چالشهای صنعت فولاد در حوزه انرژی و هزینه تولید | عسگرزاده: وضعیت نگرانکننده است | مدیرعامل فولاد هرمزگان: نمیتوان همه مواد و تجهیزات را در داخل تولید کرد
به گزارش اقتصادنیوز، علیرضا رحیم، مدیرعامل شرکت فولاد هرمزگان، در ادامه میزگرد «بازار فولاد؛ تعادل عرضه و تقاضا و چالشهای تولید، مصرف و صادرات» با اشاره به ظرفیتهای پیشبینیشده تولید فولاد در سالهای آینده گفت: اگر فرض کنیم ظرفیت نصبشده فولاد به حدود ۷۰ میلیون تن برسد، حتی با تحقق ۶۵ درصد این ظرفیت، همچنان با کسری جدی سنگآهن مواجه خواهیم بود.
وی افزود: برای سال ۱۴۰۷ حدود ۶۳ میلیون تن ظرفیت تولید فولاد اعلام شده و احتمالا سه تا هفت میلیون تن دیگر نیز مجوزهای جدید دریافت میکنند و به ظرفیت نصبشده اضافه میشوند؛ البته طبیعی است که همه این ظرفیتها به مدار تولید وارد نشوند. با این حال، اگر حتی ۶۵ درصد از ظرفیت موجود به مدار تولید بیاید، باز هم با کسری سنگآهن مواجه خواهیم شد.
رحیم با تأکید بر اینکه «کسری سنگآهن» به معنای تهدید مستقیم برای تولید فولاد است، اظهار کرد: وقتی میگوییم سنگآهن نداریم، یعنی ماده اولیه اصلی تولید فولاد را نداریم. سنگآهن یکی از مهمترین مواد اولیه و اساس کار صنعت فولاد است.
مدیرعامل فولاد هرمزگان ادامه داد: در حوزه اکتشاف نیز طی سالهای گذشته آنطور که باید سرمایهگذاری نکردهایم. حتی اگر از امروز سرمایهگذاری جدی در اکتشاف انجام شود، در بهترین حالت حدود هفت تا هشت سال زمان نیاز است تا بتوانیم یک معدن مناسب و قابل اتکا پیدا کنیم و به بهرهبرداری برسانیم.
وی تصریح کرد: بنابراین، در هر صورت در سالهای پیشرو با کسری سنگآهن مواجه خواهیم بود و این موضوع یک مسئله جدی برای صنعت فولاد است.
رحیم در ادامه به یکی دیگر از مواد مصرفی مهم در صنعت فولاد یعنی الکترود گرافیتی اشاره کرد و گفت: نمیتوان اهمیت الکترود را در تولید فولاد نادیده گرفت. این موضوع از گذشته نیز مورد توجه قرار گرفته و با نگاه استراتژیک، برای تولید داخلی الکترود سرمایهگذاری شده است.
وی افزود: یک کارخانه الکترود با ظرفیت حدود ۴۵ هزار تن ایجاد شده و با توسعهای که قرار است تا سال ۱۴۱۰ انجام شود، این ظرفیت افزایش خواهد یافت. با این حال، حتی پس از اجرای توسعه نیز برآورد میشود در آن سال با کسری حدود ۵۰ هزار تن الکترود مواجه باشیم.
مدیرعامل فولاد هرمزگان خاطرنشان کرد: امروز نیز بخش قابل توجهی از نیاز کشور به الکترود از طریق واردات تأمین میشود و در حوزه الکترود سوزنی نیز تولیدکننده داخلی قابل اتکایی نداریم و نیاز کشور عمدتاً از خارج تأمین میشود.
رحیم ادامه داد: وقتی در تأمین این مواد به مشکل میخوریم، در نهایت ناچار میشویم به سمت تأمین خارجی برویم. این مسئله درباره موادی مانند منگنز نیز وجود دارد و باید برای تأمین پایدار آنها از مسیر تولید داخلی یا واردات برنامهریزی شود.
وی با بیان اینکه صنعت فولاد نیازمند یک نگاه واقعبینانه در سیاستگذاری است، گفت: اگر قرار است صنعت فولاد به فعالیت خود ادامه دهد، باید برای تأمین مواد اولیه و نهادههای مورد نیاز آن برنامه مشخص داشته باشیم. نمیتوان همزمان سیاستگذاری کرد که کشور در همه حوزهها به استقلال کامل برسد و همه مواد و تجهیزات را در داخل تولید کند، بدون اینکه ظرفیت، زمان و منابع مورد نیاز برای تحقق این هدف را در نظر بگیریم.
رحیم در ادامه با اشاره به موضوع تابآوری صنعت فولاد گفت: ما واقعاً باید صنعت فولاد را به سمتی ببریم که اگر اتفاقی خارج از کنترل ما در زنجیره تأمین یا محیط پیرامونی رخ داد، صنعت بتواند بدون توقف و با پایداری به فعالیت خود ادامه دهد.
