سایه رسوایی رهبر کاریزماتیک هوش مصنوعی بر شکاف‌های بین آمریکا و چین | روابط هوانگ با ترامپ پیچیده می‌شود؟

به گزارش اقتصادنیوز، جنسن هوانگ، مدیرعامل شرکت تراشه‌های هوش مصنوعی انویدیا، به داشتن رابطه‌ای عاشقانه با زنی اعتراف کرد که به گفته نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده، توسط سازمان جاسوسی اصلی چین به کار گرفته شده بود. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در پیامی خطاب به این شرکت گفت: «من به همسرم خیانت کردم. رفتار من باعث رنجش او و فرزندانمان شد. هیچ توجیهی برای کارم وجود ندارد. عمیقاً متاسفم.» 

به نوشته نیویورک تایمز جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا و یکی از قدرتمندترین چهره‌ها در دوران شکوفایی هوش مصنوعی، روز یکشنبه تایید کرد که رابطه‌ای عاشقانه با یک زن تاجر چینی داشته است؛ زنی که به تشخیص نهادهای اطلاعاتی آمریکا، جاسوس پکن بوده است. این اعتراف پس از انتشار گزارش‌هایی در نیویورک تایمز صورت گرفت که نشان می‌داد این زن — که با نام «آلیس هوانگ» شناخته می‌شود — توسط سازمان جاسوسی اصلی چین جذب شده بوده و در مورد این رابطه به دونالد ترامپ و دیگر مقامات ارشد هشدار داده شده بود. 

ماجرای انویدیا و مدیرعاملش چیست؟ 

شرکت انویدیا روز یکشنبه اعلام کرد که تحقیقاتی را درباره هوانگ، یکی از بنیان‌گذاران این شرکت سازنده تراشه، آغاز کرده است. این اقدام پس از آن صورت گرفت که آقای هوانگ هیئت‌مدیره را در جریان رابطه خود با خانم هوانگ قرار داد. (آقای هوانگ و خانم هوانگ هیچ‌گونه نسبت فامیلی با یکدیگر ندارند.)

هیئت‌مدیره انویدیا اعلام کرد که «هیچ دلیلی برای این باور وجود ندارد که امنیت ملی یا اسرار شرکت انویدیا به خطر افتاده باشد.» هوانگ در طول دوره بررسی‌ها، همچنان در سمت مدیرعامل باقی خواهد ماند. او ماه گذشته به خبرگزاری بلومبرگ گفت که ارتباطش با خانم هوانگ «کاملاً عادی» بوده است.

انویدیا تولیدکننده پیشرو تراشه‌های پیشرفته‌ای است که با نام «واحدهای پردازش گرافیکی» شناخته می‌شوند و نیروی محرکه هوش مصنوعی هستند. اهمیت این تراشه‌ها در توسعه فناوری به‌قدری زیاد است که دولت آمریکا از سال ۲۰۲۲ فروش قدرتمندترینِ آن‌ها به چین را محدود کرده است. سایر کشورهایی که قصد رقابت در حوزه هوش مصنوعی را دارند، به‌شدت خواهان دسترسی به این تراشه‌ها هستند.

روزنامه نیویورک‌تایمز ماه گذشته گزارش داد که نهادهای آمریکایی، ضمن انجام نظارت‌های الکترونیکی بر خانم هوانگ، به این نتیجه رسیده‌اند که او رابطه نزدیکی با آقای هوانگ داشته و اطلاعاتی را به پکن منتقل می‌کرده است. در بهار گذشته، یادداشتی در میان مقامات ارشد ایالات متحده دست‌به‌دست شد که به اطلاعاتی استناد می‌کرد مبنی بر اینکه این فرد، مهره‌ای برای «وزارت امنیت دولتی» چین بوده است. آن‌ها به این نتیجه رسیدند که او جذب شده بود تا درباره آقای هوانگ اطلاعات جمع‌آوری کند و احتمالاً بر شرکت انویدیا تأثیر بگذارد تا این شرکت را به سمت فراهم کردن دسترسی چین به پیشرفته‌ترین تراشه‌های خود سوق دهد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، بر تدوین این یادداشت نظارت داشت.

خانم هوانگ یکی از مدیران ارشد شرکت مگاسپید در سنگاپور بود؛ شرکتی که توان پردازشیِ حاصل از تراشه‌های انویدیا را به علی‌بابا» و دیگر شرکت‌های چینی اجاره می‌دهد. مقامات آمریکایی مشکوک هستند که این شرکت در قاچاق تراشه‌های دارای محدودیت به داخل چین نقش داشته است. سفارت چین این اتهامات را «تخریب وجهه» (افترا) خوانده است.

