روایت فرهاد نیلی از ضرورت یک «پاردایم شیفت» در نظام تأمین مالی صنعت فولاد | باید به سمت یک نظام اکوسیستمی یکپارچه و هوشمند مهاجرت کنیم

به گزارش اقتصادنیوز، فرهاد نیلی، اقتصاددان، در همایش «صنعت فولاد و سنگ‌آهن در دوران تحول» با موضوع مدیریت اعتبار در زنجیره صنعت فولاد سخنرانی کرد.

او با اشاره به ضرورت یک تغییر پارادایم در نظام تأمین مالی صنعت فولاد، گفت: بحثی که ارائه می‌کنم، در واقع درباره یک «پارادایم شیفت» و تحولی است که باید توضیح دهیم چرا ضرورت دارد، این تحول چگونه باید صورت بگیرد و اگر این تحول صورت نگیرد، چه اتفاقی خواهد افتاد.

نیلی افزود: از یک نظام تأمین مالی سنتی و بانک‌محور، چرا باید به سمت یک نظام اکوسیستمی یکپارچه و هوشمند مهاجرت کنیم؟ این کاری است که به صورت مشترک با دوست عزیزم، آقای مهندس سنایی، انجام داده‌ایم و بخشی از یک ارائه بزرگ‌تر است که می‌توان آن را برای مدیران ارشد مالی شرکت‌ها و CFOها در قالب یک کارگاه یک‌روزه ارائه کرد.

خبر مرتبط

3 سناریو برای برنامه صنعت کشور | رئیس ایمیدرو: زنجیره فولاد با قیچی قیمت و هزینه مواجه است | تاب‌آوری فولاد صرفاً فنی نیست، تاب‌آوری اقتصادی و بهره‌وری مدیریتی نیز باید مورد توجه قرار گیرد

اقتصادنیوز: معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس هیأت عامل ایمیدرو گفت: وی خاطرنشان کرد: وقتی از تاب‌آوری زنجیره فولاد صحبت می‌کنیم، منظور صرفاً پایداری فنی خطوط تولید نیست؛ تاب‌آوری اقتصادی و مالی و همچنین بهره‌وری مدیریتی بنگاه‌ها نیز باید به همان اندازه مورد توجه قرار گیرد.

او ادامه داد: امروز فرصت مغتنمی بود و از این ابتکار عملی دنیای اقتصاد استقبال کردم تا سرفصل‌های این موضوع را با شما مطرح کنیم، چرا که به نظر ما در سطح مدیران و رؤسای هیئت‌مدیره باید این نگاه تغییر کند و با یک لنز دیگر به زنجیره، به‌خصوص زنجیره فولاد، نگاه شود.

این اقتصاددان با اشاره به ابعاد مختلف زنجیره فولاد گفت: وقتی از زنجیره فولاد صحبت می‌کنیم، ابعاد فیزیکی و مهندسی زنجیره بخش اعظم آن چیزی است که در ذهن ما شکل می‌گیرد. این همان بخشی از کوه یخ است که بالای اقیانوس می‌بینیم؛ بحث معدن، متالورژی و سایر بخش‌های فیزیکی زنجیره.

نیلی افزود: حتی وقتی درباره تاب‌آوری زنجیره صحبت می‌کنیم، بیشتر نگاه ما معطوف به بعد فیزیکی زنجیره است. آمارهایی هم که امروز ارائه شد کمک کرد ببینیم این زنجیره چقدر ابعاد دارد. اما می‌خواهم توجه شما را به دو رکن دیگر زنجیره جلب کنم. بخش بالایی را می‌بینیم و می‌شناسیم، اما اگر این لنز را نبینیم، ممکن است همان اتفاقی که آقای حسینی درباره انرژی فرمودند، در خصوص فایننس نیز رخ دهد.

او با اشاره به چالش انرژی در صنعت فولاد گفت: آقای حسینی به‌خوبی فرمودند که فولاد در واقع با یک شوک مواجه شده؛ از یک طرف مصرف و دسترسی به انرژی کاهش پیدا می‌کند و از طرف دیگر قیمت انرژی افزایش پیدا می‌کند. ایشان اشاره کردند که در آمریکا خانوارها ۱۱ برابر بیشتر از صنعت بابت انرژی پرداخت می‌کنند. به هر حال، حفظ رضایت شهروند در اولویت است. بنابراین مطمئن باشید این وضعیت به‌سادگی برنمی‌گردد، چون روش‌های دیگری برای راضی نگه داشتن شهروند وجود دارد که شاید خیلی خوب کار نکند. بنابراین نباید انتظار داشته باشیم قیمت نسبی انرژی به وضعیت قبل برگردد و شوک قیمت انرژی بیش از این نیز در پیش روی ما خواهد بود.

