در ایران هر چند هنوز پدیده دلاریزه شدن رخ نداده است، بدین معنا که همچنان ریال، واحد پول مورد استفاده در معاملات است، اما اصلاح قیمتها بهطور روزانه بر مبنای بهای دلار توسط آحاد اقتصادی، نوعی ضعیفتر از این پدیده را به نمایش میگذارد. در این بین، برخی مقامات دولتی به صراحت میگویند، برای رفع این مشکل به دنبال بریدن بند ناف اقتصاد ایران از دلار هستند. به عبارت دیگر، حال که دلار مبنای قیمتگذاریهاست، راه چاره دقیقا حذف آن است.
مناظره انجامشده بین دکتر غنینژاد و پروفسور درخشان، فارغ از حواشی مختلفی که داشت، آوردگاهی بین دو نظریه بود.
با تلاش گروههای تندرو مذهبی پروتستان در سال ۱۹۱۹ متمم هجدهم قانون اساسی ایالات متحده به تصویب رسید که به موجب آن تولید، واردات، نقل و انتقال و فروش نوشیدنیهای الکلی در این کشور ممنوع شد. این گروهها بر آن بودند تا برای مقابله با خشونت خانوادگی و ارتقاء اخلاق، جامعه را از شر این محصولات پاک کنند.
مباحثی که پیرامون تبعات منفی اقتصادی هوش مصنوعی chatGPT در دنیا عنوان شده، همان موضوعات قدیمی است که پیش از این نیز درباره اثر ماشینی شدن و استفاده از تکنولوژی در فرآیند تولید و کاهش اشتغال ناشی از آن بارها و بارها در طول تاریخ مطرح شده است.
در فصل تعیین تکلیف برای بودجه هستیم و از قبل میدانیم، هر چه شود، کسری بودجه وجود خواهد داشت. اما بگذارید به وجه متمایز دیگری از کسری بودجه بپردازیم که کمتر مورد توجه بوده است.
سقوط اتحاد جماهیر شوروی، پدرخوانده بلوک شرق، در چنین روزی در ۳۱سال پیش تنها افتادن آخرین قطعه دومینویی بود که آغازش به دوسال قبلتر برمیگشت.
متخصصان علوم اجتماعی وقتی میخواهند نمونهای معاصر از جامعه بسته را مثال آورند، چین یکی از گزینههاست.
ممنوعیت رجیستری آیفون۱۴، شاهد دیگری از رویکرد دیرینه سیاستگذاری در کشور ماست. رویکردی که زندگی شهروندان را در خط حداقلی معاش تعریف میکند و سیاست مناسب را رسیدن به آن و نه فراتر از آن میداند.
نوبل اقتصاد امسال به تلاشهای علمی در زمینه بحرانهای مالی و بانکی اهدا شد. بن برنانکی، داگلاس دایموند و فیلیپ دیبویگ استادان بیبدیل روایتگر بحرانهای مالی هستند که جهان یکی از مهمترین آنها را در دهه اول هزاره سوم از سر گذراند. بن برنانکی، تاریخدان بحرانهای اقتصادی است و از تقدیر جهانیان، او در هنگامه بحران مالی ۲۰۰۸، سکاندار فدرالرزرو بود.
تجربه دو قرن گذشته نشان داده است که چگونه رویکرد مبتنی بر بازار آزاد، تجارت و جامعه باز میتواند چشمهای جوشان از خلق تولید و رفاه برای جوامع بشری باشد. این تصویر از شرق دور تا جنوب آمریکا و در سرتاسر گیتی صادق بوده است. از اروپای بدرود گفته با نظامهای بسته میراثدار فئودالیته تا ژاپن سوخته در جنگ جهانی دوم و هند و چین و حال شیرهایی که در آفریقا در حال سر بر آوردن هستند.
به طرز شگفتآوری هم وضعیت اقتصادی بریتانیا در زمان به قدرت رسیدن مارگارت تاچر در ماه مه ۱۹۷۹ با زمان کنونی که قرار است لیز تراس صاحب خانه شماره ۱۰ شود، مشابهت دارد و هم رویکردهای فکری و عملیاتی این دو بانو. در روزگاری که تاچر رهبر حزب محافظهکار شد، تازه تورم دورقمی شده بود.
برنانکی، رئیس اسبق بانک مرکزی ایالات متحده، روز ۱۶سپتامبر۲۰۰۸، بر آن شد وام ۸۵میلیارد دلاری را از طرف فدرالرزرو به AIG دهد. موسسهای که وام های رهنی کماعتبار را در سرتاسر ایالات متحده بیمه کرده بود.
با فراگیر شدن دایره معاملهگران حقیقی بورس در سال۱۳۹۹، حربهای تازه به دست برخی آمد که با ادعای نفع توده معاملهگران، به دنبال رشد اسمی در بازار سرمایه باشند و از آن سود برند. بگذارید منظور خود را از «رشد اسمی» شفافتر بیان کنیم. بورس بهعنوان یک بازار مالی تصویر بخش حقیقی اقتصاد است. به زبان ادبیات موضوع یک ادعا (Claim) بر بخش حقیقی است.