هوانگ تا چه حد نفوذ دارد؟

کمتر مدیری به اندازه هوانگ بر رویکرد ترامپ در قبال هوش مصنوعی و چین تأثیرگذار بوده است. سال گذشته، هوانگ رئیس‌جمهور آمریکا را متقاعد کرد تا ممنوعیت فروش تراشه به چین را لغو کند. آن‌ها بعداً به توافقی دست یافتند که به انویدیا اجازه می‌داد دومین تراشه قدرتمند خود را در چین بفروشد، مشروط بر اینکه دولت ایالات متحده سهمی ۲۵ درصدی از این معامله دریافت کند. 

شرکت انویدیا دست‌کم ۲۰ میلیون دلار به صندوق «تالار رقص» (ballroom fund) ترامپ کمک مالی کرده است. حدود یک سال پیش، اطلاعاتی درباره آقای هوانگ و خانم هوانگ به ترامپ ارائه شد، اما او هیچ اقدامی انجام نداد. مقامات فعلی و پیشین اظهار داشته‌اند که رابطه نزدیک میان این افراد، مانعی در مسیر تلاش‌ها برای کنترل فروش تراشه‌های شرکت انویدیا در خارج از آمریکا ایجاد کرده و باعث توقف برخی تحقیقات وزارت بازرگانی و همچنین مسکوت ماندن تحریم‌های تجاری پیشنهادی علیه چین یا شرکت انویدیا شده است.

با توجه به نفوذ بسیار زیاد این شرکت تراشه‌ساز در صنعت هوش مصنوعی، اذعان آقای هوانگ به داشتن رابطه با فردی که مظنون به جاسوسی برای چین است، می‌تواند موجب تزلزل در وال‌استریت شود. معاملات آتی — که به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهد پیش از بازگشایی بازار روی سهام شرکت‌ها شرط‌بندی کنند — نشان‌دهنده افت ۵ درصدی ارزش سهام انویدیا در زمان آغاز معاملات است.

انویدیا حدود ۹۰ درصد از بازار تراشه‌های کامپیوتری را در اختیار دارد و آقای هوانگ به چهره اصلی و هدایت‌گرِ رونقِ هوش مصنوعی تبدیل شده است. اگر هیئت‌مدیره این شرکت تصمیم به تنبیه او بگیرد، هیچ جانشین مشخصی برای اداره شرکت وجود ندارد. 

چینی‌ها نیاز به ما ندارند!

به نوشته نیویورک تایمز، در واکنش به این موضوع، یکی از سخنگویان دولت چین روز دوشنبه ادعاها مبنی بر اینکه زنی که با جنسن هوانگ رابطه عاشقانه داشته یک جاسوس چینی بوده است را رد کرد. این سخنگو گزارش‌های مذکور را «ساخته و پرداخته‌ی محض» و «چیزی جز تلاشی برای بدنام کردن چین» خواند و آن‌ها را تکذیب کرد. واکنش وزارت امور خارجه چین نشان می‌دهد که چگونه افشاگری‌های مربوط به یکی از برجسته‌ترین مدیران حوزه فناوری در جهان، به رقابت فزاینده میان واشنگتن و پکن کشیده شده است.

این تحقیقات می‌تواند روابط هوانگ با ترامپ را با پیچیدگی مواجه کند. هوانگ به یکی از متحدانِ بانفوذِ رئیس‌جمهور آمریکا در صنعت فناوری تبدیل شده است؛ این در حالی است که او دولت را تحت فشار قرار داده تا محدودیت‌های صادراتی را که مانع فروش تراشه‌های پیشرفته‌ی شرکت «انویدیا» به شرکت‌های چینی می‌شود، کاهش دهد. در ماه مه، آقای هوانگ به هیئتی پیوست که همراه با ترامپ به چین سفر کردند. هوانگ اظهار داشته که نگرانی‌های امنیت ملی آمریکا بیش از حد بزرگ‌نمایی شده‌اند؛ زیرا ارتش چین برای توسعه فناوری هوش مصنوعی نیازی به تراشه‌های شرکت انویدیا ندارد. او همچنین معتقد است که ایالات متحده با بستن درهای خود به روی بازار عظیم چین، خطر از دست دادن رهبری فناوری را به جان می‌خرد.

مقامات چینی ادعای جاسوس بودن آقای هوانگ را تکذیب کرده‌اند. این موضع‌گیری روز دوشنبه توسط برخی از مفسران ملی‌گرای سرشناس نیز تکرار شد. هو شی‌جین، سردبیر پیشین روزنامه گلوبال تایمز — که تحت کنترل حزب کمونیست چین است — این هیاهو را یک توطئه سیاسی از سوی ایالات متحده توصیف کرد. او این افشاگری را «اقدامی حساب‌شده از سوی حزب دموکرات و تشکیلات سیاسی آمریکا برای زمین زدن جنسن هوانگ، و به تبع آن، هدف قرار دادن ترامپ» دانست. ادعاهای مشابهی نیز در شبکه‌های اجتماعی مطرح شد.

