه همواره نقش فعال و مثبتی در مذاکرات هسته‌ای داشته است و پس از صحبت‌ با آقای لاوروف، مسکو در حرکت به این سمت کمک خواهد کرد.

اظهارات ظریف درباره کمک های روسیه نسبت به نتیجه گیری از مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 در حالی بیان می شود که پیش از این عباس عراقچی مذاکره کننده ارشد هسته ای ایران اعلام داشته بود: مذاکرات دو جانبه قبل و بعد از گفت و گوها امری رایج است و همواره وجود داشته است. ما همیشه به طور متناوب با روسیه و چین مشورت کرده ایم و بر این اساس یا ما به مسکو و پکن رفته ایم یا آنها آمده اند.

سرمایه گذاری بر مناسبات ایران و روسیه از این دیدگاه نشات می گیرد که ما باید همواره روابط متناسبی با همپیمانان شرقی خود داشته باشیم. برهمین اساس هم بود که همزمان با انعقاد توافقنامه نخست هسته ای میان ایران و 1+5 مذاکراتی نیز برای مبادله 20 میلیارد دلاری کالا با نفت میان تهران و مسکو صورت گرفت.

با این حال کارشناسان معتقدند که روس‌ها همیشه از مشکلاتی که به واسطه اعمال تحریم ها برای ما ایجاد شده است سوء استفاده کرده اند و به این جهت، نباید چشم انداز دستیابی به توافق جامع هسته ای را با کمک های روسها ترسیم کرد. بهرام امیراحمدیان،کارشناس مسائل روسیه در گفت و گو با «اقتصادنیوز» تصریح می کند: اگر نزدیکی ما به روسها برای دور زدن کشورهای غربی و افزایش روابط با یکی دیگر از مغضوبین اروپاست که باید گفت مسیر نادرستی را انتخاب کرده ایم.

وی می افزاید: روسها دوستان قابل اعتمادی برای ما نیستند و ما نباید رابطه با غرب را قربانی ارتقای مناسبات با روسیه کنیم.این کارشناس مسائل روسیه با اشاره به مذاکرات ایران و مسکو در دستیابی به توافق برای مبادله نفت با کالا می گوید: این طرح به هیچ وجه کاربردی نیست؛ نه ما می توانیم جایگزین اتحادیه اروپا و آمریکا برای روسها شویم و نه روسها می توانند واسط مناسبی برای فروش نفت ما باشند.

رایزنی برای ساخت نیروگاه های جدید در ایران موضوع دیگری بود که در مذاکرات اخیر ظریف در مسکو پیگیری شد. این بحث همزمان با حضور وزیر امورخارجه در روسیه از سوی علی‌اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز بیان شد. وی با طرح این موضوع که هم‌اکنون معاونت انرژی اتمی در حال مذاکره با روسها پیرامون قرارداد ساخت نیروگاه های جدید میان ایران و روسیه است، اعلام می دارد: این قرارداد پیش از دیدار آقای پوتین و روحانی میان ایران و روسیه امضا خواهد شد.

مذاکره برای سپردن ساخت نیروگاه های جدید به روسها در حالی مطرح می شود که روسیه هنوز نیروگاه اتمی بوشهر را به طور کامل به ایران تحویل نداده است. ساخت این نیروگاه مهرماه سال پیش، با بیش از یک دهه تأخیر به پایان رسید، اما اعلام شد که تحویل کامل آن دو سال دیگر صورت می‌گیرد.

صادق زیباکلام در این رابطه می گوید:تجربه دولت آقای احمدی نژاد نشان داد که ما نباید همه تخم مرغ هایمان را در سبد روسها قرار دهیم والا با اقدامی شبیه آنچه در زمان تصویب قطعنامه های ضدایرانی مواجه شدیم، روبرو می شویم و به اصطلاح با سر به زمین می خوریم.

زیباکلام با طرح این موضوع که ما باید در ارتقای روابط با روسها قدری احتیاط کرده و اتحادیه اروپا را تحریک نکنیم، متذکر می شود: این امکان را هم در نظر بگیریم که اگر روسیه با اتحادیه اروپا به توافق رسید، ما می مانیم و اعتماد نابجایی که به روسها کرده ایم؛ حتی اگر روسها بگویند حاضرند امتیازات قابل توجهی به ما ارائه کنند معتقدم هیچ گاه این چنین نخواهد شد، ما نباید به آنها اعتماد کنیم.

غیرقابل اعتماد بودن روسها بحث امروز و دیروز ما نیست. تاریخ چندصدساله مناسبات دو کشور و معاهداتی چون گلستان و ترکمنچای نشان داده است که مقامات مسکو از هر فرصتی برای امتیاز گیری از ایران استفاده می کنند و در زمان های مورد نیاز ما را در برابر فشارهای بی امان بین المللی تنها می گذارند. تجربه صدور 6 قطعنامه تحریمی گویای این روایت است که روسها هیچ گاه دوستان قابل اعتمادی برای ما نبوده اند و نباید بر آنها تکیه کرد. هرچند که مقامات تهران عادت دارند که در زمان برگزاری مذاکرات چندجانبه دیدگاه تحلیلی مقامات کرملین را نیز جویا شوند.