وی افزود: البته تابآوری به این معنا نیست که همه چیز را در داخل کشور تولید کنیم. اگر بخواهیم برای تمام نهادهها و تجهیزات، تولید داخلی را دنبال کنیم، خودمان را دچار مشکل خواهیم کرد. باید میان تولید داخلی و واردات یک تعادل منطقی ایجاد کنیم.
مدیرعامل فولاد هرمزگان با اشاره به آسیبپذیری مسیرهای وارداتی کشور اظهار کرد: در سال ۲۰۲۴ بخش عمده واردات کشور از مسیر دریا انجام شده و سه مبدأ اصلی واردات، امارات، چین و ترکیه بودهاند که مجموعاً بیش از ۷۵ درصد واردات را به خود اختصاص دادهاند. سهم ترکیه حدود ۱۶ درصد بوده و بخش اصلی نیز از امارات و چین تأمین شده است.
رحیم ادامه داد: امروز با توجه به شرایط موجود، دو مسیر از این مسیرهای اصلی با محدودیت مواجه شدهاند و ما ناچار شدهایم به دنبال باز کردن مسیرهای جدید برای واردات باشیم. برای تداوم تولید، باید منابع تأمین، مبدأهای واردات و حتی روشهای تأمین را متنوع کنیم؛ موضوعی که متأسفانه تاکنون بهخوبی راهبری نشده است.
وی با بیان اینکه تنوع در فروش و بازارهای صادراتی نیز اهمیت دارد، گفت: همانطور که در حوزه تأمین باید چند منبع مختلف داشته باشیم، در حوزه فروش نیز نباید به تعداد محدودی مشتری وابسته باشیم. برای ایجاد پایداری، هم منابع تأمین باید متنوع باشند و هم روشهای مختلف تأمین مورد استفاده قرار گیرند.
مدیرعامل فولاد هرمزگان همچنین حملونقل را یکی از مؤلفههای استراتژیک زنجیره تأمین دانست و گفت: امروز حملونقل دیگر صرفاً یک هزینه اضافی نیست، بلکه خودش به یک موضوع استراتژیک در تأمین تبدیل شده است. این مسئله را هم در حملونقل داخلی و هم در بخش خارجی باید جدی بگیریم.
رحیم در تشریح چالش توزیع جغرافیایی ذخایر سنگآهن کشور اظهار کرد: ذخایر و منابع معدنی کشور در مناطق مختلفی متمرکز شدهاند. بهطور کلی یک زون در شمالشرق کشور، بخش دیگری در ایران مرکزی و بخشی نیز در منطقه کردستان قرار دارد. طبیعتاً بخشی از ذخایر ایران مرکزی با توجه به طرحهای توسعهای که در این منطقه تعریف شده، در همان منطقه مصرف خواهد شد و بعید است گندله قابل توجهی از این مناطق خارج شود. منطقه کردستان نیز تا حد زیادی نیازهای خودش را تأمین خواهد کرد.
وی افزود: در نتیجه، بخش مهمی از ظرفیت تأمین برای مناطقی مانند جنوب و جنوبغرب کشور به شمالشرق وابسته میشود. منی که در خوزستان هستم، یا مجموعهای مانند فولاد هرمزگان که در جنوب کشور قرار دارد، باید گندله را از شمالشرق به سمت جنوب منتقل کند.
رحیم تصریح کرد: این موضوع بهطور طبیعی هزینه حملونقل را افزایش میدهد و هر سال نیز با افزایش هزینههای حمل مواجه هستیم. در سطح بینالمللی هم شاهد همین مسئله هستیم؛ هزینههای کشتیرانی افزایش قابل توجهی پیدا کرده و در برخی موارد هزینه حمل میتواند تا حدود ۱۰ درصد ارزش کشتی برسد که عدد بسیار بالایی است.
وی ادامه داد: در حمل کانتینری نیز هزینهها که حدود هزار و ۵۰۰ تا سه هزار دلار بود، در مقاطعی به حدود سه هزار و ۵۰۰ دلار رسیده است. باید توجه کنیم که صنعت فولاد تا چه اندازه توان تحمل چنین افزایش هزینههایی را دارد.
مدیرعامل فولاد هرمزگان با اشاره به اهمیت صادرات گفت: اگر میخواهیم تولید پایدار داشته باشیم، باید زنجیره تأمین خود را از نظر منابع، مسیرها، روشهای حملونقل و بازارهای فروش به شکل جدی متنوع و تابآور کنیم.