زلزله رسوایی رهبر کاریزماتیک بر شکاف‌های پکن و واشنگتن

برای آقای هوانگ، این جنجال از آن جهت بسیار قابل‌توجه است که او در سراسر آسیا از محبوبیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است؛ محبوبیتی که معمولاً نصیب مدیران اجرایی شرکت‌ها نمی‌شود و بیشتر مختص چهره‌های مشهور است. هوانگ که متولد تایوان است و در ایالات متحده بزرگ شده، به عنوان رهبری کاریزماتیک شناخته می‌شود؛ کسی که می‌تواند شکاف‌های رو به گسترش میان صنایع فناوری ایالات متحده و چین را پر کند.

حضور او در تایپه، سئول و پکن معمولاً جمعیتی را به دورش گرد می‌آورد که بیشتر یادآور استقبال از ستاره‌های سینمای هالیوود یا ورزشکاران حرفه‌ای است. در کنفرانس‌های فناوری، هوادارانش او را دنبال می‌کنند تا از او امضا بگیرند یا عکس سلفی بیندازند. کاپشن چرمی مشکیِ معروف او، اکنون در سراسر این منطقه به نمادی کاملاً شناخته‌شده تبدیل شده است.

سال گذشته در جریان سفری به کره جنوبی، آقای هوانگ به جمعی از قدرتمندترین مدیران صنعت نیمه‌هادیِ این کشور پیوست تا با هم مرغ سوخاری و آبجو بخورند؛ رویدادی که توجه انبوهی از تماشاگران و خبرنگاران را به خود جلب کرد. در حالی که جمعیت در بیرون محل حضور داشتند، او میان تماشاگران خوراکی توزیع کرد.

در پکن، او بارها در رستوران‌های محلی و غرفه‌های فروش غذا دیده شده است؛ در حال خوردن نودل و معاشرت با مردم محلی. ویدیوهایی از این حضورهای غیررسمی به طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شده و تصویر او را به عنوان یک میلیاردرِ «در دسترس و مردمی» تقویت کرده است. در شبکه‌های اجتماعی تایوان، برخی از کاربران ضمن ابراز ناباوری و ناامیدی، از اینکه آقای هوانگ — که اغلب همچون قهرمانی بازگشته به وطن با او رفتار می‌شود و همواره مردی خانواده‌دوست به شمار می‌رفت — تا این حد قضاوت نادرستی داشته، ابراز شگفتی کردند. محبوبیت او به اندازه‌ای است که برخی تایوانی‌ها او را «بابا» خطاب می‌کنند؛ اصطلاحی محبت‌آمیز که در آنجا برای اشاره به چهره‌ای بسیار محبوب و مورد احترام به کار می‌رود.

در تایوان، جایی که سایه ترس از تهاجم احتمالی چین بر زندگی عمومی سنگینی می‌کند، برخی از کاربران در فضای مجازی نسبت به احتمال جاسوسی ابراز نگرانی کرده و این پرسش را مطرح کردند که خانم هوانگ چگونه توانسته است وارد این جزیره خودمختار شود. با این حال، ممکن است هوانگ به‌زودی به آسیا بازگردد. روز یکشنبه، ترامپ اعلام کرد که همچنان قصد دارد هوانگ را در سفر پیشِ رو به آسیا — برای شرکت در نشست «همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه» (APEC) که به میزبانی چین برگزار می‌شود — همراه خود ببرد. شی جین‌پینگ، رهبر عالی چین، میزبان این رویداد است؛ رویدادی که انتظار می‌رود در آن، فناوری‌های پیشرفته نیمه‌رسانا و هوش مصنوعی در کانون توجه باشند.

آیا این موضوع بر بازارهای سهام جهانی تأثیر خواهد گذاشت؟

به نوشته گاردین، انویدیا شرکتی کلیدی در رونق هوش مصنوعی محسوب می‌شود؛ تراشه‌های این شرکت حکم همان بیل و کلنگ‌هایی را دارند که جویندگان طلا در دوران «تب طلا» از آن‌ها استفاده می‌کردند. ارزش این شرکت ۴.۵ تریلیون دلار است و هرگونه ضربه جدی به ارزش آن می‌تواند پیامدهایی برای ارزش‌گذاری سهام شرکت‌های فناوری آمریکایی — و نه فقط خودِ انویدیا — به همراه داشته باشد. سهام شرکت‌های فناوری در ایالات متحده، پس از موفقیت نامزدهایی که مخالف مراکز داده (دیتا سنترها) بودند در انتخابات میان‌دوره‌ای هفته گذشته، آغازِ متزلزلی را در این ماه تجربه کرده‌اند.

