سوییس؛ میزبان دلسوز مذاکرات هسته‌ای
«از رئیس جمهور ایران برای شرکت در اجلاس داووس دعوت به عمل آمده و برنامه گسترده‌ای برای حضور هیأت ایرانی تهیه و تنظیم شده و به احتمال زیاد این سفر انجام خواهد شد؛ از نظر دولت، حضور پر رنگ هیأت ایرانی در مجمع جهانی اقتصاد اهمیت زیادی دارد و ما تلاش می‌کنیم از تریبون داووس با جامعه جهانی سخن بگوییم.» این را محمدنهاوندیان می گوید. رئیس دفتر رییس جمهور که معتقد است داووس علاوه بر آنکه پر‌پوشش‌ترین تجمع جهانی اقتصاد و سیاست به شمار می رود محملی برای جلب حضور سرمایه گذاران خارجی در ایران نیز هست. البته تاکید بر استفاده از پتانسیل اجلاس هایی چون داووس که نهاوندیان به آن اشاره می کند، همواره در راس سیاست های حسن روحانی و مجموعه مدیریتی او در پاستور قرار داشته است. هرچند نباید مناسبات ایران و سوییس را تنها منحصر به برگزاری اجلاس‌های داووس دانست.
تهران و برن؛ از دیرباز تا حال
ایران و سوئیس از قرن هفدهم میلادی مناسبات سیاسی و اقتصادی خود را با یکدیگر آغاز کرده‌اند. ایران در سال ۱۹۱۷ سفارت خود در برن را افتتاح کرد و در سال ۱۹۱۹ کنسولگری سوئیس درایران شروع به فعالیت کرد که در سال ۱۹۳۶ به سفارت تبدیل شد. سرکنسولگری ایران در ژنو در سال ۱۳۳۶ شمسی گشایش یافت ولی در ۱۳۸۰ تعطیل و وظایف آن به سفارت جمهوری اسلامی ایران در برن واگذار گردید.
سوئیس حافظ منافع ایران در مصر است و در طول تاریخ خود حافظ منافع کشورهای ایتالیا (۱۹۴۶)، استرالیا، کانادا، بریتانیای کبیر، ایرلند و نیوزیلند (۱۹۵۲)، آفریقای جنوبی (۱۹۵۲، ۱۹۷۹ تا ۱۹۹۵)، لبنان (۱۹۸۴) و ایالات متحده آمریکا (۱۹۸۰ تا به حال) در ایران بوده‌است. سوئیس از جمله کشورهای اروپایی است که با وجود فشارهای اتحادیه اروپا و آمریکا تغییر محسوسی در مراودات خود با ایران وارد نساخته و به طور معمول به ارسال تجهیزات صنعتی و سایر کالاهای تجاری به تهران ادامه داده و قراردادهای بزرگ خرید گاز نیز با ایران امضا کرده است. قراردادی که در سال 2008 و با سفر میشلین کالمی ری، وزیر امور خارجه وقت سوییس به ایران در دستور کار قرار گرفت.
او در آن مقطع زمانی با اشاره به انتقادهایی که نسبت به زیرپا گذاشتن تحریم های ایران از سوی سوییس مطرح شده بود، گفته بود: این قرارداد گازی بین شرکت EGL سوییس و شرکت ملی صادرات گاز ایران منعقد خواهد شد و هیچ ارتباطی هم به تحریم های جهانی ندارد. هر چند که با تقارن این قرارداد با سومین قطعنامه سازمان ملل علیه ایران و البته برخوردهای غیردوستانه دولت ترکیه که قرار بود ترانزیت این محموله گازی را برعهده داشته باشد، هیچ گاه فرصت اجرایی شدن پیدا نکرد.
