بازار نفت در شرایط بحران؛ ذخیرهای برای مقابله با شوکهای جدید نیست | انسداد مسیر انتقال یکپنجم نفت جهان | عراق و کویت کاملا از بازار حذف شدند
به گزارش اقتصادنیوز، تنگه هرمز بار دیگر به کانون نگرانی بازار انرژی جهان تبدیل شده است؛ گذرگاهی حیاتی که روزانه میلیونها بشکه نفت از آن عبور میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند زنجیرهای از افزایش قیمتها، فشار بر مصرفکنندگان و نگرانی درباره امنیت عرضه جهانی ایجاد کند.
در حالی که در بحرانهای پیشین، دولتها با آزادسازی ذخایر استراتژیک و استفاده از ظرفیتهای مازاد تولید توانستند از یک شوک بزرگ جلوگیری کنند، اکنون بخش قابلتوجهی از این پشتوانهها مصرف شده است. معاملهگران معتقدند اگر تنشها در خلیجفارس ادامه یابد، بازار نفت ممکن است با یکی از دشوارترین آزمونهای سالهای اخیر مواجه شود؛ بازاری که دیگر ذخایر کافی برای جبران یک اختلال طولانیمدت ندارد.
فروپاشی آتشبس بار دیگر تنگه هرمز را تا حد زیادی مسدود کرده و به افزایش کوتاهمدت انتقال محمولههای نفتی از این آبراه پایان داده است.
براساس گزارش فایننشالتایمز، معاملهگران نفت هشدار میدهند که تشدید دوباره تنشها در تنگه هرمز، مرحلهای پرریسک و تازه برای بازار نفت رقم زده است؛ بازاری که اکنون با اختلالهای جدیدی در عرضه مواجه شده، بدون آنکه ذخایر انباشتهای را در اختیار داشته باشد که در جریان جنگ پیشین میان آمریکا و ایران، مانع از شکلگیری یک بحران اقتصادی گستردهتر شد.
فروپاشی آتشبس میان واشنگتن و تهران در این هفته، بار دیگر تنگه هرمز را تا حد زیادی مسدود کرده و به افزایش کوتاهمدت انتقال محمولهها از این مسیر پایان داده است؛ مسیری که بهطور معمول حدود یکپنجم عرضه نفت جهان از آن عبور میکند.
آخرین تهدید علیه صادرات نفت خام کشورهای حاشیه خلیجفارس پس از آن مطرح شد که آژانس بینالمللی انرژی (IEA) روز جمعه اعلام کرد؛ کشورهای عضو این نهاد تقریباً سهچهارم از برنامه آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکهای ذخایر اضطراری نفت را که در ماه مارس اعلام شده بود، به بازار عرضه کردهاند. این بدان معناست که تنها چند هفته دیگر باقی مانده تا این منابع حمایتی نیز به پایان برسند.
یکی از معاملهگران نفت گفت: «تمام حاشیههای امنی را که داشتیم مصرف کردهایم. همهچیز تمام شده است.»
او افزود: «همه آن ذخایر اکنون دیگر وجود ندارند.»
پس از اعلام اولیه آتشبس، قیمت نفت بهشدت کاهش یافت و بهای هر بشکه نفت از حدود ۱۰۰ دلار به کمی بالاتر از ۷۰ دلار سقوط کرد.
اما در نشانهای از بازگشت نگرانی معاملهگران، نفت برنت روز سهشنبه بار دیگر از مرز ۸۷ دلار عبور کرد؛ بالاترین سطح در بیش از یک ماه گذشته. این شاخص روز چهارشنبه در محدوده ۸۴.۴۰ دلار معامله شد که نشاندهنده افزایش ۱۱ درصدی در این هفته است.