به گفته نیل ویلسون، تحلیلگر پلتفرم سرمایه‌گذاری ساکسو یو‌کی: «انویدیا شرکتی عظیم و در کانون زنجیره تأمین هوش مصنوعی است؛ بنابراین آنچه برای سهام این شرکت رخ می‌دهد، بر سایر بخش‌های بازار نیز تأثیرگذار خواهد بود. این ماجرا می‌تواند به تضعیف فضای روانی بازار منجر شود؛ فضایی که هم‌اکنون نیز بسیار شکننده است.»

دن آیوز، تحلیلگر صنعت فناوری مستقر در ایالات متحده، اظهار داشت که این رسوایی به «تحقیقات متعدد کنگره» خواهد انجامید و بر قیمت سهام انویدیا فشار وارد خواهد کرد. او افزود: «بسته به نتیجه تحقیقات هیئت‌مدیره، این احتمال وجود دارد که جنسن از سمت مدیرعاملی کنار گذاشته شود؛ موضوعی که ریسک جدیدی را متوجه سهام این شرکت می‌کند، چرا که او نقشی کلیدی در داستان و استراتژی جهانی انویدیا ایفا می‌کند.»

طبق شاخص میلیاردرهای بلومبرگ، هوانگ تقریباً ۳.۶ درصد از سهام انویدیا را در اختیار دارد و ۱۵۵ میلیارد دلار ثروت دارد که او را در بین ۱۰ ثروتمند برتر جهان قرار می‌دهد.

آیا این موضوع بر رقابت ایالات متحده و چین بر سر فناوری تاثیر دارد؟

تاریخچه‌ی روابط فناوری ایالات متحده و چین پیچیده است. شرکت‌های آمریکایی مدت‌هاست که از جاسوسی صنعتی، معمولاً از سوی کارگران یا دانشگاهیان چینی با خانواده در چین، شکایت دارند که آنها را در برابر استخدام آسیب‌پذیر می‌کند. مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی، یک اندیشکده‌ی آمریکایی، صدها مورد جاسوسی گزارش‌شده را ردیابی کرده و می‌گوید بیش از ۱۲۰۰ پرونده‌ی حقوقی توسط شرکت‌های آمریکایی به دلیل سرقت مالکیت معنوی مطرح شده است.

با این حال، شرکت‌های فناوری آمریکایی گاهی اوقات خود را در معرض این موضوع قرار داده‌اند. برای نمونه، شرکت اپل برای تولید آیفون‌های خود به‌شدت به شرکایی در سرزمین اصلی چین وابسته است؛ چرا که این شرکا اغلب حاضر بودند کار تولید را با قیمتی بسیار پایین‌تر از رقبای خارجی انجام دهند. این شرکا نیز به نوبه خود، با تولید گوشی برای شرکت‌هایی نظیر «هوآوی» به سود دست یافته‌اند.

ممکن است در هفته آینده، هم‌زمان با دیدار احتمالی ترامپ و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، موضوع شرکت نیز مطرح شود. در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن، ایالات متحده «قانون تراشه‌ها» (Chips Act) را تصویب کرد که شامل مجموعه‌ای از کنترل‌های گسترده بر صادرات بود. هدف از این اقدام، مسدود کردن توانایی چین در تولید نیمه‌رساناهای پیشرفته — همان تراشه‌های کامپیوتری که زیربنای اکثر فناوری‌های مدرن هستند — بود. انگیزه‌های گوناگونی پشت این تصمیم وجود داشت: نگرانی فزاینده از کاهش سهم ایالات متحده در بازار جهانی تراشه‌ها، تشدید رقابت ژئوپلیتیک میان آمریکا و چین، و همچنین پیش‌بینی‌هایی مبنی بر اینکه هوش مصنوعی اهمیت بسیار زیادی پیدا خواهد کرد؛ موضوعی که نشان می‌داد کنترل بر زنجیره‌های تأمین تراشه‌های کامپیوتری اهمیتی دوچندان خواهد یافت.

در دوره ترامپ، این سیاست بیش از آنکه بر کنترل‌های منسجم صادراتی متمرکز باشد، بر محورِ انجام توافق‌ها و معاملات پیش رفت. در اقدامی بحث‌برانگیز، رئیس‌جمهور اجازه فروش تراشه‌های پیشرفته «H20» (محصول انویدیا) به چین را صادر کرد؛ آن هم در ازای دریافت سهمی از درآمد حاصل از فروش آن‌ها.