گردش مالی 130 میلیارد دلاری در «اقتصادِ خاکستری» روسیه |حرکت مسکو از بازیگر بزرگ غیررسمی به سمت بازیگر قانونمند بازار رمز ارز

به گزارش اقتصادنیوز، بازار رمزارز روسیه دیگر یک فعالیت حاشیه‌ای و پراکنده نیست، بلکه به جریان قدرتمندی از سرمایه با گردش سالانه بیش از ۱۰ تریلیون روبل تبدیل شده است؛ رقمی که مقامات مالی مسکو را به تکاپو انداخته تا این «اقتصاد خاکستری دیجیتال» را به چارچوب رسمی و قانونمند وارد کنند.

هم‌زمان با افزایش حضور سرمایه‌گذاران روس در صرافی‌های جهانی و خروج میلیاردها دلار کارمزد از کشور، دولت و بانک مرکزی اکنون در تلاش‌اند با تصویب قانون جدید، کنترل و سهم خود از این بازار پرشتاب را بازپس بگیرند.

به گزارش کوین‌دسک، در حالی که بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌های رمزارزی در روسیه خارج از چارچوب رسمی انجام می‌شود، وزارت دارایی این کشور برآورد کرده است که گردش روزانه معاملات رمزارزها به حدود ۵۰ میلیارد روبل، معادل تقریبی ۶۵۰ میلیون دلار می‌رسد؛ رقمی که در مقیاس سالانه از مرز ۱۰ تریلیون روبل، یعنی بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار عبور می‌کند. عددی که به‌گفته مقامات، تاکنون «خارج از منطقه تنظیم‌گری و نظارت رسمی» جریان داشته است.

اقتصاد رمزارزی خارج از رادار؛ ۱۰ تریلیون روبل در سال

ایوان چبسکوف، معاون وزیر دارایی روسیه، این آمار را در کنفرانس Alfa Talk اعلام کرد و با تأکید بر ابعاد گسترده این بازار گفت حجم سالانه بیش از ۱۰ تریلیون روبل، عملاً در فضایی خارج از چارچوب‌های نظارتی کشور در حال گردش است. این اظهارات نشان می‌دهد که دولت روسیه اکنون با بازاری مواجه است که نه‌تنها کوچک و حاشیه‌ای نیست، بلکه به یکی از جریان‌های اصلی گردش سرمایه در اقتصاد دیجیتال این کشور تبدیل شده است.

به بیان دیگر، دولت با بازاری روبه‌روست که اندازه آن با برخی بخش‌های سنتی مالی برابری می‌کند، اما همچنان در منطقه‌ای خاکستری فعالیت دارد.

همگرایی دولت و بانک مرکزی؛ تلاش برای تصویب قانون در بهار

در واکنش به این وضعیت، مقامات دولتی به همراه بانک مرکزی روسیه در حال پیشبرد طرحی برای قانون‌گذاری جامع بازار رمزارزها هستند. ولادیمیر چیستییوخین، معاون اول رئیس بانک مرکزی روسیه، اعلام کرده است که دولت و بانک مرکزی امیدوارند لایحه تنظیم‌گری بازار رمزارز در نشست بهاره دومای دولتی به تصویب برسد.

این هم‌راستایی میان وزارت دارایی و بانک مرکزی – نهادی که پیش‌تر مواضع سخت‌گیرانه‌تری نسبت به رمزارزها داشت – نشان‌دهنده تغییر رویکردی تدریجی از ممنوعیت و محدودسازی به سمت مدیریت و نظارت ساختاریافته است.

ورود بازیگران رسمی؛ از معاملات آتی تا بازار نقدی

بر اساس چارچوب پیشنهادی، زیرساخت‌های مالی دارای مجوز، از جمله صرافی‌ها و کارگزاران رسمی، مجاز خواهند بود وارد حوزه رمزارز شوند و خدمات خود را گسترش دهند. بورس مسکو (MOEX) هم‌اکنون قراردادهای آتی تسویه‌نقدی بیت‌کوین و اتریوم را ارائه می‌دهد و برنامه دارد قراردادهای آتی رمزارزهایی مانند سولانا (SOL)، ریپل (XRP) و ترون (TRX) را نیز اضافه کند.

قانون جدید همچنین می‌تواند راه را برای ورود بورس مسکو و کارگزاران به بازار نقدی (Spot) رمزارزها باز کند. بر اساس پیشنهادها، هم سرمایه‌گذاران حرفه‌ای و هم غیرحرفه‌ای امکان مشارکت خواهند داشت، هرچند برای گروه دوم محدودیت‌هایی در نظر گرفته می‌شود. مجوز ویژه عمدتاً برای دفاتر صرافی رمزارزی الزامی خواهد بود و برای واسطه‌های بدون مجوز نیز جریمه‌هایی پیش‌بینی شده است.

میلیاردها دلار سرمایه روس‌ها در صرافی‌های خارجی

طبق گزارش ثبات مالی بانک مرکزی روسیه، کاربران روس در میانه سال ۲۰۲۵ حدود ۹۳۳ میلیارد روبل، معادل نزدیک به ۱۱.۹ میلیارد دلار، در صرافی‌های جهانی رمزارز نگهداری می‌کردند؛ پلتفرم‌هایی که در حال حاضر تحت نظارت مستقیم قوانین داخلی روسیه نیستند.

سرگئی شویتسوف، رئیس هیئت نظارت بورس مسکو، اعلام کرده است که کاربران روس سالانه حدود ۱۵ میلیارد دلار کارمزد به پلتفرم‌های جهانی رمزارزی پرداخت می‌کنند. به گفته او، به محض فراهم شدن بستر قانونی، بازار رسمی روسیه آماده رقابت با «بخش خاکستری» خواهد بود.

وی همچنین اشاره کرده که مجموع کارمزدهای سالانه معاملات رمزارزی در جهان به حدود ۵۰ میلیارد دلار می‌رسد و برخی برآوردها سهم روسیه از این رقم را نزدیک به یک‌سوم می‌دانند؛ سهمی قابل‌توجه که بیانگر عمق حضور سرمایه‌گذاران روس در بازار جهانی کریپتو است.

بزرگ‌ترین بازار رمزارز اروپا؟

داده‌های شرکت تحلیلی Chainalysis نیز نشان می‌دهد روسیه احتمالاً بزرگ‌ترین بازار رمزارزی اروپا محسوب می‌شود. طبق این گزارش، بین ژوئیه ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۵، روسیه حدود ۳۷۶.۳ میلیارد دلار ورودی رمزارزی دریافت کرده است؛ رقمی که به‌مراتب بالاتر از ۲۷۳.۲ میلیارد دلار ثبت‌شده برای بریتانیا در همین بازه زمانی است. تنها آلمان و اوکراین در اروپا توانسته‌اند از مرز ۲۰۰ میلیارد دلار عبور کنند.

گذار از بازار خاکستری به اقتصاد رسمی دیجیتال

اکنون دولت روسیه در نقطه‌ای حساس ایستاده است: بازاری با گردش سالانه بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار که خارج از نظارت رسمی عمل می‌کند، یا باید مهار و محدود شود، یا با چارچوب‌گذاری دقیق، به بخشی رسمی از نظام مالی کشور تبدیل گردد. نشانه‌ها حاکی از آن است که مسکو مسیر دوم را انتخاب کرده است؛ مسیری که می‌تواند روسیه را از یک بازیگر بزرگ غیررسمی، به یکی از بازیگران ساختاریافته و قانونمند بازار جهانی رمزارز تبدیل کند.