ماجرای بسط بی سابقه پول در بازار باز

بانک مرکزی بر سر دو راهی نرخ بهره و بورس

کدخبر: 511613
داستان نرخ بهره ای که مدام از این سو به آن سو کشیده می شود. گاهی بورس خواستار کاهش آن است گاهی هم موضوع رشد تورم مطرح می شود و سیاست گذار به افزایش نرخ بهره می اندیشد. بانک مرکزی در این میان قاضی قفقازی در نمایشنامه برتولت برشت است که بر سر تعیین مادر حقیقی این فرزند مردد است.

به گزارش اقتصادنیوز به نقل از  اکوایران، کشمکش میان انتخاب بر سر دو راهی های مهم، اساس بسیاری از داستان ها و نمایشنامه های بزرگ از ابتدا تا به الان بوده است. انتخاب میان خوبی و بدی، عدالت و انصاف، زشتی و زیبایی و هر دو گانه سخت و حیاتی به تناسب وضعیت هر جامعه. هر چه این دوگانه نزدیک تر باشد، پیچ انتخاب هم سخت تر می شود و روایت داستان عمیق تر.

در این میان هرگاه صحبت از قضاوتی مهم می شود ناخودآگاه دایره گچی قفقازی اثر برتولت برشت در ذهن پررنگ تر می شود. دایره قرمزی که اکنون در اقتصاد ایران حول نرخ بهره شکل گرفته و فرزندی که در پی دلسوز خود می گردد.

در این اثر به طور خلاصه داستان از جایی آغاز می‌شود که پس از مرگ حاکمی، پسر دوساله او توسط یکی از مستخدمان سابق حاکم ربوده می‌شود. 

مستخدم که دختر است به کودک بسیار محبت می‌کند و حتی این مهربانی او از مادر اصلی فرزند هم بیشتر می شود. پس از مدتی مادر اصلی فرزند پیدایش می شود و بین او و مستخدمی که عمر خود را صرف مهربانی به کودک کرده بر سر تصاحب فرزند نزاع در می گیرد. در این جا کار به دادگاه می‌کشد و قاضی برای تعیین مادر حقیقی، دستور می‌دهد، دایره گچی کشیده و کودک را در آنجا قرار دهند و دو زن مدعی از دو سو بچه را بکشند و هرکه زودتر بچه را به‌دست آورد، مادر بچه است. مستخدم برای آسیب ندیدن کودک، از مدعای خود دست می‌کشد اما قاضی بچه را به او واگذار می‌کند.

داستان نرخ بهره ای که مدام از این سو به آن سو کشیده می شود. گاهی بورس خواستار کاهش آن است گاهی هم موضوع رشد تورم مطرح می شود و سیاست گذار به افزایش نرخ بهره می اندیشد. بانک مرکزی در این میان قاضی قفقازی در نمایشنامه برتولت برشت است که  بر سر تعیین مادر حقیقی این فرزند مردد است.

به گزارش اکو ایران، این روز ها نرخ بهره در اقتصاد ایران یک موضوع مهم شده است. یعنی درحقیقت از زمانی که بانک مرکزی با ریاست صالح آبادی سیاست های جدید خود را آغاز کرده همواره یک پای مسائلش دغدغه نرخ سود بوده است.

در نیمه دوم سال گذشته موضوع رشد بازدهی بورس بود. در آن روزها دولت به منظور نجات بورس به بانک مرکزی در 10 بند دستورهای جداگانه ای داد که یکی از آن ها مشخص کردن سقف 20 درصدی در بازار بین بانکی بود. 

بانک مرکزی هم برای آن که بخواهد نرخ بهره را مدیریت کند بسط پول های بی سابقه ای را در بازار باز رقم زد. دو بازاری که به موازات هم برگزار می‌شوند و در هر هفته نیتشان دو چیز است، بهبود نقدینگی بانک ها و تنطیم نرخ سود.

سال 1401 که شروع شد بانک مرکزی سیاستش را تغییر داد. چرا؟ چون تزریق های بی شمار در بازار باز رسوب کرده بودند و از سمت منابع پایه پولی می توانستند رشد تورم را بیشتر کند. این هسته تورم ساز یا همان پایه پولی همواره یکی از متغیر های مهم اقتصاد کلان بوده که کنترل رشد آن از وظایف مهم بانک مرکزی است. بنابراین این نهاد نیز در سال جدید برای جلوگیری از رشد پایه پولی و کاهش تورم، تزریق پول در بازارهای بین بانکی را کاهش داد. حالا که عرضه در بازار کم شده نرخ بهره رکوردهای جدیدی ثبت کرده که باز هم بورسی ها را نگران کرده است.