قیمت نفت در ماه جاری بار دیگر روندی صعودی به خود گرفته است
بازار نفت دیگر ذخیرهای برای مقابله با شوکهای جدید ندارد
در طول چهار ماه بسته بودن تنگه هرمز پیش از توافق ماه گذشته آمریکا و ایران برای بازگشایی این مسیر، دولتهای غربی و آسیایی تقریباً از تمامی ابزارهای موجود استفاده کردند تا کمبود عرضه نفت، اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار ندهد.
قدرتهای غربی حجم بیسابقهای از ذخایر استراتژیک نفت خود را آزاد کردند، چین واردات نفت خود را به نصف کاهش داد و شرکتهای دولتی این کشور را وادار کرد از ذخایر داخلی سوخت برداشت کنند. کاخ سفید نیز حتی اعلام کرد که آمریکا، دستکم از نظر تئوری، میتواند در صورت خارج شدن قیمتها از کنترل، در بازارهای آتی نفت مداخله کند.
نتیجه این اقدامات آن بود که قیمت نفت برنت در ماه آوریل به اوج ۱۲۶ دلار در هر بشکه رسید؛ رقمی که با وجود هشدار آژانس بینالمللی انرژی درباره تجربه بدترین اختلال عرضه نفت در تاریخ، همچنان پایینتر از رکورد تاریخی قیمتها باقی ماند.
اما معاملهگران میگویند اگر بسته شدن دوباره تنگه هرمز ماهها ادامه پیدا کند ــ و برخی معتقدند ایران قصد دارد فشار بر دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، را تا انتخابات میاندورهای نوامبر حفظ کند ــ مشخص نیست این بار نفت مورد نیاز برای جبران کسری عرضه از کجا تأمین خواهد شد.
آمریتا سن، مدیر اطلاعات بازار در مؤسسه «انرژی اَسپکتس» (Energy Aspects)، گفت پیش از آغاز جنگ، بازار نفت حدود ۴۰۰ میلیون بشکه ذخایر مازاد داشت که ذخایر استراتژیک تحت کنترل دولتها را شامل نمیشد.
او افزود: «اکنون تقریباً چیزی باقی نمانده است. رضایت بیش از حد بازار درباره جریان انتقال نفت از مسیر هرمز، بهشدت در حال آزمایش است.»
مصرفکنندگان نیز تاکنون اثرات این بحران را در جایگاههای سوخت احساس کردهاند؛ بهطوری که قیمت بنزین و گازوئیل از زمان آغاز جنگ، سریعتر از قیمت نفت خام افزایش یافته و با سرعت کمتری کاهش پیدا کرده است.
بازار سوختهای پالایشی اکنون بهشدت محدود شده است؛ بهویژه آنکه اختلالهای جدیدی در عرضه نفت و فرآوردههای روسیه نیز ایجاد شده است. روسیه دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل جهان است و پس از مجموعهای از حملات موفق پهپادهای دوربرد اوکراین به تأسیسات پالایشی این کشور، عرضه آن با مشکل مواجه شده است.
آژانس بینالمللی انرژی روز جمعه نسبت به احتمال کمبود عرضه بنزین و گازوئیل هشدار داد و قراردادهای آتی گازوئیل در بازار اروپا در همین هفته ۱۴ درصد افزایش یافت.
در حالی که کشورهای غربی در سالهای پس از حمله تمامعیار روسیه به اوکراین، خرید سوخت روسیه را کاهش داده بودند، اکنون مجبور شدهاند برای تأمین منابع جایگزین با کشورهایی مانند ترکیه و برزیل رقابت کنند؛ کشورهایی که همچنان به خرید گازوئیل روسیه ادامه داده بودند و اکنون نیازمند یافتن منابع جدید هستند.
هشدارهای گسترده درباره احتمال کمبود سوخت جت برای خطوط هوایی ــ با توجه به اینکه کشورهایی مانند کویت تأمینکنندگان بزرگ این نوع سوخت هستند ــ تاکنون محقق نشده است؛ زیرا پالایشگاهها تولید خود را بهینه کردهاند و شرکتهای هواپیمایی نیز پروازهای زیانده را کاهش دادهاند.
