شش ماه جنگ و شوک نفتی | نیمی از نفت جهان از مناطق جنگی تأمین می‌شود | موج گرانی سوخت زیر سایه جنگ ایران و اوکراین

به گزارش اقتصادنیوز، بازار جهانی نفت در شرایطی وارد یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های خود شده که دیگر نمی‌توان تحولات عرضه و قیمت را صرفاً با تراز عرضه و تقاضای اقتصادی توضیح داد.

جنگ‌ها، تحریم‌ها، حملات به زیرساخت‌های انرژی و ناامنی مسیرهای دریایی، نقشه جریان نفت جهان را دستخوش تغییر کرده‌اند و نگرانی از تداوم شوک عرضه را به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بازار انرژی تبدیل کرده‌اند.

شناورها در نزدیکی تنگه هرمز، منطقه مسندم در عمان، ۲۴ اوت ۲۰۲۶.

محاسبات رویترز نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۶، نزدیک به نیمی از نفت جهان از کشورهایی تأمین می‌شود که تحت تأثیر درگیری و جنگ قرار دارند؛ موضوعی که نشان می‌دهد اختلال‌های کنونی از بحران‌های پیشین انرژی فراتر رفته است.

شش ماه پیش، حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، بحرانی را رقم زد که اکنون به بزرگ‌ترین بحران عرضه نفت ثبت‌شده در تاریخ تبدیل شده و هنوز پایان روشنی برای آن دیده نمی‌شود.

خبر مرتبط

آزمون کلیدی استراتژی جنگی ترامپ | تجارت با امارات برای اقتصاد ایران چقدر مهم است؟ | عقبگرد از رابطه‌ای که بازسازی شد

اقتصادنیوز: امارات متحده عربی مبادلات تجاری و مالی با ایران را به حالت تعلیق درآورده که بر یک رابطه اقتصادی بزرگ به ارزش سالانه نزدیک به 30 میلیارد دلار تأثیر می‌گذارد.

هم‌زمان، جنگ روسیه و اوکراین نیز تولید و پالایش نفت را تحت تأثیر قرار داده و از جمله در قزاقستانِ نزدیک به منطقه درگیری، باعث کاهش تولید و ظرفیت پالایشی در سال جاری شده است.

درگیری‌های ادامه‌دار در لیبی و محدودیت‌های آمریکا بر صادرات نفت ونزوئلا در ابتدای سال نیز فشار بیشتری بر بازار وارد کرده است.

در مجموع، کشورهایی که تحت تأثیر این درگیری‌ها قرار دارند، بر اساس میزان تولید سال ۲۰۲۵، روزانه حدود ۴۵ میلیون بشکه نفت تولید کرده‌اند؛ رقمی که بر پایه محاسبات رویترز با استفاده از داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، بیش از ۴۳ درصد از عرضه جهانی نفت را شامل می‌شود.

اختلال در عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶

کشورهایی که سال گذشته حدود نیمی از نفت جهان را تأمین کردند، امسال در پی درگیری‌ها و شرایط جوی شدید با اختلال در تولید نفت و ظرفیت پالایشی مواجه شده‌اند.

روسیه:

۳ میلیون بشکه در روز از صادرات نفت از بنادر بالتیک، در پی حملات پهپادی، تحت تأثیر قرار گرفته است.

۲.۵ میلیون بشکه در روز از صادرات نفت از دریای سیاه، از جمله نفت خام روسیه و قزاقستان، در معرض تهدید حملات پهپادی قرار دارد.

۶.۶ میلیون بشکه در روز از ظرفیت پالایشی در معرض حملات پهپادی قرار گرفته است.

لیبی:

اعتراض‌ها و حملات پهپادی، تولید نفت را تا ۳۸۰ هزار بشکه در روز مختل کرده است.

ونزوئلا:

پس از آنکه آمریکا در ژانویه محاصره‌ای بر محموله‌های نفتی اعمال کرد، تولید روزانه ۱.۱۶ میلیون بشکه نفت محدود شد.

خاورمیانه:

۲۴ میلیون بشکه در روز از جریان نفت سال گذشته، اکنون در هر دو مسیر تنگه هرمز و باب‌المندب تحت فشار و خطر اختلال قرار دارد.

۹.۶ میلیون بشکه در روز از ظرفیت پالایشی در خاورمیانه در معرض خطر قرار دارد.