نیلی برای تشریح ابعاد این مسئله به مطالعه‌ای درباره چالش‌های صنعتی شدن ایران اشاره کرد و گفت: برای اینکه ابعاد مسئله را توضیح بدهم، به مطالعه بسیار ارزشمندی اشاره می‌کنم که در دانشگاه صنعتی شریف انجام شد و با همت دنیای اقتصاد در زمستان سال گذشته منتشر شد. مطالعه «چالش‌های صنعتی شدن ایران» به مدیریت دکتر مسعود نیلی انجام شد و کار بسیار ارزشمندی بود که توصیه می‌کنم همه دوستان آن را مطالعه کنند.

او افزود: این مطالعه، صنعت را از چهار لنز بررسی می‌کند؛ وابستگی به انرژی، آثار زیست‌محیطی، فناوری و حکمرانی. سپس صنعت را تفکیک می‌کند و جریان‌های اصلی، صنایعی که در حال کوچک شدن هستند، صنایعی که در حال بزرگ شدن هستند و صنایعی را که رفتار نوسانی دارند، مورد بررسی قرار می‌دهد.

نیلی گفت: توجه شما را به صنایعی که در حال بزرگ شدن هستند جلب می‌کنم. همه ما که در اینجا هستیم، به جز ما که از اقتصاد آمده‌ایم، درگیر همین صنایع هستیم. در اینجا کاملاً لنز روی وابستگی آنها به انرژی، محیط زیست و سایر عوامل معطوف می‌شود. مطالعه به‌خوبی توضیح می‌دهد که اگر برای این مسائل تدبیری اندیشیده نشود و همان بهره‌وری که امروز درباره آن صحبت شد اعمال نشود، با وضعیت نگران‌کننده‌ای روبه‌رو خواهیم بود.

او ادامه داد: نکته دیگر این است که رشد صنعت در سال‌های گذشته به مدد همین صنایع بوده است. رشد این صنایع مستمراً بالاتر از رشد میانگین بوده و صنعت را بالا نگه داشته‌اند. بنابراین هرگونه تعدیل قابل ملاحظه در قیمت انرژی، استانداردهای زیست‌محیطی یا دسترسی به ارز، این صنایع را دچار مشکل می‌کند.

این اقتصاددان با تأکید بر اهمیت نقدینگی گفت: اما ما می‌خواهیم از یک لنز دیگر نگاه کنیم. نقدینگی هم می‌تواند شوک بعدی باشد، اگر درمانش نکنیم. واقعیت این است که اگر فقط بخش بالایی زنجیره را نگاه کنیم و بخش پایین را نبینیم، حلقه‌های ضعیف‌تر زنجیره ممکن است تاب‌آوری کل زنجیره را دچار مشکل کنند، در حالی که این ضعف را در بخش بالایی نمی‌بینیم.

نیلی افزود: زنجیره در کنار همه مزیت‌هایی که دارد، یک ویژگی مهم دارد؛ اگر یک حلقه زنجیره بشکند، بقیه حلقه‌ها نیز دچار مشکل می‌شوند. این حلقه لزوماً در بعد مهندسی نمی‌شکند؛ ممکن است در بعد اطلاعاتی شکسته شود. اطلاعات چرا مهم است؟ اگر اطلاعات، فایننس را تغذیه نکند، با وضعیتی مواجه می‌شویم که آنهایی که دسترسی به بانک دارند تأمین مالی می‌شوند و آنهایی که دسترسی ندارند، تأمین مالی نمی‌شوند و می‌شکنند.

او گفت: بنابراین ما در این ارائه می‌خواهیم روی دو قسمت متمرکز شویم و نشان دهیم اگر نتوانیم یک استرس‌تست خوب انجام دهیم، در کنار مسئله انرژی، وضعیت تورم، نقدینگی و دسترسی به فاینانس نیز می‌تواند مشکل‌ساز شود. از سوی دیگر، تعدیل قیمت نیز باید صورت بگیرد. به قیمت‌های اسمی نگاه نکنید؛ وقتی تورم ۴۰ تا ۸۵ درصد است، باید آن را در نظر بگیرید. بنابراین نرخ سود واقعی منفی است و این وضعیتی است که با آن روبه‌رو هستیم.

نیلی تأکید کرد: بحث ما این است که مشکل با مذاکره با بانک حل نمی‌شود. اگر این پارادایم شیفت صورت نگیرد، زنجیره می‌شکند. بنابراین نکته اساسی این است که به آن توجه کنیم.

