سود بیسابقه و شگفتانگیز شرکتهای نفتی بزرگ در میانه جنگ ایران | پشت این افزایش سود چه چیزی نهفته است؟
به گزارش اقتصادنیوز، بسته شدن تنگه هرمز در خاورمیانه، جریان انرژی جهانی را مختل کرده و باعث شد برای ماهها قیمت نفت در سطوح بالا بماند و بازارهای انرژی در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
اما، هزاران کیلومتر دورتر از خلیج فارس، در حالی که هزینه خانوارها در ایالات متحده و اروپا به شدت افزایش یافته، شرکتهای بزرگ نفتی سودهای شگفتانگیزی به واسطه پیامدهای جنگ علیه ایران به دست آوردهاند.
اقتصادنیوز: اقتصاددانان سالهاست به پدیدهای اشاره میکنند که با این جمله مشهور توصیف میشود:« قیمت بنزین مانند موشک بالا میرود، اما پایین آمدنش مانند پر است.»
شرکتهایی مانند اکسون موبیل، شورون، شل و بیپی در بحبوحه آشفتگیهای ناشی از جنگ، از نردبان ترقی بالا رفتهاند و میلیاردها سود به جیب زدهاند، و این در حالی است که هنوز چشم انداز روشنی برای پایان جنگ وجود نداشته و در عین حال، خصومتها به دریای سرخ گسترش مییابد. در ابتدا این پرسش در میان است که شرکتهای بزرگ نفتی به واسطه جنگ علیه ایران چقدر پول به دست آوردهاند؟
شرکتهای بزرگ نفتی چقدر سود میبرند؟
به نوشته الجزیره، شرکتهایی که عموم تولید و عرضه آنها از تنگه هرمز فاصله دارد، سودهای هنگفتی به دست آوردهاند.
اکسون موبیل: بزرگترین شرکت نفتی ایالات متحده، درآمد سه ماهه دوم خود را ۱۴.۵ میلیارد دلار گزارش کرد که با احتساب درآمد تعدیلشده ۱۴.۷ میلیارد دلار، بالاترین سود سه ماهه خود را در چهار سال گذشته ثبت کرد. این وضعیت برای این شرکت به دلیل افزایش قیمت نفت و حاشیه سود بالاتر پالایش در بحبوحه جنگ در ایران حاصل شد - حتی با وجود اینکه این درآمدها به دلیل اختلالات تولید در قطر، در واقع کمتر از انتظارات وال استریت بود.
شورون: دومین شرکت بزرگ ایالات متحده، درآمد سه ماهه دوم خود را ۱۲ میلیارد دلار گزارش کرد که بالاترین سود سه ماهه آن در شش سال گذشته است و از تخمین تحلیلگران فراتر رفت. رویترز گزارش داده که افزایش قیمت جهانی نفت، عملیات بالادستی و پاییندستی را تقویت کرده، به طوری که درآمد بالادستی نسبت به سال گذشته ۲۰۰ درصد افزایش یافته و به ۸.۲ میلیارد دلار رسیده است، در حالی که درآمد پاییندستی به ۴.۹ میلیارد دلار رسیده است - قویترین عملکرد شورون از اوایل دهه ۲۰۱۰.
شل: این گروه بریتانیایی-هلندی که بزرگترین شرکت نفتی اروپا است، درآمد سه ماهه دوم خود را بیش از دو برابر افزایش داد و نزدیک به 10 میلیارد دلار درآمد گزارش کرد و از انتظارات تحلیلگران فراتر رفت. این افزایش به دلیل افزایش قیمت نفت و گاز و عملیات انعطافپذیر گاز طبیعی مایع علیرغم اختلالات در برخی از تولیدات خاورمیانه بود.
توتال انرژیز: درآمد این غول نفتی فرانسوی در سه ماهه دوم 67 درصد افزایش یافت که بهترین عملکرد سه ماهه این شرکت طی سه سال گذشته بود و با حمایت قیمتهای بالاتر نفت و حاشیه سود قوی برای مواد شیمیایی پالایشی، درآمد ضعیفتر الانجی را جبران کرد.
بیپی: یکی دیگر از شرکتهای بزرگ نفتی بریتانیا سود سه ماهه دوم 5.73 میلیارد دلاری را گزارش کرد که بیش از دو برابر 2.35 میلیارد دلاری است که سال گذشته کسب کرده بود و بالاتر از پیشبینیهای تحلیلگران است.
آرامکوی سعودی: سود غیرمنتظره این شرکت، فراتر از غولهای نفتی غربی بود. آرامکوی سعودی، بزرگترین تولیدکننده نفت دولتی جهان، نیز درآمد سه ماهه بسیار بالاتری را گزارش کرد - 44 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافت و به 32.69 میلیارد دلار رسید. خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی به کاهش وابستگی این پادشاهی به تنگه هرمز برای صادرات کمک کرده است.
پشت این افزایش سود چه چیزی نهفته است؟
به گفته مویو شو، تحلیلگر ارشد نفت خام در موسسه کپلر، میانگین قیمت جهانی نفت خام معامله شده در بورس بین قارهای در نیمه دوم سال 2026، 96.68 دلار در هر بشکه بود که به طور قابل توجهی بالاتر از 78.38 دلار در هر بشکه در سه ماهه اول و 66.71 دلار در هر بشکه در سه ماهه دوم سال 2025 است.
به گفته مویو «این بدان معناست که تولیدکنندگان نفت، به ویژه آنهایی که صادراتشان تحت تأثیر ترافیک تنگه هرمز قرار نگرفته بود، توانستند از قیمتهای بالاتر نفت و تقاضای بیشتر از سوی کشورها و پالایشگاههایی که به دنبال جایگزینهایی برای نفت خام خاورمیانه بودند، بهرهمند شوند».