چالشهای صنعت فولاد در حوزه انرژی و هزینه تولید | عسگرزاده: وضعیت نگرانکننده است
همچینن سعید عسگرزاده، مدیر میزگرد «بازار فولاد؛ تعادل عرضه و تقاضا و چالشهای تولید، مصرف و صادرات»، با اشاره به آمار وضعیت تولید و ظرفیتهای فعال و غیرفعال فولاد گفت: بخش قابل توجهی از این آمار نیز حاصل بررسیها و زحمات کارشناسان و فعالان انجمن فولاد و انجمن سنگآهن است که بهصورت شرکتبهشرکت و بنگاهبهبنگاه مورد بررسی قرار گرفتهاند.
وی تصریح کرد: وقتی به این اعداد نگاه میکنیم، میتوانیم متوجه شویم که وضعیت تا چه اندازه نگرانکننده است. نباید انکار کنیم که در مقاطعی یک فضای خاص رسانهای روی برخی کالاها شکل میگیرد و همین مسئله باعث افزایش تقاضا برای دریافت مجوز میشود، اما تصور نمیکردیم این روند با چنین ابعادی ادامه پیدا کند.وضعیت نگران کننده است
عسگرزاده اظهار کرد: برنامهریزی اولیه برای تولید فولاد کشور، حدود ۵۵ میلیون تن بود و متناسب با آن، ظرفیتهایی نیز در بخشهای بالادستی زنجیره تعریف شد. تصور ما این بود که در نهایت تعداد محدودی مجوز جدید به این ظرفیت اضافه شود، اما امروز با شرایطی مواجه هستیم که ارقام بسیار فراتر از برنامه اولیه رفته است.
وی ادامه داد: در بخش فولاد میانی، در حال حاضر ۵۵.۲ میلیون تن ظرفیت نصبشده داریم. علاوه بر آن، ۹.۶ میلیون تن مجوز قابل احداث تا سال ۱۴۰۷ صادر شده و مجموع سایر مجوزها نیز رقم بسیار قابل توجهی است؛ بهگونهای که مجموع ظرفیتها و مجوزها در این بخش به حدود ۱۸۴ میلیون تن میرسد.
مدیر میزگرد بازار فولاد تأکید کرد: برنامه این است که بخشی از این مجوزها ابطال شود و به بخشی دیگر نیز گفته شود که ادامه مسیر احداث را متوقف کنند، اما واقعیت این است که حتی با انجام این اقدامات نیز اعداد همچنان بسیار بزرگ هستند.
عسگرزاده با اشاره به ظرفیتهای موجود در بخش گندلهسازی گفت: در این بخش نیز حدود ۷۴.۷ میلیون تن ظرفیت احداثشده، ۱۸.۱ میلیون تن ظرفیت دارای مجوز تا سال ۱۴۰۷ و حدود ۱۲۱.۸ میلیون تن سایر مجوزها وجود دارد که مجموع ظرفیت و مجوزها را به حدود ۲۱۴.۶ میلیون تن میرساند.
وی افزود: در بخش کنسانتره نیز مجموع ظرفیتها و مجوزها به حدود ۱۹۸ میلیون تن میرسد. اگرچه در این بخش میزان ابطال مجوزها نسبت به سایر بخشها کمتر بوده و حدود ۱۹.۵ میلیون تن است، اما همین اعداد نیز نشان میدهد با حجم بسیار بزرگی از ظرفیتهای بالقوه و مجوزهای صادرشده مواجه هستیم.
عسگرزاده خاطرنشان کرد: نکته مهم این است که این اعداد صرفاً ظرفیتهای روی کاغذ نیستند، بلکه بخشی از آنها احداث شده و بخشی نیز در مراحل مختلف اجرای پروژه قرار دارند؛ بنابراین باید نسبت به تبعات این وضعیت برای کل زنجیره فولاد حساس باشیم.
وی در ادامه با اشاره به وضعیت صادرات در زنجیره فولاد گفت: در شرایطی که صادرات سنگآهن حدود ۷.۶ میلیون تن، آهن اسفنجی حدود ۴.۴ میلیون تن و فولاد میانی حدود ۳۲.۱ میلیون تن است، باید توجه داشته باشیم که تقاضای خارجی نیز در شرایط فعلی با محدودیتهای جدی مواجه شده است.
مدیر میزگرد بازار فولاد افزود: در کل زنجیره، حدود ۴۹ درصد صادرات مربوط به کنسانتره، ۱۲.۳ درصد به گندله، ۲.۹ درصد به آهن اسفنجی و حدود ۸.۲ درصد به بخشهای دیگر اختصاص دارد.
عسگرزاده در پایان تأکید کرد: دلیل طرح این اعداد این است که حواسمان باشد در شرایط فعلی، بخش تقاضای خارجی نیز عملاً با محدودیت مواجه است. بنابراین در کنار تمام چالشهایی که درباره انرژی، میزان تولید، هزینه تولید و قیمت تمامشده داریم، نمیتوانیم صرفاً بر افزایش ظرفیت و تولید تمرکز کنیم؛ چراکه بازار داخلی و خارجی باید همزمان توان جذب این حجم از تولید را داشته باشند.
