سفارت های ایران و انگلیس همچنان سه قفله است

به گزارش «اقتصاد نیوز» به نقل از «تجارت فردا»، میدان فردوسی را که به سمت پایین می آیی حدفاصل چهارراه استانبول دیوارهای عریض و طویل ساختمانی را می بینی که علاوه بر سیستم های امنیتی یک مجموعه دیپلماتیک با انواع و اقسام ابزار و ادوات محافظتی چون سیم های خاردار محاصره شده است. بالای این دیوارها از خیابان بابی ساندز تا خیابان فردوسی محصور به ابزارآلاتی است که در هیچ یک از اماکن سیاسی و دیپلماتیک به چشم نمی خورد. اینجا ساختمان سفارت انگلیس است که روزی و روزگاری محل تجمع افرادی بود که برای دریافت روادید سفر به لندن از خروس خوان صبح تا ساعاتی پس از ظهر در برابرش صف می کشیدند هرچند که بعد از قطع مناسبات ایران و انگلیس دیگر خبری از این بروبیاها نیست.

سفارتی که دیگر سفارت نیست
تلفن های سفارت را که می گیرم مدام با بوق های ممتدی مواجه می شوم که حاکی از قطع ارتباط سیستم های پاسخگویی نمایندگی دولت انگلیس در تهران است. پس ناچار می شوم که برای طرح درخواست گفت و گو با "جای شارما"کاردار غیر مقیم بریتانیا در تهران راهی سفارت این کشور شوم. آدرس سفارت را کامل به خاطر نمی آورم پس پرسان پرسان راهی میدان فردوسی می شوم و از آنجا خیابان بابی ساندز را نشانم می دهند. خیابانی که به نام مبارز ایرلندی نامگذاری شده است؛ این خیابان در گذشته به نام وینستون چرچیل بود اما پس از روی کار آمدن انقلابیون ایرانی به بابی ساندز تغییر پیدا کرد؛ گفته می شود انگلیسی ها هم در اعتراض به این اقدام درب مذکور سفارت را تعطیل کرده و از درب خیابان فردوسی پاسخگوی مراجعه کننده ها هستند.

به درب سفارت که می رسم از طریق آیفون تصویری نصب شده بر دیوار سفارت خود را معرفی می کنم و دلیل حضورم در آن مکان را توضیح می دهم. فردی از پشت آیفون تاکید می کند که هیچ کس در سفارت پاسخگوی شما نیست اما با اصرارهای من قبول می کند که به مقابل درب بیاید. دیوار آهنین سفارت که کنار می رود دو نفر در برابرم ظاهر می شوند که خود را ماموران حراست از ساختمان نمایندگی انگلیس در تهران معرفی می کنند و متعجب هستند که چرا با وجود تعطیلی سفارت به این مکان مراجعه کرده ام.

به خاطر داشتم که محمدحسن حبیب‌الله‌زاده، کاردار غیر مقیم ایران در لندن چندی پیش خبر از بازگشایی سفارت انگلیس در تهران داده و گفته بود که هم‌اکنون مذاکرات برای بازگشایی کامل سفارتخانه‌های دو کشور در حال انجام است تا در آینده‌ای نزدیک این کار صورت بگیرد. با همین زمینه ذهنی زمان حضور "جای شارما" کاردار غیر مقیم بریتانیا در تهران را جویا شدم که مامورین حراست سفارت با نیشخندی گفتند: "اگر از زمان حضور او اطلاعی داشته باشیم هم به شما نمی گوییم.اصلا ما برای همین کار اینجا حضور داریم که شما امکان ارتباط گیری با کاردار انگلیس را نداشته باشید و اگر مصر برای انجام این دیدار هستید از طریق سایت سفارت درخواست خود را مطرح کنید."

اما سایت سفارت
اما سایت سفارت انگلیس که مامور حراست به آن اشاره کرد صفحه ای است تحت عنوان"انگلیس برای ایرانیان" که از زمان تعطیلی این سفارت در تهران کار خود را آغاز کرده است. این صفحه در بخش فوقانی خود به انعکاس مهمترین رویدادهای خبری ایران و انگلیس می پردازد و در قسمت "هدف ما" نیز مدعی شده است: "ایران به دنبال توانمندی در تسلیحات هسته ای است؛ ایران مسلح به سلاح هسته ای منجر به رقابت تسلیحات هسته ای و درگیری بیشتر در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا خواهد شد."

 صفحه مجازی سفارت انگلیس در تهران بخش هایی را نیز تحت عنوان "اولویت ها" با سرفصل های "ترویج حقوق بشر" و "نقش ایران در منطقه و فراتر از آن" دارد.