اقتصادنیوز: با وجود تلاش آمریکا و برخی کشورهای منطقه برای ایجاد مسیرهای جایگزین انتقال نفت و گاز، کارشناسان معتقدند محدودیت ظرفیت خطوط لوله، هزینههای سنگین و تهدیدهای امنیتی باعث شده است رهایی از وابستگی به تنگه هرمز، دستکم در آینده نزدیک، امکانپذیر نباشد.
او افزود: «علاوه بر این، شرکتهای نفتی با داراییهای پالایشگاهی قابل توجه، به ویژه در غرب، نیز از حاشیه سود پالایش قویتر بهرهمند شدند، زیرا قیمتهای بالاتر محصولات پالایش شده و عرضه محدودتر محصولات - ناشی از اختلال در صادرات خاورمیانه - سودآوری را افزایش داد».
قیمت معاملات آتی نفت ایالات متحده از آوریل تا ژوئن به طور متوسط حدود ۹۲ دلار در هر بشکه بود که حدود ۲۷ درصد بیشتر از سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ است. حداقل هشت دسته از شاخص S&P 500، شاخص سهام معیار وال استریت، رشد درآمد دو رقمی را برای سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶ ثبت کردهاند که در صدر آنها بخش انرژی قرار دارد. بخش انرژی، طبق دادههای شرکت دادههای مالی فکتست، ۱۳۵.۳ درصد رشد درآمد سالانه را ثبت کرده که بالاترین میزان در بین تمام بخشهای این شاخص و با اختلاف زیاد است.
این افزایش نشان میدهد که چگونه افزایش قیمت نفت در طول جنگ ایران باعث سود شرکتهای نفت و گاز شده است. اقتصاددانان معتقدند در حالی که میانگین درآمد در این بخش به دلیل افزایش قیمت نفت خام افزایش یافت، سود بسیار سریعتر افزایش یافت زیرا تولیدکنندگان از اهرم عملیاتی و حاشیه سود پالایش قویتر بهرهمند شدند. و این امر منجر به ثروت بادآورده برای بزرگترین شرکتهای این صنعت شد.
این داستان چگونه بر مردم عادی تأثیر گذاشته است؟
تأثیر جنگ علیه ایران و افزایش قیمت نفت خام برای بسیاری از مردم در اقصی نقاط دنیا پرهزینه بوده است.
طبق دادههای انجمن اتومبیل آمریکا، قیمت بنزین در ایالات متحده به طور متوسط بالای ۴ دلار در هر گالن (۳.۸ لیتر) بوده است که تقریباً ۴۰ درصد بالاتر از نرخهای قبل از جنگ است. در بریتانیا، قیمت بنزین روز دوشنبه افزایش بیشتری یافت و طبق اعلام باشگاه اتومبیل سلطنتی، به رکورد جدید ۱۶۰.۸۵ پنس بریتانیا (۲.۱۷ دلار) در هر لیتر رسید و از رکورد قبلی خود فراتر رفت. قیمت گازوئیل نیز به بالای ۱۸۰ پنس (۲.۴۳ دلار) در هر لیتر رسید.
پیشبینیکنندگان سرویس مشاوره حسابداری EY روز دوشنبه هشدار دادند که اگر تنگه هرمز قبل از اواسط سال آینده به روی کشتیها بازگشایی نشود، اقتصاد بریتانیا احتمالاً در سال ۲۰۲۷ کوچک خواهد شد.
ترامپ چگونه به این سودها واکنش نشان داده است؟
شرکتهای بزرگ نفتی همچنان یکی از قدرتمندترین لابیها در واشنگتن هستند. همزمان با سرازیر شدن سودهای کمسابقه به شرکتهای بزرگ نفتی که میلیاردها دلار درآمد کسب میکنند، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، روز دوشنبه با ابراز خشم در کاخ سفید نسبت به این موضوع واکنش نشان داد.
ترامپ گفت، شرکتهایی مانند اکسون موبیل و شورون «بر اساس کمبود کنونی، پول زیادی به دست میآورند». ترامپ گفت: «شورون، پول زیادی. اکسون موبیل، پول زیادی. آنها قرار است مقداری از آن را به مردم برگردانند و بهتر است قیمت خردهفروشی و قیمت مصرفکننده را کاهش دهند.» ترامپ گفت: «وقتی به شرکتی نگاه میکنید که ۱۲ برابر سال قبل درآمد داشته است، باید مقداری از آن را به مردم برگردانند و بهتر است قیمت خردهفروشی، قیمت مصرفکننده را کاهش دهند.»
به نوشته سیانان، این موضوع به وضوح یک دردسر سیاسی برای ترامپ است. دونالد ترامپ، روز دوشنبه در دفتر بیضی شکل به صراحت گفت: «آنها پول زیادی به دست میآورند. من این را دوست ندارم. و من باید آخرین کسی باشم که این را میگوید چون من طرفدار بزرگ شرکتهای آزاد هستم.»
در واقع، شرکتهای نفتی - و سود هنگفت آنها - جدیدترین هدف خشم او بودند. کاهش قیمت انرژی دقیقاً همان چیزی است که ترامپ سه ماه قبل از انتخابات میان دورهای به آن نیاز دارد، انتخاباتی که نظرسنجیهای فعلی نشان میدهد میتواند دستاوردهای بزرگی برای دموکراتها در کنگره داشته باشد. جنگ او علیه ایران قیمت جهانی نفت را به شدت افزایش داده و هزینههای مصرفکنندگان آمریکایی را افزایش داده است.