بازار باز

ماجرای بسط بی سابقه پول در بازار باز

وقتی  بانک مرکزی می خواهد نرخ را پایین نگه دارد مسلما تزریق خود  در بانک ها را بیشتر می کند. یعنی اوراق بیشتری از بانک ها می خرد و هزینه اسقراض را هم کاهش می دهد. این اقدام در سال قبل آنقدر زیاد شد که در نهایت عملیات هفتگی در پایان سال، مرز 95 هزار میلیارد تومانی را هم شکست. بازار باز، یعنی معاملات میان مدت بانک ها با بانک مرکزی که ابزار آن معاملات اوراق بدهی دولتی است. 

در همین رابطه تزریق پول در بازار باز مسیر نزولی را در این سال آغاز کرده و از مرز 95 هزار میلیاردی به پایین ترین سطح خود در سال جاری رسیده و برای پنجمین هفته متوالی در مرز 60 همت ثابت ماند.

سیاستی که شنیده ها نشان می داد تصمیم اخیر بانک مرکزی به منظور کنترل مانده عملیات سیاست پولی بوده تا دوباره تزریق پول افزایش پیدا نکند. اما آمارها نشان می دهد هنوز تقاضا در این بازار بالاست و در مرز 80 همت قرار دارد. 

نرخ سود بازار باز هم آن قدر افزایش پیدا کرد تا با ثبت 21.5 درصد در هفته اول مرداد رکورد تاریخی زد. بانک مرکزی با این عمل سعی کرد تا نرخ بهره بین بانکی را ارتقا دهد و به نوعی مانع از رشد تورم در کشور شود. در نگاه برخی کارشناسان رشد نرخ سود بین بانکی علامتی از افزایش هزینه پول و کاهش تورم در جامعه به شمار می آید. در ادامه اعتبارات در بازار بین بانکی نیز افزایش پیدا کرده و در ادامه منجر به رکوردزنی یک سال و نیمه نرخ بهره شد. سطح بالای 21.31 درصد.

این عمل را برخی تحلیلگران اتفاقی مهم در اقتصاد کشور می دانند که برای جلوگیری از تورم بالایی که در ماه های اخیر ثبت شده ضروری است. شاخصی که در بعد نقطه ای طبق گزارش آخر مرکز آمار به رکورد 26 ساله رسیده و برابر با 54 درصد در تیر ماه ثبت شده است. اما در شرایط خطرناک تورمی که اقدام های بانک مرکزی تبعات مهم تری را در بر دارد بورس مدعی کاهش نرخ سود بین بانکی به نفع خود است.

بازار باز

سه راه کار بانک مرکزی در قضاوت مهم

اکنون ماجرا همان داستان دایره گچی قفقازی برشت است. بانک مرکزی قضاوتی را بر عهده دارد که مادران دلسوز برای تصاحب فرزند خود بر سر آن نزاع داشتند. در این حالت که بانک مرکزی در دوراهی نرخ سود مانده، دسته بندی آرای تحلیلگران نشان از سه مسیر مهم دارد. 

نخست: آنکه بانک مرکزی می تواند همچنان دلسوزی تورم را جدی تر بگیرد و نرخ سود را ارتقا دهد.

دوم: توجه به بورس و کاهش نرخ سود بین بانکی.

و سوم راهی میانه که شاید نقطه جدا شدن ماجرای بانک مرکزی از دایره است.

برخی کارشناسان معتقدند بانک مرکزی که نقدینگی بانک ها برایش اهمیت بالایی دارد می توانند موضوع بازار بین بانکی را با سپرده گذاری نزد بانک ها حل کند. این اتفاق می تواند با بهبود نقدینگی نهادهای مالی باعث کاهش نرخ سود بین بانکی و در عین حال بهبود همزمان شرایط بورس و بانک ها شود. 

اکنون که صالح آبادی در صحبت های اخیر خود به کنترل نرخ بهره تاکید داشته باید دید کدام راهکار را در این اوضاع انتخاب می کند؟ نجات بورس؟ کاهش تورم؟ یا بهبود نقدینگی بانک ها؟ 

تیتر یک
  • بررسی بازار طلا و سکه در نیمه اول مرداد ۱۴۰۱

    اقتصادنیوز: بررسی قیمت سکه در نیمه اول مرداد ۱۴۰۱ نشان می دهد که این فلز گران بها در محدوده ۱۴میلیون و ۸۰۰ هزار تومان…

از دست ندهید
فلای تودی