بازار خودرو در شوک قیمتها؛ مونتاژیها گران شدند، خریداران عقب نشستند | پیشبینی قیمت خودرو در پاییز با تکیه بر سه متغیر مهم
به گزارش اقتصادنیوز، بازار خودرو در پنجمین روز مهرماه در شرایطی به کار خود ادامه داد که اگرچه برخی مدلها تغییر قیمت داشتند، اما تصویر کلی بازار همچنان بیش از آنکه از رونق معاملات حکایت کند، نشانهای از رکود و احتیاط خریداران دارد.
بررسی قیمت ۱۶ خودرو در سه گروه داخلی، مونتاژی و وارداتی نشان میدهد در فاصله چهارم تا پنجم مهرماه تنها پنج مدل تغییر قیمت داشتهاند و بخش بزرگی از بازار در محدوده روز قبل باقی مانده است. این وضعیت در شرایطی شکل گرفته که قیمت خودرو طی ماههای گذشته رشد قابل توجهی را تجربه کرده و قدرت خرید مصرفکننده همگام با این افزایش حرکت نکرده است.
قیمتها بالا مانده، اما بازار داغ نشده است
در بخش خودروهای داخلی، تارا اتوماتیک V4 در پنجم مهرماه به ۳ میلیارد و ۳۶۰ میلیون تومان رسید؛ رقمی که نسبت به روز قبل ۱۰ میلیون تومان افزایش دارد. در مقابل، دنا پلاس اتوماتیک از ۳ میلیارد و ۳۲۰ میلیون تومان به ۳ میلیارد و ۲۹۰ میلیون تومان عقب نشست و پژو ۲۰۷ اتوماتیک نیز با کاهش ۱۰ میلیون تومانی، از ۲ میلیارد و ۹۵۰ میلیون به ۲ میلیارد و ۹۴۰ میلیون تومان رسید. به این ترتیب، حتی در میان خودروهای داخلی نیز مسیر قیمتها یکدست نیست.
اقتصادنیوز: پورشه که زمانی یکی از مهمترین موتورهای سودآوری فولکسواگن بود، حالا به یکی از اصلیترین چالشهای این خودروساز آلمانی تبدیل شده است؛ افت در بازار چین، هزینههای گذار به خودروهای برقی و کاهش چشمگیر ارزش این برند، برنامه بازسازی فولکسواگن را پیچیدهتر کرده است.
در همین بازار، کوییک S دندهای با قیمت یک میلیارد و ۴۰۵ میلیون تومان و ساینا S دندهای با قیمت یک میلیارد و ۴۴۰ میلیون تومان بدون تغییر ماندند. شاهین اتوماتیک CVT تیپ G اما برخلاف این دو خودرو، ۲۰ میلیون تومان گران شد و قیمت آن از ۲ میلیارد و ۴۹۰ میلیون تومان در چهارم مهر به ۲ میلیارد و ۵۱۰ میلیون تومان در پنجم مهر رسید. بنابراین در سبد خودروهای داخلی مورد بررسی، همزمان افزایش، کاهش و ثبات قیمت دیده میشود؛ الگویی که با بازار یکپارچه صعودی فاصله دارد.
در واقع مسئله مهم بازار خودرو در این مقطع، فقط «قیمت» نیست؛ بلکه فاصله میان قیمتهای اعلامی و قدرت خرید است. وقتی یک خودروی داخلی به محدوده سه میلیارد تومان میرسد، تعداد خانوارهایی که توان خرید نقدی آن را دارند به شکل محسوسی محدود میشود. نتیجه چنین شرایطی میتواند یک تناقض در بازار خودرو باشد: قیمت بالا میرود، اما تعداد معاملات الزاماً بیشتر نمیشود.
در همین شرایط، برخی از فعالان بازار خودرو نیز اخیراً تأکید کرده اند که افزایش قیمتها در کنار افت قدرت خرید، رکود بازار را تشدید کرده و حتی فروشنده و خریدار را همزمان محتاط کرده است.
مونتاژیها گران شدند، خریداران عقب نشستند
در بازار خودروهای مونتاژی نیز نشانهای از تغییر گسترده قیمت در یک روز دیده نمیشود. جک J4 در پنجم مهرماه ۲ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان قیمت دارد و نسبت به روز قبل تغییری نکرده است. ریسپکت پرایم تیپ ۲ نیوفیس نیز با قیمت ۴ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان بدون تغییر باقی مانده است. KMC J7 با قیمت ۵ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان معامله میشود و قیمت آن نسبت به چهارم مهر ثابت مانده است.