در سال ۲۰۰۹، دولت کرهشمالی در زمان کیم جونگ ایل، اعلام کرد ۲ صفر از پول ملی حذف میشود. هر اسکناس ۱۰۰۰وونی باید به یک اسکناس ۱۰وونی جدید تبدیل میشد.
شاید آنان که میگویند در ایران صنعت بانکداری نداریم، به گزافه سخن نرانده باشند. واقعیت آن است که صنعت بانکداری در کشور ما شبیه به هیچ کشوری نیست؛ طوریکه میتوان عنوان کرد، تعداد بسیار اندکی بانک در ایران وجود دارد که سپرده از مردم میگیرند و با وامی که به دیگران میدهند، کسب سود میکنند و میتوانند در بلندمدت باقی بمانند.
معمولا اقتصاددانان طرفدار سیاستهای انقباضی از سوی کسانی که میتوان آنان را «تورمگرا» نامید، مورد نقد هستند که به فکر تولید و رشد اقتصادی نیستند. تورمگرایان کسانی هستند که میخواهند مشکل تولید را در ایران با وامهای ارزانقیمت حل و فصل کنند. با وجودی که میدانند ما دهههاست که این راه بدون ثمر را رفتهایم و چیزی جز تورمهای افسارگسیخته عایدمان نشده و به کشوری با مداومترین تورم دورقمی تاریخ بدل شدهایم.
رسیدن به سیاست پولی مطلوب با شناسایی ریشه تورم کنونی میسر است. هنر سیاستگذار آن است که با مدلسازی و سادهسازی شرایط به راهی واضح دست یابد که برای تکوین سیاست موثر، به آن نیازمند است.
از گذشته بسیاری از کارشناسان معتقد بودهاند که مقداری تورم در اقتصاد ایران گریزناپذیر است و این «مقداری» منظور نرخ ۲درصد مرسوم بین بانکهای مرکزی نیست.
دو سوءتفاهم بزرگ در مباحث اقتصادی کشور، باعث شده نقشهایی فراتر از ابزاری که سیاستگذار پولی داراست برایش تعریف کنند.
چرا تولید رونق ندارد؟ چون بانکها وام نمیدهند. چرا مردم مسکن مناسب ندارند؟ چون بانکها تسهیلات نمیدهند. چرا جوانان ازدواج نمیکنند؟ چون بانکها سخت میگیرند و به جوانان کمک نمیکنند.
اهمیت بانکها در کشورهای پیشرفته در حدی است که برخی از آنان، تعطیلات عمومی خود را «تعطیلات بانکی» نام نهادهاند؛ به این معنی که وقتی بانکها تعطیل باشند، کل کسبوکار مملکت را باید تعطیل کنند.
هابز، فیلسوف انگلیسی معتقد است که وقتی دولتی وجود نداشته باشد یا اگر به زبان وی بخواهیم بگوییم، لویاتانی نباشد تا همه از آن بترسند، امنیتی در کشور وجود نخواهد داشت و جنگ همه در مقابل هم رخ خواهد داد.
برخی از تصمیمگیرندگان اقتصادی، عنوان کردهاند که منشأ تورم در ایران کانال «فشار هزینه» است!
از سال ۱۹۳۲، سرشماری جمعیتی در لبنان صورت نگرفته است. آیا اهمیت نداشته است؟ آیا بودجه کافی موجود نبوده است؟ و آیا کسی جرات انجام آن را نداشته است؟
به دو علت پس از شیوع کرونا، مداخله دولتها در اقتصاد قابل توجیه بوده است.
این واقعیتی انکارناپذیر است که با افزایش تقاضای یک کالا، قیمت آن بالا میرود. از آنجاکه در کوتاهمدت امکان افزایش ظرفیت تولید و عرضه محصول وجود ندارد، هرچه شدت تقاضا بیشتر باشد، قیمت محصول افزایش مییابد. بنابراین از زاویه اقتصادی، افزایش قیمت کالایی که شدیدا موردنیاز میشود، امری غیرمنطقی نیست.
در کشور ما بهطور سنتی هیچگاه بودجه بهعنوان ابزاری برای سیاستهای ضدچرخهای مورد استفاده قرار نگرفته است.
بدون تردید راهی که چین در ۴۰ سال اخیر طی کرده راهنمایی مناسب برای کشورهایی است که همواره در حال درجا زدن و عقبرفت اقتصادی هستند.
با تشکیل بانکهای مرکزی در دنیا، انتشار پول انحصاری شد. این امر اما پدیده نوظهوری بود. پیش از آن پول بهصورت طبیعی از دل بازارهای مالی بیرون میآمد و هر رسیدی بهعنوان پول بهطور کامل پشتوانه طلا را داشت.
نتیجهای که من توانستم از صحبتهای دکتر نیلی دریافت کنم مربوط به چند جمله آخر صحبتهای ایشان و بحث فقدان یک لنگر تحلیلی یکپارچه بود.