ویلیام هیگ وزیر خارجه وقت انگلیس در یک فیلم ویدیویی کوتاه که برای راه اندازی این پایگاه اینترنتی تهیه شده از مردم ایران خواسته که به این سایت مراجعه کرده و از اخبار و گزارش های آن استفاده کنند. البته پایگاه اطلاع رسانی که هم اکنون به عنوان مرجع ارتباط دولتمردان انگلیسی با ایرانیان تعبیه شده است بسیار متفاوت با صفحه ای است که در گذشته تحت عنوان سایت سفارت انگلیس در ایران فعال بود. این سایت با افزایش تنش های تهران و لندن در حوادث پس از انتخابات سال 88 و به دنبال انتشار یاداشتی از سایمون گس، سفیر وقت بریتانیا در تهران تعطیل شد.

 یادداشت دردسرساز آقای سفیر
سایمون گس، سفیر انگلیس در تهران به بهانه روز جهانی حقوق بشر، در یادداشتی وضعیت حقوق بشر در ایران را زیر سوال برده بود. وی 18 آذر (9 دسامبر) در یادداشتی با عنوان «جرم نسرین ستوده، دفاع شجاعانه است» که در سایت سفارت بریتانیا در تهران منتشر شد، نوشت که از سال گذشته تاکنون مدافعان حقوق بشر مورد آزار و اذیت قرار گرفته و زندانی شده‌اند؛ یک نمونه از آنها نسرین ستوده است.

پس از رسانه‌ای شدن این یادداشت که با اعتراضات گسترده‌ای در ایران همراه بود، دولت انگلیس از اقدام سفیر خود در تهران حمایت کرد. آلیستر برت، معاون خاورمیانه وزیر امور خارجه انگلیس با حمایت از سایمون گس، گفت اقدامات مهمی که توسط سفیر انگلیس در تهران انجام می‌‌گیرد از حمایت کامل دولت این کشور برخوردار است.

اعلام حمایت دولت انگلیس از اقدام سفیر این کشور در تهران دوری جدیدی از اقدامات خصمانه را در مناسبات دو کشور رقم زد. گس به وزارت امورخارجه احضار و مراتب اعتراض دولت ایران به وی ابلاغ شد پس از آن نمایندگان مجلس با ارائه طرحی دو فوریتی خواستار تقلیل روابط تهران و لندن تا سطح کاردار شدند.

اما اوج تنش های مناسبات دو جانبه ایران و انگلیس که به تعطیلی سفارت خانه های دو کشور انجامید بالارفتن برخی نیروهای خودسر از دیوار سفارت بود که با واکنش لندن در اخراج تمام پرسنل غیربومی سفارت ایران در انگلیس همراه شد و البته تهران نیز این اقدام را بی پاسخ نگذاشت و نیروهای سفارت انگلیس در ایران را دیپورت کرد.

 آتشی که سرد نمی شود
آذرماه امسال سومین سالگرد تعطیلی نمایندگی انگلیس در ایران است اما به نظر نمی رسد که دو کشور عزمی جدی برای بازگشایی سفارتخانه های خود داشته باشند. به عبارتی اگر چه کاردارهای غیرمقیم ایران و انگلیس در تهران و لندن معرفی شده اند اما با این وجود آتش تخاصمات دو کشور همچنان داغ داغ است. قطار احیای روابط به راه افتاده است اما سوختی در آن نیست که بتواند به راه خود ادامه دهد و به جهت سنگینی بار دشمنی های تهران و لندن که عمری به درازای تاریخ دارد حتی فشارهای بی امان تجار و بازرگانان دو کشور هم نتوانسته آن را به حرکت وادارد.

اگرچه مرضیه افخم، سخنگوی دستگاه سیاست خارجی کشورمان در سی ام تیرماه سال گذشته از بازگشایی سفارتخانه های ایران و انگلیس در آینده نزدیک خبر داده بود اما به نظر می رسد که این امر حداقل تا یکی دو سال آینده غیرمحتمل باشد. وی با بیان اینکه پیرو مذاکراتی که وزیران امور خارجه دو کشور در نیویورک (سال92) داشتند، تفاهم شد که بحث تعیین کاردار غیر مقیم به منظور از سرگیری روابط تنظیم شود، متذکر شده بود: مقرر است کاردارهای غیر مقیم تا چندروز آینده از سوی دو کشور معرفی شوند اما در پایتخت های دو کشور به طور ثابت مستقر نیستند و در تردد خواهند بود؛ به این ترتیب با فعالیت های کاردارهای غیر مقیم، سفارتخانه های دو کشور بازگشایی می شود. افخم خاطرنشان کرده بود: با این اقدام دیگر نیازی به حافظ منافع تهران و لندن (ایران از طریق سفارت عمان و انگلیس از سوی سفارت پادشاهی سوئد) نیست و تمام امور دو کشور از طریق سفارت خانه های کشورهای خودشان صورت می گیرد.

وعده یکسال گذشته خانم سخنگو در حالی بیان شده است که براساس گفته های مامورین حفاظت از ساختمان سفارت انگلیس در تهران این نمایندگی همچنان تعطیل است و رتق و فتق امور پادشاهی بریتانیای کبیر در ایران همچنان از طریق سفارت سوئد انجام می شود.