امویام X33 کراس اتوماتیک نیز در سطح ۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان قرار گرفته و در فاصله دو روز تغییر نکرده است. در بالاترین سطح این بخش، فونیکس تیگو ۸ پرو مکس F8 با قیمت ۹ میلیارد و ۳۳۰ میلیون تومان ایستاده است؛ رقمی که بهخوبی نشان میدهد بازار مونتاژیها دیگر صرفاً بازار خودروهای متوسط نیست و بخشی از محصولات آن از نظر قیمت به محدوده خودروهای وارداتی نزدیک شدهاند.
این تغییر ساختار قیمتی یک پیام مهم برای بازار دارد: بخش قابل توجهی از مشتریان سنتی خودروهای مونتاژی در حال از دست دادن توان خرید خود هستند. خودرویی که چند سال قبل میتوانست در فاصله قیمتی مشخصی از محصولات داخلی قرار گیرد، امروز در برخی مدلها به محدوده پنج، هفت و حتی بالاتر از ۹ میلیارد تومان رسیده است. در چنین وضعیتی، رشد قیمت لزوماً به معنی افزایش تقاضا نیست؛ بلکه میتواند بخشی از تقاضای بالقوه را از بازار خارج کند.
وارداتیها هم از نوسان ارز در امان نماندند
در بازار وارداتی نیز ثبات قیمت در بسیاری از مدلها غالب است، اما یک کاهش قابل توجه در همین سبد قیمتی دیده میشود. تویوتا کرولا کراس هیبرید در پنجم مهرماه ۸ میلیارد و ۹۵۰ میلیون تومان قیمت دارد. مزدا ۳ وارداتی ۲.۰ لیتر پریمیوم نیز با قیمت ۱۰ میلیارد تومان عرضه میشود. تویوتا لوین هیبرید ۷ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان قیمت خورده و نیسان قشقایی تکدیفرانسیل آنر نیز در سطح ۸ میلیارد تومان قرار گرفته است.
اما در میان این خودروها، تویوتا کمری هیبرید ۲.۵ لیتر LE از ۱۶ میلیارد تومان در چهارم مهر به ۱۵ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان در پنجم مهر رسیده است؛ یعنی ۴۰۰ میلیون تومان کاهش در یک روز، معادل حدود ۲.۵ درصد. این کاهش در شرایطی اهمیت دارد که سایر خودروهای وارداتی این سبد عمدتاً ثابت ماندهاند و نشان میدهد بازار وارداتیها نیز الزاماً با یک فرمول واحد حرکت نمیکند.
این موضوع را باید در ارتباط با سیاست واردات و هزینههای تمامشده خودرو دید. طی روزهای اخیر فهرست تازهای از خودروهای وارداتی مدل ۲۰۲۶ برای عرضه با قیمت قطعی منتشر شده که ۱۳ مدل از برندهایی مانند تویوتا، نیسان، کیا و آئودی را شامل میشود. افزایش تنوع وارداتیها در صورت تداوم عرضه میتواند بخشی از فشار قیمتی ناشی از کمبود گزینه را تعدیل کند، هرچند اثر آن بر قیمت بازار به حجم واقعی عرضه، زمان تحویل و هزینههای واردات وابسته است.
روند صعودی شهریور به مهر رسید
برای فهم رفتار بازار در مهرماه، نمیتوان از شهریور عبور کرد. بازار خودرو در ماه گذشته یکی از دورههای مهم افزایش قیمت را پشت سر گذاشت و گزارشهای منتشرشده از رشد قابل توجه قیمتها در این ماه حکایت دارند. در عین حال، گزارشهای تحلیلی بازار تأکید کردهاند که رشد قیمت خودرو در نیمه نخست سال بیش از آنکه فقط از تقاضای مصرفی ناشی شود، تحت تأثیر نرخ ارز، هزینه تأمین قطعات، اختلال در زنجیره تأمین و شرایط واردات قرار داشته است.
همین مسئله توضیح میدهد چرا در بازار فعلی نمیتوان صرفاً با استناد به رکود، انتظار کاهش سریع قیمتها را داشت. رکود زمانی میتواند قیمت را پایین بیاورد که فروشنده برای تأمین نقدینگی ناچار به فروش باشد یا عرضه از تقاضای موجود بیشتر شود. اما در بازار خودرو ایران، فروشنده نیز با هزینه جایگزینی بالاتری مواجه است. بنابراین ممکن است ترجیح دهد خودرو را نفروشد یا در برابر کاهش قیمت مقاومت کند.