با این حال، انتظار میرود ذخایر سوخت در دوره اوج تقاضای تابستان کاهش یابد و بازسازی آنها پیش از تعطیلات زمستانی چالشبرانگیز باشد.
بر اساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی، ذخایر جهانی نفت در ماه ژوئن اندکی افزایش یافت، اما این رشد در مقایسه با کاهش شدید ذخایر طی سه ماه پیش از آن، ناچیز بوده است.
کاهش قیمت نفت پس از آتشبس، در شرایطی رخ داد که بازار برای مدتی با مازاد عرضه مواجه شده بود؛ زیرا کشورهای خلیج فارس برای تخلیه مخازن پر از نفت خود، میلیونها بشکه نفت را از مسیر هرمز منتقل کردند تا فضای لازم برای بازگرداندن تولید به سطح عادی را فراهم کنند.
حمله به نفتکشها و بازگشت نگرانی درباره مسیرهای جایگزین صادرات
بر اساس گزارش نشریه صنعتی «آرگوس» (Argus)، شرکت ملی نفت ابوظبی (Adnoc)، شرکت نفت دولتی امارات متحده عربی، بهتنهایی ۸۴ میلیون بشکه نفت را از طریق مناقصه به فروش رساند و برای رساندن نفت به نفتکشهای غولپیکری که همچنان با احتیاط وارد خلیج فارس میشدند، یک سیستم «شاتل» از طریق تنگه هرمز ایجاد کرده بود.
اما بخش حملونقل دریایی ادنوک اعلام کرد که دو نفتکش غولپیکر از این مجموعه ــ که هرکدام توان حمل حدود ۲ میلیون بشکه نفت را دارند ــ صبح روز سهشنبه هنگام عبور از تنگه هرمز هدف حمله ایران قرار گرفتند. دستکم یک خدمه دریایی در این حمله کشته شد.
اگرچه صادرکنندگان نفت خلیج فارس توانستهاند بخشی از صادرات خود را از مسیرهای جایگزین منتقل کنند، اما این امکان برای همه کشورها وجود ندارد.
صادرات نفت خام عربستان سعودی از بنادر دریای سرخ اکنون به حدود ۵ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است؛ در حالی که پیش از جنگ حدود ۷ میلیون بشکه در روز از طریق تنگه هرمز ارسال میکرد. با این حال، کشورهایی مانند عراق و کویت همچنان تقریباً بهطور کامل از بازار جهانی نفت جدا ماندهاند.
جوئل هنکاک، تحلیلگر ارشد کالاها در بانک ناتیکسیس (Natixis)، گفت: «در نهایت، بازار بر اساس یک مسیر خوشبینانه برای جریان عرضه قیمتگذاری کرده بود که اکنون آشکارا دیگر امکان تحقق آن وجود ندارد؛ دستکم تا زمانی که دور دیگری از مذاکرات دیپلماتیک آغاز شود.»
همزمان، معاملهگران وضعیت دریای سرخ را نیز زیر نظر دارند؛ منطقهای که پس از حملات حوثیهای یمن به عربستان سعودی در پی حمله به فرودگاه بینالمللی صنعا، بار دیگر با افزایش تنشها مواجه شده است.
این گروه مورد حمایت ایران، از اواخر سال ۲۰۲۳ به مدت بیش از یک سال، حملونقل دریایی در دریای سرخ را تا حد زیادی متوقف کرده بود.
ازسرگیری کارزار حملات حوثیها میتواند مسیر دسترسی جنوبی به بندر ینبع عربستان سعودی را مسدود کند؛ تنها مسیر صادرات نفت عربستان خارج از تنگه هرمز. چنین اتفاقی میتواند فشار بیشتری بر بازار جهانی نفت وارد کند.
ارسال نظر