علم به جای اسطوره در سیاست‌گذاری

کدخبر: 407416
اسطوره‌ها اولین صورت‌بندی‌های اندیشه هستند و قدرت آنها ارتباط زیادی با ضعف تکنولوژی دارد. تکنولوژی ابزارهایی است که انسان برای مدیریت محیط اختراع می‌کند و در خدمت می‌گیرد تا بتواند بر بیماری، جنگ، بی‌ثباتی و... غلبه پیدا کند.

هر چه تکنولوژی‌های مهندسی، پزشکی و سیاسی طبیعی‌تر و ‌ساده‌تر بودند به همین نسبت اساطیر نقش پررنگ‌تری در حیات اجتماعی سیاسی انسان‌ها ایفا می‌کردند. به‌عنوان مثال اسطوره‌هایی که برای هر امر طبیعی منشائی ماورائی تصور می‌کردند و سعی می‌کردند با قربانی کردن انسان‌ها نیروهای پلید را رام کنند در زمانی مورد باور بودند که تکنولوژی‌های ساده در اختیار بشر بود. با اختراعات دوره مدرن، تکنولوژی‌های صنعتی و مکانیکی و پس از آن انقلاب عصر اطلاعات، انسان‌ها را توانمندتر ساخته است. فائق آمدن بر بیماری، ساخت‌وسازهای مهندسی، تکنولوژی‌هایی که انسان را در برابر گرما و سرما و ناملایمتی‌ها حفظ می‌کند و در نهایت بسترهای سایبر حکومت الکترونیک و حکمرانی بر بستر شبکه‌های مجازی امکان تکنیک‌های بوروکراتیک، دموکراتیک و تفکیک قوا را فراهم ساخته است. در این شرایط اساطیر نیز به‌عنوان منبع قدرت می‌توانند برای خلاقیت و نمادسازی به کار آیند.

سیاست‌گذاری در امور داخله و خارجه نیز براساس پیشرفت تکنولوژی از قید و بند اساطیر خارج می‌شود و به سمت علم حرکت می‌کند. علم سامانه‌های معرفتی آزمون‌پذیر و قواعد قابل تعمیمی است که توانسته است اجماع‌نظر دانشمندان هر حوزه را کسب کند. علم ریشه در فلسفه تحصل‌گرا دارد و خروجی آن تکنولوژی است. سروکار داشتن با داده‌ها، ارتباط برقرار کردن با جزئیات، به آزمون گذاشتن فرضیات و بازخورد مداوم گرفتن از محیط رسالت علم است. سیاست‌گذاری به شیوه علمی شواهدمحور، عینی، کمی، عملیاتی، تدریجی و خوداصلاح‌گر است. موضوعات مختلف تفکیک شده به‌صورت تحلیل محیط بیرونی و ذی‌نفعان، طراحی‌های حساب شده در فرآیند دروازه‌بانی دموکراتیک، اجرائیات تخصصی مبتنی بر حکومت قانون در سازوکارهای بوروکراتیک به برون‌دادهای ملموس در زندگی شهروندان ختم می‌شود. در چنین چرخه‌ای امکان ارزیابی و گرفتن بازخورد نیز فراهم است.

در ایران اسطوره جای علم را گرفته است؛ به نحوی که وقتی به سخنرانی‌ها و نوشته‌ها و ارائه سندهای سیاستی و حتی گزارش‌های انتقادی نگاه می‌کنیم به جای علم، اسطوره وجود دارد. در سیاست خارجه گزاره‌هایی همانند شرق و غرب، استقلال، افول غرب و آمریکا، ظهور شرق و چین یا ایجاد جوامعی غیر آنچه دولت ملی است و حمایت از آنها اسطوره است. در سیاست داخله نیز فسادستیزی، عدالت، خلق جامعه‌ای آرمانی و اعتقاد به سیاستمدارانی که منافع فردی ندارد، اسطوره به شمار می‌آید. اقتصاد، مدیریت، امنیت، دیپلماسی، سیاست خارجی، حسابداری، انتخابات، محیط زیست، سلامت جسم و روان، علم هستند و برای خود مبانی و نهاد و تکنیک دارند. ذهنیت اسطوره‌ای به تاریخ، جغرافیا، فلسفه و واقعیات کاری ندارد و به‌صورت ایدئولوژیک سعی می‌کند با ترسیم ابتدا و انتهای تاریخ برای همه بشر تصمیم‌گیری کند. در حاکم شدن اساطیر و خروج آنها از جایگاه خودشان فلسفه‌های مارکسیستی، پدیدارشناسی و پسامدرن نقش مهمی دارند. مثلث مارکس، هایدگر و فوکو در تاریخ معاصر ایران روایت علم را به چالش کشیدند و راه را برای تورم اسناد ایدئولوژیک و طرح‌های اسطوره‌ای باز کردند. به هم ریختن علوم و دشمنی با تکنولوژی و سرمایه و فراوانی اساطیر در سیاست داخله و خارجه منابع کشور را هدر داده است و با آنکه دوازده برنامه توسعه داشته‌ایم، اما به آنچه ترسیم کرده‌ایم، دست نیافته‌ایم.

منبع: دنیای اقتصاد

تیتر یک
  • مرکز آمار برای سالی که گذشت روایت کرد

    در نسخه جدید مرکز آمار از وضع اقتصادی سال ۹۹، تب تورم خوراکی ها در کم درآمدها به ۴۰ درصد رسیده است. نرخ تورم خوراکی…

از دست ندهید
بلیط هواپیما