از سوی دیگر، نرخ ارز همچنان یکی از متغیرهای مهم بازار است. خودروهای مونتاژی و وارداتی بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از هزینه ارز اثر میگیرند و حتی در خودروهای داخلی نیز قیمت قطعات، مواد اولیه و برخی هزینههای تولید از تحولات ارزی جدا نیست. به همین دلیل، کاهش تقاضا به تنهایی برای ایجاد روند نزولی پایدار کافی نیست و انتظارات ارزی میتواند قیمتهای پیشنهادی فروشندگان را در سطوح بالا نگه دارد.
قیمت خودرو رشد میکند؛ اما آیا معاملات رونق دارد؟
اینجا یکی از مهمترین تفاوتهای بازار فعلی با دورههای رونق گذشته خود را نشان میدهد. قیمت اعلامی فروشنده الزاماً معادل قیمت قطعی معامله نیست. در بازار کممعامله، ممکن است قیمتهای پیشنهادی بالا برود، اما خریدار برای پذیرش آن قیمت وجود نداشته باشد.
در چنین بازاری، قیمت خودرو بیشتر از آنکه تنها تابع عرضه و تقاضای روزانه باشد، حاصل برآیند چند متغیر است: نرخ ارز، هزینه تولید و واردات، میزان عرضه، انتظارات تورمی، شرایط سیاسی و البته قدرت خرید خانوار. وقتی این متغیرها در یک جهت حرکت نکنند، نتیجه همان چیزی میشود که اکنون در بازار دیده میشود؛ خودرویی گران میشود، خودروی دیگری ارزان میشود و تعداد زیادی از مدلها بدون تغییر میمانند.
دادههای پنجم مهر نیز دقیقاً همین تصویر را تأیید میکند. از ۱۶ خودرو مورد بررسی، پنج مدل نسبت به روز قبل تغییر قیمت داشتهاند و ۱۱ مدل بدون تغییر ماندهاند. بنابراین بازار نه در وضعیت جهش فراگیر قرار دارد و نه نشانهای از ریزش عمومی قیمتها دیده میشود؛ بلکه در حال حاضر بیشتر با بازار «قفلشده در قیمتهای بالا» مواجهیم.
پیشبینی بازار خودرو در روزهای آینده
برای روزهای آینده، سه متغیر بیش از سایر عوامل میتواند مسیر بازار خودرو را تعیین کند. نخست نرخ ارز است؛ هر تغییر معنادار در بازار ارز میتواند انتظارات قیمتی را تغییر دهد. دوم وضعیت عرضه، بهویژه در بخش مونتاژی و وارداتی است؛ افزایش واقعی عرضه میتواند بخشی از فشار قیمتی را کاهش دهد. سومین متغیر و شاید مهمترین آن، قدرت خرید مردم است.
بازار خودرو امروز بیش از هر زمان دیگری با یک محدودیت تقاضا مواجه است. قیمتها به سطوحی رسیدهاند که حتی بخشی از متقاضیان مصرفی دیگر توان ورود به بازار را ندارند. در چنین شرایطی، افزایش بیشتر قیمت میتواند به جای رونق، خریداران بیشتری را از بازار خارج کند. این همان نکتهای است که کارشناسان بازار نیز در هفتههای اخیر بر آن تأکید داشتهاند؛ افزایش قیمت خودرو لزوماً به معنی افزایش ظرفیت بازار نیست و ممکن است صرفاً فاصله میان قیمت خودرو و توان خرید مصرفکننده را بیشتر کند.
به این ترتیب، بازار خودرو در پنجم مهرماه را باید بازاری دانست که قیمت در آن بالا مانده، اما تقاضا هنوز توان همراهی با این قیمتها را ندارد. ثبات ۱۱ مدل از ۱۶ خودروی بررسیشده در یک روز، در کنار افزایش و کاهش همزمان سایر مدلها، نشان میدهد بازار هنوز در حال پیدا کردن نقطه تعادل جدید خود است. در این شرایط، مسیر پاییز بیش از هر چیز به رفتار ارز، حجم عرضه و توان خرید مردم وابسته خواهد بود؛ سه عاملی که میتوانند همین بازار کممعامله را وارد مسیر تازهای کنند.