اما حالا با روی کار آمدن اعتدالگراها، مقامات سوییسی بر آن شده اند تا باردیگر شانس همکاری خود با ایران را بیازمایند. ولف گان امادوس برال هارت، معاون وزیر امور خارجه سوییس در امور خاورمیانه و آفریقا در حاشیه دیدار خود با دبیرکل اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در سوییس می گوید که امیدوار است بتواند در آینده نزدیک با هیاتی بزرگ برای توسعه روابط اقتصادی با ایران، به تهران بیاید؛ هرچند که همین حالا هم سوییس در زمینه دارو و محصولات غذایی حالا همکاری گسترده ای با ایران دارد.
به نظر می رسد سوییسی ها درصدد باشند تا در خلال مذاکره با هیات های تجاری و اقتصادی ایران موضوع انتقال گاز تهران به برن را مجددا احیا کنند. موضوعی که حسین نقره کار شیرازی، دبیرکل اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران با اشاره به آن اظهار می دارد: حدود هفت سال قبل، قرار بود گاز ایران از طریق ترکیه به کشور سوییس منتقل شود. همان زمان مذاکرات با یک شرکت سوییسی در این رابطه نهایی شده بود، اما به دلیل برخی برخوردهای دولت ترکیه، این مذاکره به ثمر نرسید، اما اکنون ایران آمادگی دارد تا بار دیگر با سوییس وارد مذاکره شده و بر سر پروژه های نفت، گاز و پتروشیمی به توافق نهایی برسد.
وی می افزاید: بر اساس آن قرارداد مقرر شده بود که گاز ایران از طریق ترکیه به سوییس انتقال یابد و این کشور این گاز را به ایتالیا و کشورهایی که علاقمند هستند منتقل کند، اما متاسفانه ترکیه مشتاق بود که یا گاز را از ایران بخرد یا اینکه در این پروژه مشارکت داشته باشد که ایران شرایط آن کشور را نپذیرفت.
متاسفانه طی سالهای گذشته مناسبات اقتصادی و بازرگانی تهران و برن آنگونه که جوليو هاس سفير سوئيس در ایران می گوید به کمتر از 500 ميليون دلار رسيده است اما برن به دنبال آن است تا پس از لغو تحریم های سازمان ملل، آن را به پیش از موج جدید اعمال تحریم های جهانی علیه تهران بازگرداند.
میانجیگری سیاسی سوییس
سوئیس از سال 1980 و پس از انقلاب ایران و ماجرای گروگانگیری اعضای سفارت آمریکا در تهران، حافظ منافع ایالات متحده در ایران به شمار می رود، هرچند که همواره کوشیده است تا این موضوع را از مناسبات سیاسی و اقتصادی خود با تهران منفک کند.آنچنانکه با وجود فشارهای کشورهای غربی در سال 91 در تلاش بود تا نام بانک مرکزی ایران را در لیست تحریمی خود قرار ندهد. سوییسی ها بارها و بارها وظیفه انتقال پیام های دیپلماتیک و سیاسی میان تهران و واشنگتن را برعهده داشته اند و البته برخلاف کشورهای دیگر بیشتر تلاش شان در نزدیکی مواضع ایران و آمریکا بوده است. علاوه بر این سوییسی ها سالهاست که میزبان مذاکرات هسته ای ایران و قدرت های بزرگ جهانی بوده اند. "ژنو" نامی آشنا برای تمام کسانی است که مذاکرات تهران و 1+5 را در دستیابی به توافق جامع هسته ای دنبال می کنند.
روابط ایران و سوئیس همواره از فراز و نشیب کمتری به نسبت دیگر کشورهای اروپایی برخوردار بوده است. مقام های وزارت خارجه سوئیس پس از انتخابات ریاست جمهوری اخیر ایران، سفرهای متعددی به تهران داشته اند و وزاری خارجه دو کشور نیز طی ماه های اخیر با هم در ژنو دیدار کرده اند. دیدارهایی که نه در قامت میزبان بلکه کشوری که برای ارتقای مناسبات با ایران در تلاش است، صورت گرفته است.