این اختلال‌ها وابستگی جهان به عرضه نفت آمریکا را افزایش داده است؛ هرچند تولید و عرضه نفت آمریکا نیز گاهی بر اثر شرایط جوی شدید با اختلال مواجه شده است.

همه اختلال‌های عرضه نفت در سال جاری به‌طور هم‌زمان رخ نداده‌اند.

خروچ پنهانی نفت از تنگه هرمز

با تغییر مسیر صادرات نفت عربستان سعودی به سمت دریای سرخ و خروج پنهانی نفت از تنگه هرمز توسط صادرکنندگان کشورهای حاشیه خلیج فارس، اختلال کنونی در عرضه نفت منطقه خلیج فارس، بر اساس برآورد تحلیلگران، حدود ۵ تا ۷ میلیون بشکه در روز است.

زیرساخت‌های نفتی خاورمیانه در جنگ ایران آسیب دیدند

زیرساخت‌های اصلی نفت در سراسر خاورمیانه از زمان آغاز جنگ ایران هدف حمله قرار گرفته، دچار اختلال شده یا ناچار به کاهش فعالیت شده‌اند؛ وضعیتی که تولید نفت خام، صادرات و فعالیت‌های پالایشی در سراسر منطقه را تحت تأثیر قرار داده است.

اطلاعات تا ۲۱ اوت به‌روز است و ممکن است موقعیت مکانی تأسیسات دقیق نباشد

با این حال، ریسک برای مجموع جریان‌های نفتی همچنان بالاست؛ همان‌طور که حملات در دریای سرخ و در نزدیکی کانال سوئز مصر در ماه ژوئیه نشان داد.

جنگ در خلیج فارس و اوکراین؛ ضربه به یک‌دهم ظرفیت پالایش جهان

درگیری‌ها در خلیج فارس و اوکراین همچنین حدود یک‌دهم ظرفیت پالایش جهانی را از مدار خارج کرده‌اند.

اوکراین بخش بزرگی از شبکه پالایشی روسیه را هدف قرار داده و پالایشگاه‌هایی را حتی در شهر اومسک، در فاصله حدود ۲ هزار و ۷۰۰ کیلومتری از مناطق تحت کنترل اوکراین، مورد حمله قرار داده است.

روسیه اکنون با کمبود سوخت دست‌وپنجه نرم می‌کند و صادرات بنزین و گازوئیل را ممنوع کرده است؛ اقدامی که بازارهای جهانی سوخت را فشرده‌تر کرده است.

موقعیت زیرساخت‌های نفتی روسیه که در سال ۲۰۲۶ هدف حملات پهپادی قرار گرفته‌اند. اطلاعات تا ۲۱ اوت به‌روز است و ممکن است موقعیت‌ها دقیق نباشند.

اوکراین در سال جاری با حملات پهپادی، فعالیت بسیاری از پالایشگاه‌های نفت روسیه را متوقف کرده و همچنین پایانه‌های صادراتی و یک سکوی نفتی در دریای خزر را هدف قرار داده است.

موج گرانی سوخت؛ از فشار تورمی تا رکوردشکنی بدهی آمریکا

افزایش قیمت سوخت به یکی از عوامل اصلی تورم تبدیل شده و در بالا ماندن هزینه‌های استقراض نقش داشته است؛ موضوعی که به عبور بدهی آمریکا از رکورد ۴۰ تریلیون دلار نیز کمک کرده است.

قیمت گازوئیل در آمریکا با وجود فعالیت پالایشگاه‌ها در بالاترین ظرفیت، به سطوح رکوردی صعود کرده است.

آژانس بین‌المللی انرژی برای کمک به کاهش اثر شوک عرضه، حجم بی‌سابقه‌ای نفت از ذخایر اضطراری آزاد کرده است. این برداشت‌ها اکنون تا حد زیادی به پایان رسیده‌اند، در حالی که موجودی‌های جهانی نفت همچنان به کاهش خود ادامه می‌دهند.

قیمت گازوئیل از آغاز جنگ آمریکا و ایران افزایش چشمگیری داشته است. قیمت‌ها به دلار آمریکا و بر اساس قیمت خرده‌فروشی در ۲۳ فوریه و ۱۷ اوت محاسبه شده‌اند.

قیمت بنزین از آغاز جنگ آمریکا و ایران افزایش یافته است. قیمت‌ها به دلار آمریکا و بر اساس قیمت خرده‌فروشی در ۲۳ فوریه و ۱۷ اوت محاسبه شده‌اند.