او ادامه داد: نکته دوم این است که برای اینکه زنجیره ما دچار مشکل نشود، باید زنجیره را به صورت یک اکوسیستم ببینیم، نه یک زنجیره خطی. در این سیستم، تأمین مواد اولیه، تأمین تجهیزات و خدمات و انرژی را داریم که باید به زبان داده و اطلاعات با یکدیگر صحبت کنند. زنجیره ممکن است از همین نقطه دچار شکست شود.

این اقتصاددان با تأکید بر ضرورت نهادسازی گفت: این کار حتماً به نهادسازی نیاز دارد. وقتی در زنجیره کار می‌کنیم، مواد اولیه وقتی از یک جای زنجیره به جای بعدی منتقل می‌شود، دیگر در نقطه قبلی نیست، اما داده می‌تواند در اختیار همه بخش‌های زنجیره قرار بگیرد.

نیلی افزود: امروز تکنولوژی‌ که در سطح کشور وجود دارد و پلتفرم‌هایی که دسترسی همه را به داده به صورت آنلاین فراهم می‌کنند، می‌توانند از طریق API اطلاعات را در اختیار همه بخش‌های زنجیره قرار دهند تا تصمیم‌ها مبتنی بر داده باشد.

او گفت: داده برای این مهم است که بتوانیم کمیاب‌ترین سرمایه در گردش را مدیریت کنیم. بنابراین مدیریت کمیاب‌ترین عنصر زنجیره به یک مسئله مهم تبدیل می‌شود که باید بتوانیم آن را حل کنیم.

نیلی تأکید کرد: ما در این ارائه تلاش می‌کنیم روی دو نکته تمرکز کنیم؛ اینکه چرا فناوری و داده مهم هستند و چرا به نهادسازی نیاز داریم. اما نهادسازی را نباید از بانک‌های سنتی خودمان انتظار داشته باشیم. مسئله این نیست که مدیر بانک یا مدیرعامل بانک با ما همراه نیست؛ بانک اساساً برای انجام چنین کاری طراحی نشده است. این سِنک‌ها و پلتفرم‌های مالی هستند که می‌توانند چنین کاری انجام دهند.

او افزود: اگر داده و گوش مصنوعی روی سیستم سوار نشود، خطای انسانی می‌تواند ابعاد ماجرا را بسیار بزرگ کند. بنابراین در این ارائه بر همین موضوع تمرکز می‌کنیم.

این اقتصاددان در ادامه گفت: توجه داشته باشید که جریان آهن اسفنجی و سنگ‌آهن را می‌بینیم؛ این بخش مشهود است و چشم ما آن را می‌بیند و ذهن ما نیز درگیر آن می‌شود. اما جریان نقد را CFO می‌بیند، در داشبورد مدیریتی است و مدیرعامل آن را می‌بیند؛ با این حال، این نگاه همواره گذشته‌نگر است.

نیلی افزود: نکته ما این است که حتماً باید جریان اعتبار را جدا کنیم. پول بانکی به تنهایی کفایت نمی‌کند. برای اینکه زنجیره بچرخد، باید حتماً اعتبار را جداگانه ببینیم و داشبوردها باید جریان اعتبار را رصد کنند.

او با اشاره به اهمیت جریان داده گفت: چهار جریان در هم‌تنیده وجود دارد و آن نخی که زودتر پاره می‌شود، دانه‌های این تصویر را از هم جدا می‌کند. بنابراین فکر نکنید فقط باید جریان فیزیکی را رصد و پایش کنیم؛ سه جریان دیگر را نیز باید رصد کنیم.

نیلی در پایان تأکید کرد: پیام مهم ما این است که با توجه به وضعیت ترازنامه‌های بانکی و هشدارها و نگرانی‌هایی که درباره تشدید تورم وجود دارد، تأمین مالی به کمک پول بانکی به تنهایی کفایت نمی‌کند و امکان‌پذیر نیست، اینجاست که مزیت اکوسیستم مهم می‌شود و اهمیت زنجیره خود را نشان می‌دهد.

او ادامه داد: در یک زنجیره ممکن است یک بخش با کمبود و بخش دیگری با مازاد مواجه باشد. لازم نیست هر بار مازاد به سپرده بانکی تبدیل شود و بخش دارای کسری وام دریافت کند. مفهوم این است که این منابع می‌تواند در داخل مجموعه و زنجیره به گردش درآید و تسویه آن صرفاً در حساب بانکی انجام شود.

نیلی در ادامه گفت: جریان ناخالص اعتبار می‌تواند داخل زنجیره بچرخد و در پایان روز یا پایان هفته، بسته به شرایط، تسویه شود.

در حال تکمیل است....